Phụ nữ định hình "mạng lưới xã hội mềm"

- Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên số và kinh tế tri thức, cần có những chính sách gì để tạo điều kiện cho phụ nữ phát huy tốt hơn vai trò và tiềm năng trong phát triển đất nước?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Trong kỷ nguyên số, cơ hội mở ra rất lớn, nhưng thách thức cũng không nhỏ, đặc biệt đối với phụ nữ nếu không được trang bị đầy đủ năng lực và điều kiện. Theo tôi, cần tiếp cận vấn đề này từ cả ba góc độ: năng lực, môi trường và thể chế.

Trước hết là nâng cao năng lực cho phụ nữ, đặc biệt là năng lực số và khả năng thích ứng với những thay đổi nhanh của công nghệ. Điều này đòi hỏi các chương trình đào tạo linh hoạt, dễ tiếp cận, phù hợp với nhiều nhóm đối tượng phụ nữ, từ đô thị đến nông thôn, từ lao động phổ thông đến đội ngũ trí thức. Học tập suốt đời cần trở thành một "năng lực văn hóa" của mỗi người phụ nữ trong thời đại mới.

Thứ hai là tạo dựng môi trường làm việc thân thiện và linh hoạt. Những chính sách như làm việc từ xa, hỗ trợ chăm sóc con cái, bảo đảm quyền lợi trong thai sản hay tái hòa nhập lao động sau thời gian gián đoạn… không chỉ mang ý nghĩa nhân văn, mà còn giúp tận dụng hiệu quả nguồn nhân lực nữ chất lượng cao.

Và cuối cùng, quan trọng hơn cả, là tháo gỡ những rào cản định kiến. Khi xã hội thực sự nhìn nhận phụ nữ như những chủ thể bình đẳng, có năng lực và có quyền dẫn dắt, thì chính họ sẽ mở ra những không gian phát triển mới. Chính sách vì thế không chỉ là quy định, mà còn là sự thay đổi trong tư duy phát triển.

- Theo ông, cần làm gì để khuyến khích và tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia nhiều hơn vào các vị trí lãnh đạo, quản lý?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Để phụ nữ tham gia nhiều hơn vào các vị trí lãnh đạo và hoạch định chính sách, theo tôi, cần một cách tiếp cận đồng bộ từ thể chế đến văn hóa. Trước hết, cần hoàn thiện các quy định bảo đảm bình đẳng giới trong công tác cán bộ, không chỉ ở tỷ lệ, mà ở cơ hội thực chất để phụ nữ được thử thách và trưởng thành trong môi trường lãnh đạo.

Thứ hai là đầu tư cho đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ nữ lãnh đạo. Phụ nữ cần được trang bị không chỉ kiến thức chuyên môn, mà cả kỹ năng quản trị, tư duy chiến lược và năng lực ra quyết định trong bối cảnh phức tạp.

Quan trọng không kém là thay đổi nhận thức xã hội. Khi xã hội nhìn nhận lãnh đạo nữ như một điều bình thường và cần thiết, thì cơ hội sẽ mở ra một cách tự nhiên hơn.

- Theo ông, vai trò của phụ nữ trong giáo dục thế hệ trẻ, truyền thụ các giá trị văn hóa và bồi đắp tinh thần đoàn kết dân tộc cần được phát huy thế nào trong giai đoạn hiện nay?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Gia đình là nơi con người học những bài học đầu tiên về làm người, trong không gian ấy, phụ nữ - đặc biệt là người mẹ - thường là người thầy đầu tiên. Những giá trị như lòng nhân ái, sự trung thực, tinh thần đoàn kết… không phải được giảng dạy một cách lý thuyết, mà được "thẩm thấu" qua từng hành vi, từng trải nghiệm sống trong gia đình.

Trong bối cảnh hiện nay, khi trẻ em tiếp cận với thế giới số rất sớm, vai trò của phụ nữ càng trở nên quan trọng. Họ không chỉ truyền lại những giá trị truyền thống, mà còn giúp con trẻ biết cách lựa chọn, sàng lọc và định vị bản thân trong một môi trường đa chiều, nhiều biến động. Đây là một thách thức mới, đòi hỏi người phụ nữ cũng phải không ngừng học hỏi, nâng cao năng lực làm cha mẹ.

Qua đó, cần có sự đồng hành của chính sách và xã hội. Các chương trình giáo dục gia đình, các nền tảng hỗ trợ kỹ năng nuôi dạy con, hay những mô hình gia đình văn hóa tiêu biểu cần được nhân rộng. Khi mỗi gia đình trở thành một "tế bào văn hóa" khỏe mạnh, thì xã hội sẽ có một nền tảng đạo đức vững chắc, và trong quá trình đó, phụ nữ chính là trụ cột tinh thần không thể thay thế.

Nếu văn hóa là "căn cốt" của một dân tộc, thì phụ nữ chính là những người giữ gìn và truyền dẫn căn cốt ấy một cách bền bỉ và sâu sắc nhất. Từ trong gia đình - nơi hình thành những giá trị đầu tiên của mỗi con người - phụ nữ không chỉ chăm lo đời sống vật chất, mà còn âm thầm vun đắp đời sống tinh thần, định hình nhân cách, lối sống và hệ giá trị.

Nhưng vai trò của phụ nữ hôm nay không dừng lại ở việc "giữ gìn". Họ đang trở thành những chủ thể sáng tạo văn hóa trong một xã hội đang chuyển mình mạnh mẽ. Với tri thức, bản lĩnh và khả năng thích ứng cao, phụ nữ tham gia ngày càng sâu vào các lĩnh vực khoa học, giáo dục, kinh tế, quản lý… Ở đâu, họ cũng mang theo những giá trị nhân văn, tinh thần trách nhiệm và sự tinh tế rất đặc trưng. Chính điều đó góp phần hình thành nên mẫu hình con người Việt Nam hiện đại - không chỉ giỏi chuyên môn, mà còn giàu lòng nhân ái, có ý thức cộng đồng và biết sống vì những giá trị chung.

Khi chúng ta nói đến xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, thì không thể không đặt phụ nữ vào vị trí trung tâm. Bởi họ không chỉ tạo dựng một thế hệ, mà còn góp phần kiến tạo nền tảng đạo đức và văn hóa của cả xã hội.

- Ông kỳ vọng như thế nào về vai trò và đóng góp của phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới, đặc biệt trong việc xây dựng một xã hội đoàn kết, nhân văn và giàu bản sắc văn hóa?

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Tôi có một niềm tin rất sâu sắc vào phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới. Không chỉ bởi truyền thống "anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang", mà còn bởi những gì họ đang thể hiện trong thực tiễn hôm nay - một thế hệ phụ nữ năng động, trí tuệ, dám nghĩ, dám làm và dám khẳng định mình.

Trong một thế giới nhiều biến động, nơi các giá trị đang được tái định hình, phụ nữ chính là lực lượng góp phần giữ gìn những giá trị cốt lõi, đồng thời mở ra những hướng đi mới. Họ mang trong mình sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa sự mềm mại và bản lĩnh - những yếu tố rất cần thiết cho một xã hội phát triển bền vững.

Tôi kỳ vọng rằng, phụ nữ Việt Nam sẽ không chỉ là người "giữ lửa", mà còn là "người thắp lửa" cho những khát vọng phát triển mới của đất nước. Ở một tầng sâu hơn, tôi tin rằng, sự phát triển của phụ nữ chính là thước đo quan trọng của sự phát triển xã hội. Khi phụ nữ tỏa sáng, thì xã hội cũng sẽ trở nên tốt đẹp hơn - đó không chỉ là một kỳ vọng, mà là một quy luật của sự phát triển bền vững.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!