Phụ nữ "kể chuyện" nông sản đúng cách để bước ra thị trường lớn

Phụ nữ "nuôi dưỡng niềm tin" trên thị trường

Trong dòng chảy chuyển đổi của nông nghiệp Việt Nam, phụ nữ ngày càng khẳng định vai trò trung tâm không chỉ trong sản xuất mà còn ở khâu tổ chức, quản trị và thương mại hóa sản phẩm. Tại Thái Nguyên, "thủ phủ chè" của cả nước, nhiều hợp tác xã (HTX) do phụ nữ quản lý đã đi lên từ mô hình nhỏ lẻ, từng bước xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường. Điểm chung của các mô hình này là biết tận dụng truyền thông như một công cụ phát triển, thay vì chỉ xem đó là hoạt động phụ trợ.

Ở xã Tân Cương, Thái Nguyên, HTX chè Hảo Đạt là cái tên được nhắc đến như một mô hình tiêu biểu cho phụ nữ khởi nghiệp nông nghiệp gắn với xây dựng thương hiệu. Bắt đầu từ những hộ sản xuất chè truyền thống, HTX do bà Đào Thanh Hảo làm Giám đốc đã từng bước chuẩn hóa quy trình, đầu tư chế biến sâu và đặc biệt chú trọng đến truyền thông sản phẩm.

"Làm chè ngon thôi chưa đủ. Người tiêu dùng bây giờ cần biết chè được trồng ở đâu, ai làm, quy trình ra sao, có an toàn không", bà Hảo chia sẻ. Chính vì vậy, HTX đã chủ động xây dựng câu chuyện sản phẩm, từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất theo VietGAP, đến thiết kế bao bì, tem truy xuất nguồn gốc QR.

Nhờ chiến lược này, các dòng trà cao cấp của HTX không chỉ được công nhận OCOP mà còn tiếp cận được hệ thống phân phối hiện đại, trở thành quà tặng cao cấp cho nhiều đối tượng khách hàng. Theo bà Hảo, truyền thông giúp HTX "nói bằng chứng cứ", thay vì chỉ quảng cáo bằng lời.

Không chỉ HTX Hảo Đạt, tại vùng chè La Bằng (huyện Đại Từ), nhiều HTX do phụ nữ điều hành cũng đang lựa chọn con đường tương tự. Các sản phẩm trà truyền thống được "kể lại" bằng ngôn ngữ mới: hình ảnh, video, bài viết báo chí, livestream bán hàng… giúp người tiêu dùng hiểu và tin vào giá trị thật của sản phẩm.

Thực tế cho thấy, truyền thông đã góp phần thay đổi cách tiếp cận thị trường của các HTX nữ. Nếu trước đây, sản phẩm chủ yếu tiêu thụ tại chợ địa phương hoặc qua thương lái, thì nay nhiều HTX đã tiếp cận khách hàng thông qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các kênh bán hàng trực tuyến.

Theo đại diện một HTX chè do phụ nữ quản lý tại Đại Từ, sau khi được báo chí địa phương và trung ương đưa tin bài về mô hình sản xuất sạch, lượng khách hàng tìm đến fanpage và số điện thoại HTX tăng rõ rệt. "Bài báo giống như một giấy thông hành. Khách đọc, thấy tin tưởng rồi mới đặt hàng", chị nói.

Không dừng lại ở bán hàng, truyền thông còn giúp các HTX tiếp cận đối tác, nhà phân phối và các chương trình hỗ trợ của Nhà nước. Khi mô hình được nhận diện rộng rãi, HTX có thêm cơ hội tham gia hội chợ OCOP, kết nối chuỗi giá trị và tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

Theo thống kê của Liên minh HTX tỉnh Thái Nguyên, toàn tỉnh hiện có khoảng 120 HTX do phụ nữ quản lý hoặc tham gia điều hành, chiếm gần 16% tổng số HTX. Trong số này, nhiều đơn vị đã có sản phẩm OCOP từ 3-5 sao, hoạt động ổn định và tạo việc làm thường xuyên cho lao động nữ nông thôn.

Đằng sau sự trưởng thành của các HTX nữ là một hệ sinh thái hỗ trợ tương đối đồng bộ. Hội LHPN tỉnh Thái Nguyên đóng vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động phụ nữ tham gia kinh tế tập thể, hỗ trợ thành lập HTX, đào tạo kỹ năng quản lý, kết nối vốn và xúc tiến thương mại.

