Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến: Tăng cường giám sát bằng dữ liệu, bằng chứng và thời gian thực

Tham dự có các Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội: Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh - Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo; Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga - Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông - Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga.

Cùng dự có đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, đại diện các bộ, ngành, lãnh đạo HĐND các tỉnh, thành phố, các chuyên gia, nhà khoa học…

Tại Hội thảo, các đại biểu đã tham luận về thực trạng, giải pháp đổi mới sự lãnh đạo của Đảng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội trong tình hình mới; thực trạng, giải pháp đổi mới sự lãnh đạo của Đảng trong hoạt động giám sát chuyên đề của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; thực trạng, các giải pháp đổi mới sự lãnh đạo của Đảng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Đoàn ĐBQH, ĐBQH trong thời gian tới, vai trò lãnh đạo của Đảng và giải pháp tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, kết luận, kiến nghị giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội…

Hội thảo nhằm đánh giá những kết quả đạt được, ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm và đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp để tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng trong hoạt động giám sát, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND.

Kiến nghị phải chắc chắn, cụ thể, chỉ rõ tập thể, cá nhân nào chịu trách nhiệm

Nhấn mạnh ý nghĩa của việc xây dựng Đề án “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, của HĐND”, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Quốc hội, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến - Trưởng Ban Chỉ đạo xây dựng Đề án cho biết, việc xây dựng Đề án đặt trong bối cảnh toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị đang tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Chúng ta cũng tiến hành sắp xếp các cơ quan trong hệ thống chính trị, trong đó có việc thành lập Đảng ủy Quốc hội để lãnh đạo toàn diện hoạt động của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước và các cơ quan của Quốc hội. Đây là một điểm rất mới, trước đây chúng ta là Đảng đoàn Quốc hội, bây giờ là Đảng ủy Quốc hội.

Đáng lưu ý, Bộ Chính trị đã ban hành các nghị quyết, kết luận chỉ đạo hoạt động của Quốc hội như: Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Kết luận số 17-KL/TW ngày 02/4/2026 của Bộ Chính trị về định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XVI.

Trong các nghị quyết, kết luận này, Bộ Chính trị đều yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND. "Muốn thực hiện được chỉ đạo này, trước hết, chúng ta phải tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, của HĐND", Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nhấn mạnh.

Về tên gọi của Đề án, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội cho rằng, tên gọi phải làm nổi bật 2 nội dung: Xác định vai trò rất quan trọng của công tác giám sát của Quốc hội, HĐND và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội cũng lưu ý, việc xây dựng Đề án trình cấp thẩm quyền ban hành văn bản chỉ đạo là một cơ hội đặc biệt quan trọng, tạo căn cứ chính trị vững chắc để chúng ta nghiên cứu sửa đổi, bổ sung, thậm chí ban hành mới các văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát của Quốc hội, HĐND.

Qua các ý kiến tham luận, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội chỉ rõ, các kiến nghị giám sát chưa được cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát quan tâm thực hiện nghiêm túc, chưa đạt được hiệu quả như mong muốn. Vậy Đề án phải đề xuất được cơ chế gì và phải quy định cụ thể ra sao, để chủ thể giám sát chọn đúng việc, giám sát có trọng tâm, trọng điểm, đi đến cùng, kiến nghị phải chắc chắn, cụ thể, chỉ ra được tập thể, cá nhân nào phải chịu trách nhiệm. Chủ thể chịu sự giám sát phải nghiêm túc thực hiện các kiến nghị, nếu không thực hiện hoặc thực hiện một cách hình thức, đối phó thì phải có biện pháp xử lý.

Tăng cường giám sát thường xuyên, kịp thời ngăn chặn, đề phòng tiêu cực

Về phương thức giám sát, Quốc hội và HĐND có 7 phương thức giám sát: xem xét báo cáo công tác; chất vấn và trả lời chất vấn; lấy phiếu tín nhiệm; thành lập Đoàn giám sát chuyên đề; xem xét văn bản quy phạm pháp luật; xem xét việc giải quyết kiến nghị của cử tri và khiếu nại, tố cáo; giám sát việc thực hiện nghị quyết của Quốc hội.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị Ban Chỉ đạo xây dựng Đề án nghiên cứu, làm sâu sắc thêm 2 nội dung.

Một là, giám sát bằng dữ liệu và bằng chứng và thời gian thực. Không nhất thiết lúc nào cũng phải đi thực tế, mà chúng ta chỉ ra vấn đề dựa trên dữ liệu thật, bằng chứng thật, thì không thể chối cãi được và phải thực hiện.

Hai là, giám sát thường xuyên. Hiện nay phương thức điều hành của Chính phủ đã chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", nên rất cần tăng cường giám sát thường xuyên để kịp thời ngăn chặn, đề phòng tiêu cực.

Về tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội cho rằng, Đảng lãnh đạo bằng chủ trương, đường lối có nghĩa là hàng năm hoặc cả nhiệm kỳ, Bộ Chính trị có định hướng về công tác giám sát của Quốc hội; tương tự Ban Thường vụ tỉnh ủy, thành ủy có định hướng giám sát của HĐND hàng năm hoặc cả nhiệm kỳ.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị, phải lựa chọn được đúng cán bộ, chọn được những đại biểu có chuyên môn, những chuyên gia có kinh nghiệm, xuất sắc trong lĩnh vực giám sát để tham gia Đoàn giám sát.

Đồng thời, cấp ủy phải lắng nghe kết quả giám sát, cho ý kiến về các kiến nghị. Tổng kết, rút ra bài học kinh nghiệm và đề cao vai trò của người đứng đầu cấp ủy. Thực hiện phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị trong hoạt động giám sát của Quốc hội.

Xác lập cơ chế đánh giá trách nhiệm người đứng đầu với thực hiện kết luận, kiến nghị giám sát

Trước đó, trong tham luận tại Hội thảo, các đại biểu khẳng định sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng, hiệu lực, hiệu quả của hoạt động giám sát. Việc tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát cần tiếp tục được đổi mới về cơ chế, phương thức lãnh đạo và các điều kiện bảo đảm. Đồng thời, có các giải pháp mới, mang tính đột phá nhằm nâng cao chất lượng lựa chọn nội dung giám sát, chất lượng kiến nghị và hiệu quả thực hiện các kết luận sau giám sát.

Có ý kiến đề nghị Bộ Chính trị xem xét, ban hành Chỉ thị hoặc Kết luận chuyên đề về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát; quy định trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng trong việc định hướng chương trình giám sát, lựa chọn các vấn đề trọng tâm, trọng điểm cần giám sát; cung cấp thông tin, chỉ đạo phối hợp và theo dõi việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát. Đồng thời, có quy định về sử dụng chung kết quả giám sát của Quốc hội, HĐND với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, thanh tra, kiểm toán và giám sát của MTTQ Việt Nam, xác lập cơ chế đánh giá trách nhiệm người đứng đầu đối với việc thực hiện các kết luận, kiến nghị giám sát.