Phụ nữ chiếm 22,4% vị trí bộ trưởng nội các trên toàn cầu

Trên toàn cầu, phụ nữ vẫn bị thiếu đại diện trầm trọng trong vai trò lãnh đạo chính trị, với những quyết định quyền lực nhất vẫn chủ yếu do nam giới đưa ra. Năm 2026, chỉ có 28 quốc gia do phụ nữ đứng đầu nhà nước hoặc chính phủ, trong khi 101 quốc gia chưa từng có nữ lãnh đạo - theo dữ liệu mới nhất do Liên minh Nghị viện Liên chính phủ (IPU) và Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women) công bố ngày 11/3.

Khi phụ nữ bị loại khỏi vai trò lãnh đạo chính trị, những quyết định định hình hòa bình, an ninh và các ưu tiên kinh tế được đưa ra mà không có sự tham gia của một nửa kinh nghiệm của thế giới. Dữ liệu toàn cầu mới cho thấy sự trì trệ, và trong một số trường hợp là sự thụt lùi trong vai trò lãnh đạo chính trị của phụ nữ, đặc biệt là trong chính phủ điều hành.

Những phát hiện chính từ dữ liệu do IPU và UN Women công bố bao gồm:

- Phụ nữ chỉ chiếm 22,4% vị trí bộ trưởng nội các trên toàn cầu, giảm từ 23,3% vào năm 2024, đánh dấu sự đảo ngược sau nhiều năm tiến bộ dần dần.

- 14 quốc gia đã đạt được bình đẳng giới trong nội các, chứng minh rằng sự đại diện bình đẳng là khả thi, tuy nhiên 8 quốc gia vẫn không có nữ bộ trưởng nào.

- Phụ nữ chiếm 27,5% số ghế trong quốc hội trên toàn thế giới, tăng nhẹ so với 27,2% vào năm 2025. Mức tăng chỉ 0,3 điểm phần trăm đánh dấu năm thứ hai liên tiếp có tốc độ tăng trưởng chậm nhất được ghi nhận kể từ năm 2017, cho thấy phụ nữ đang tiến bộ rất chậm trong quyền lực ra quyết định chính trị.

- Phụ nữ cũng đang mất dần vị thế trong vai trò lãnh đạo quốc hội. Tính đến tháng 1/2026, có 54 phụ nữ giữ chức Chủ tịch Quốc hội trên toàn cầu, chiếm 19,9% tổng số Chủ tịch Quốc hội. Con số này thể hiện sự sụt giảm gần 4 điểm phần trăm so với năm trước và là lần giảm đầu tiên về số lượng nữ Chủ tịch Quốc hội trong 21 năm. 

Phụ nữ trong chính trị đang phải đối mặt với sự thù địch và đe dọa ngày càng tăng từ công chúng, cả trên mạng và ngoài đời thực. 76% nữ nghị sĩ được khảo sát cho biết họ từng bị công chúng đe dọa, so với 68% nam giới. Đây là một xu hướng khiến phụ nữ ngại tranh cử và làm chậm tiến trình hướng tới bình đẳng quyền lực chính trị.

Ngay cả khi phụ nữ đạt được các vị trí lãnh đạo, họ thường tập trung vào một số lĩnh vực hẹp, vốn truyền thống gắn liền với các lĩnh vực xã hội. Phụ nữ lãnh đạo 90% các bộ về bình đẳng giới và 73% các bộ chịu trách nhiệm về gia đình và trẻ em, củng cố các định kiến giới tính lâu đời trong lãnh đạo chính trị. Nam giới tiếp tục lãnh đạo hầu hết các bộ như quốc phòng, nội vụ, tư pháp, kinh tế, quản trị, y tế và giáo dục.

"Trong bối cảnh bất ổn toàn cầu ngày càng gia tăng, xung đột leo thang và sự phản kháng rõ rệt chống lại quyền của phụ nữ, việc loại bỏ phụ nữ khỏi vai trò lãnh đạo chính trị làm suy yếu khả năng ứng phó với những thách thức mà xã hội đang phải đối mặt. Phụ nữ mang đến những góc nhìn và kinh nghiệm thiết yếu để đưa ra những quyết định tốt hơn, ngăn ngừa xung đột và xây dựng hòa bình lâu dài. Khi phụ nữ tham gia đầy đủ vào vai trò lãnh đạo chính trị, các quốc gia sẽ ổn định hơn, các chính sách sẽ hiệu quả hơn cho người dân. Và xã hội sẽ chuẩn bị tốt hơn để đối mặt với các cuộc khủng hoảng đang định hình thế giới ngày nay", Giám đốc điều hành UN Women Sima Bahous nhấn mạnh.

"Bình đẳng là một mệnh lệnh đạo đức bởi vì phụ nữ có quyền bình đẳng trong việc định hình các quyết định chi phối cuộc sống của họ. Nhưng đó cũng là điều khôn ngoan cần làm. Các thể chế đưa ra những quyết định tốt hơn khi chúng phản ánh xã hội mà chúng phục vụ. Họ có khả năng xác định sự thiên vị, thiết kế các phản ứng công bằng hơn và giành được lòng tin của công chúng tốt hơn khi phụ nữ từ mọi tầng lớp xã hội đều hiện diện và có ảnh hưởng ở mọi cấp độ", Chủ tịch IPU Tulia Ackson nói.

Mặc dù tốc độ thay đổi chậm, phụ nữ trên thế giới vẫn tiếp tục vượt qua các rào cản và khẳng định vị trí của mình trong đời sống chính trị. Việc loại bỏ các rào cản về cấu trúc, bao gồm các luật phân biệt đối xử, bạo lực đối với phụ nữ trong chính trị và sự bất bình đẳng trong tiếp cận các nguồn lực, cũng như thách thức các chuẩn mực xã hội tiêu cực, sẽ rất quan trọng để đảm bảo vai trò lãnh đạo chính trị bình đẳng của phụ nữ trong những năm tới.

Phiên họp thứ 70 của Ủy ban Địa vị Phụ nữ năm 2026 - cơ quan liên chính phủ cấp cao nhất của Liên hợp quốc thiết lập các tiêu chuẩn toàn cầu về quyền của phụ nữ và bình đẳng giới - là cơ hội có một không hai để đảo ngược sự thụt lùi về quyền của phụ nữ. Tương lai của nền dân chủ sẽ vững mạnh hơn, công bằng hơn và kiên cường hơn khi phụ nữ được đại diện bình đẳng trong quá trình ra quyết định ở mọi cấp độ.