Ô cửa sách: Nơi chắp cánh tâm hồn trẻ thơ bên rừng thông Đà Lạt

Từ thư viện nhỏ đến đơn vị xuất bản cho trẻ em

Mùa hè năm 2018, chị Vũ Thị Thanh Tâm quyết định lập ra Ô cửa sách với mong muốn tìm cách cân bằng giữa công việc bận rộn và việc chăm sóc đời sống tinh thần cho con nhỏ.

Với xuất phát điểm là một thư viện tư nhân phát triển văn hóa đọc, hướng dẫn trẻ em sáng tác, đến cuối năm 2024, Ô cửa sách chính thức trở thành đơn vị xuất bản để có điều kiện thuận lợi hơn trong việc hợp tác với các nhà xuất bản cho ra đời các tác phẩm "cho trẻ em và do trẻ em". 

Hiện tại, đơn vị có 5 nhân sự chính thức. Chị Thanh Tâm vừa là thủ thư, vừa tổ chức các buổi đọc và hướng dẫn sáng tác. Chị Hoàng Vũ Thu Trúc là giáo viên mỹ thuật, hướng dẫn các bé vẽ minh họa; chị Lục Minh Thư phụ trách vấn đề pháp lý, hướng dẫn kỹ năng sống, các hoạt động sáng tạo; chị Đinh Lý Đoan Thục thực hiện biên tập bản thảo sách; chị Lưu Hiền Dung là người tổ chức các buổi trồng cây cho các bé. Bên cạnh đó, Ô cửa sách cũng có các phụ huynh và bè bạn trong ngành sách luôn hết mình hỗ trợ mọi hoạt động.

Chia sẻ với PV Báo Phụ nữ Việt Nam, chị Thanh Tâm kể hiện nay, thư viện I1 Trần Quang Diệu, phường Xuân Hương là địa điểm các du khách phương xa khi đến Đà Lạt thường xuyên ghé để check-in cùng sách, mua sách. Đây là một căn nhà nằm giáp rừng thông, nhìn ra thung lũng bốn mùa ngập tràn hoa lá và ríu rít tiếng chim. Thư viện được bắt đầu từ hơn 2.000 quyển sách mà gia đình chị Thanh Tâm chuyển từ TPHCM về Đà Lạt vào năm 2020.

"Do không gian ở đây chỉ chứa được khoảng 30 người, chúng tôi nghĩ đến một chỗ rộng hơn cho các sự kiện giao lưu với tác giả có sức chứa lên đến hàng trăm người. Vì vậy, chúng tôi mở thêm cơ sở 2 tại địa chỉ 29/8 Mê Linh với diện tích gần 1.000 m2. 

Thư viện ấy rộng lớn và xinh xắn, song không ở gần rừng. Thiếu rừng cây và tiếng chim, chúng tôi mất đi nhiều nguồn cảm hứng. Do đó chỉ thỉnh thoảng khi có sự kiện đông người thì mới tổ chức hoạt động tại đây", chị Tâm nói. 

Nỗ lực phát triển văn hóa đọc 

Sau gần 8 năm, có khoảng 20 bạn nhỏ đã gắn bó với Ô cửa sách trên 5 năm. Đây cũng chính là đội ngũ chủ lực của đơn vị.  

Dấu mốc đặc biệt khiến cô thủ thư Thanh Tâm nhớ mãi là thời điểm giãn cách vì Covid-19. Khi thư viện phải đóng cửa, Ô cửa sách chuyển sang hoạt động online, tổ chức đọc sách trực tuyến, sáng tác những câu chuyện mang hơi thở thời cuộc. 

Bộ sách tranh Covid trong mắt trẻ thơ gồm 7 cuốn với sự tham gia hợp tác giữa tác giả trưởng thành với họa sĩ nhí, dịch giả nhí ra đời từ giai đoạn ấy. "Những cuốn sách ấy đã chạm vào được trái tim mọi người. Từ đó, chúng tôi có thể củng cố thêm niềm tin vào khả năng sáng tạo của trẻ em và càng tâm niệm hơn rằng tác phẩm văn học cần được bắt nguồn từ nhu cầu của trẻ em trong cuộc sống thực tế", chị Thanh Tâm bày tỏ.

Không chỉ tự do trong sáng tác, các tác giả nhí của Ô cửa sách còn được đi dã ngoại, trồng cây, khám phá thiên nhiên và văn hóa địa phương. Đơn vị cũng chủ động phối hợp với Thư viện tỉnh Lâm Đồng, NXB Phụ nữ Việt Nam và các trường học tổ chức nhiều hoạt động như giới thiệu sách, biểu diễn kịch từ sách, giao lưu với tác giả, đặc biệt là trao tặng sách cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và trẻ em yêu thích việc đọc sách.

"Gần đây nhất, đơn vị trao 500 cuốn sách cho trẻ em ở Đam Rông, 600 cuốn cho Bình Thuận (cũ) và 200 cuốn cho Đắk Nông (cũ)", chị Thanh Tâm cho biết.

Chia sẻ về chế độ nhuận bút của các tác giả, chị Thanh Tâm nói: "Mô hình hoạt động của Ô cửa sách có một cam kết: Mỗi cuốn bán ra sẽ gửi tặng một cuốn tương tự cho trẻ em ít điều kiện tiếp cận sách. Tác giả nhí không nhận nhuận bút bằng tiền mặt. Thay vào đó, các em được đào tạo để trở thành một tác giả. Tác phẩm xuất bản ra, các em nhận quyền lợi là 10% số sách, dùng thế nào do các em quyết định, 40% các em chung tay cùng Ô cửa sách trao tặng cộng đồng".

Trong 3-5 năm tới, mục tiêu của Ô cửa sách là đưa sách tranh của trẻ em Việt ra thế giới, lan tỏa thông điệp "trẻ em có thể là tác giả".

"Trong bối cảnh AI đang làm chúng ta phải nhìn nhận lại ý nghĩa của giáo dục, tôi mong mô hình của Ô cửa sách sẽ đem lại cảm hứng làm giáo dục cho các thầy cô, để trẻ em được lớn giữa thiên nhiên, học qua trải nghiệm và học qua thực hành, làm việc thực sự, nuôi dưỡng cảm xúc, sống thật", chị Thanh Tâm bộc bạch. 

Ô cửa sách và hành trình 8 năm lan tỏa văn hóa đọc đến trẻ nhỏ