Đại diện Hội LHPN tỉnh cho biết, thực hiện Đề án "Hỗ trợ HTX do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030", Hội đã phối hợp tổ chức nhiều lớp tập huấn về khởi sự kinh doanh, chuyển đổi số, kỹ năng truyền thông - marketing cho cán bộ HTX.

"Truyền thông không chỉ giúp bán sản phẩm, mà còn giúp phụ nữ tự tin hơn khi đứng ra làm chủ, làm giám đốc HTX", đại diện Hội nhấn mạnh. Khi được trang bị kiến thức và kỹ năng, phụ nữ không còn e dè trước thị trường mà chủ động tìm kiếm cơ hội.

Ở góc độ quản lý nhà nước, tỉnh Thái Nguyên cũng xác định phát triển kinh tế HTX gắn với OCOP, chuyển đổi số và truyền thông là hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị nông sản. Các chương trình hỗ trợ hạ tầng, xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm địa phương được triển khai ngày càng bài bản.

Bài học từ những mô hình đã "bước qua lũy tre làng"

Trong bức tranh chung ấy, Dự án 6 về truyền thông và giảm nghèo thông tin thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững tỉnh Thái Nguyên năm 2025 đang dần cho thấy vai trò như một "hạ tầng mềm" nhưng mang tính quyết định đối với hành trình khởi nghiệp của phụ nữ nông thôn. Nếu vốn, đất đai hay kỹ thuật là điều kiện cần, thì thông tin được truyền tải đúng cách, đúng đối tượng chính là điều kiện đủ để phụ nữ bước ra thị trường một cách tự tin và bền vững.

Điểm cốt lõi của Dự án 6 không chỉ dừng lại ở việc đưa thông tin đến người dân, mà là giúp người dân, đặc biệt là phụ nữ làm chủ thông tin. Thông qua các hoạt động truyền thông đa nền tảng, tập huấn kỹ năng truyền thông, hỗ trợ xây dựng nội dung, câu chuyện sản phẩm gắn với sinh kế, dự án đã góp phần thu hẹp "khoảng trống thông tin" - một dạng nghèo vô hình nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận thị trường của phụ nữ khởi nghiệp. Khi người phụ nữ hiểu sản phẩm của mình đang ở đâu trong chuỗi giá trị, cần kể câu chuyện gì và kể cho ai, họ không còn bị động phụ thuộc vào thương lái hay thị trường nhỏ lẻ.

Tại Thái Nguyên, việc triển khai Dự án 6 gắn với các mô hình HTX do phụ nữ làm chủ đã tạo nên sự cộng hưởng rõ nét. Truyền thông không còn là khâu bên lề, mà trở thành một phần của chiến lược phát triển HTX: từ việc chuẩn hóa thông tin sản phẩm, hướng dẫn sử dụng tem QR, xây dựng fanpage, kết nối báo chí, đến quảng bá sản phẩm OCOP trên môi trường số. Qua đó, hình ảnh người phụ nữ nông thôn cũng được tái định vị: không chỉ là người sản xuất, mà là chủ thể kinh tế có tiếng nói, có thương hiệu và có khả năng hội nhập.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, phụ nữ khởi nghiệp nông nghiệp không thể chỉ dựa vào sự cần cù và kinh nghiệm truyền thống. Truyền thông, nếu được sử dụng đúng cách, sẽ trở thành "cánh cửa" mở ra thị trường, giúp nông sản mang dấu ấn nữ giới Thái Nguyên đi xa hơn, bền vững hơn và có chỗ đứng vững chắc trong lòng người tiêu dùng.

Ở góc độ giảm nghèo bền vững, Dự án 6 cho thấy một cách tiếp cận mới: giảm nghèo không chỉ bằng trợ cấp, mà bằng năng lực thông tin. Khi phụ nữ có thông tin, họ có thêm cơ hội; khi thông tin được mở khóa, thị trường cũng được mở cửa. Những câu chuyện khởi nghiệp từ nương chè Thái Nguyên hôm nay cho thấy, truyền thông nếu được đầu tư bài bản có thể trở thành đòn bẩy để phụ nữ nông thôn tự vươn lên, góp phần hiện thực hóa mục tiêu "không ai bị bỏ lại phía sau" trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững.