Sau cuộc đua tăng vốn của ngân hàng: Áp lực thực sự là gì?
Ảnh minh họa
Cuộc đua tăng vốn của các ngân hàng đang tăng tốc mạnh mẽ, nhưng phía sau không chỉ là bài toán mở rộng quy mô. Áp lực thực sự đến từ sự mất cân đối giữa vốn và tín dụng, rủi ro tài sản gia tăng và yêu cầu siết chặt an toàn vốn, buộc các nhà băng phải củng cố nền tảng tài chính để duy trì tăng trưởng bền vững.
Khi ngân hàng "hụt" hàng triệu tỷ đồng để cho vay
Chưa bao giờ, tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động (LDR) của ngành ngân hàng lại cao như hiện nay, xấp xỉ 111% vào cuối năm 2025 – mức cao nhất trong vòng nửa thập kỷ.
Tình trạng cho vay vượt xa huy động diễn ra phổ biến tại nhiều ngân hàng. Đơn cử, năm 2025, VPBank huy động khoảng 631.000 tỷ đồng nhưng cho vay tới 845.000 tỷ đồng; Techcombank lần lượt là 624.000 tỷ đồng và 723.000 tỷ đồng; VIB là 294.000 tỷ đồng và 377.000 tỷ đồng.
Xu hướng này tiếp tục trong quý I/2026 khi tín dụng tăng 2,15% trong khi huy động vốn chỉ tăng 0,44%. Tổng dư nợ toàn hệ thống đã lên tới khoảng 19 triệu tỷ đồng, cao hơn gần 2 triệu tỷ đồng so với quy mô huy động. Khoảng "hụt" này buộc các ngân hàng phải xoay xở từ nhiều nguồn.
Hiện nguồn vốn cho vay chủ yếu đến từ 4 kênh: tiền gửi dân cư, vay liên ngân hàng và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, phát hành giấy tờ có giá (trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi) và vốn chủ sở hữu. Khi huy động chậm lại, áp lực dồn sang các nguồn vốn còn lại.
Đây là lý do khiến lãi suất liên ngân hàng liên tục tăng nóng từ đầu năm, có thời điểm lãi suất qua đêm lên tới 21%. Trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp, các ngân hàng cũng chiếm tới 65% lượng phát hành năm 2025 và 43% trong quý I/2026.
Trong bối cảnh đó, làn sóng tăng vốn lan rộng toàn hệ thống. Tại mùa Đại hội đồng cổ đông năm nay, hàng loạt ngân hàng công bố kế hoạch tăng vốn quy mô lớn. Vietcombank dự kiến phát hành hơn 1 tỷ cổ phiếu thưởng để nâng vốn điều lệ lên gần 94.000 tỷ đồng. VietinBank dự kiến dùng toàn bộ hơn 16.200 tỷ đồng lợi nhuận giữ lại để chia cổ tức bằng cổ phiếu. BIDV cũng lên kế hoạch phát hành riêng lẻ và tăng vốn từ lợi nhuận tích lũy.
Ở khối tư nhân, MB Bank dự kiến tăng vốn thêm 27,5%, trong khi VPBank đặt mục tiêu nâng vốn lên 100.000 tỷ đồng. Nhiều ngân hàng khác như ACB, HDBank, SeABank… cũng đồng loạt chia cổ tức bằng cổ phiếu với tỷ lệ cao.
Theo TS Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, việc tăng vốn cần được nhìn nhận trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng cao (tăng trưởng 2 con số). "Đây không chỉ là câu chuyện mở rộng tín dụng, mà còn là sự chuẩn bị cho một chu kỳ phát triển mới với yêu cầu cao hơn về an toàn và năng lực tài chính", ông nhấn mạnh.
Ngoài áp lực vốn cho tăng trưởng tín dụng, theo các chuyên gia kinh tế, khủng hoảng năng lượng năm 2026 do căng thẳng Trung Đông có thể kéo dài, tác động đến chi phí sản xuất và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, khiến nợ xấu ngành ngân hàng có thể tăng lên. Chưa kể, mặt bằng lãi suất tăng cao đang tác động xấu đến thị trường bất động sản – ngành được coi là "liên thông" với hệ thống ngân hàng.
Tăng vốn để phòng ngừa rủi ro và đáp ứng chuẩn mực
Không chỉ chịu áp lực tăng trưởng, hệ thống ngân hàng còn đối mặt với nhiều rủi ro trong năm 2026. Biến động kinh tế toàn cầu, chi phí năng lượng gia tăng và mặt bằng lãi suất cao đang ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp, qua đó làm gia tăng nguy cơ nợ xấu.
TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia ngân hàng nhận định, trong bối cảnh này, tăng vốn là yêu cầu tất yếu. "Vốn điều lệ dày lên sẽ giúp ngân hàng có bộ đệm tài chính đủ lớn để hấp thụ rủi ro, duy trì ổn định và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe", ông nhận định.
Một áp lực quan trọng khác đến từ quy định. Theo Thông tư 14/2025 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tỷ lệ an toàn vốn (CAR) tối thiểu sẽ tăng từ 8% lên 10,5% vào năm 2033. Điều này đồng nghĩa mỗi đồng tín dụng tăng thêm đều đòi hỏi vốn tự có lớn hơn.
Đối với nhóm ngân hàng quốc doanh, áp lực còn lớn hơn. Theo lãnh đạo BIDV, tổng dư nợ của nhóm Big 4 hiện khoảng 8 triệu tỷ đồng và dự kiến tăng thêm khoảng 1 triệu tỷ đồng trong năm 2026. Để duy trì vai trò cung ứng vốn chủ lực, các ngân hàng này cần được tăng vốn mạnh mẽ, trong đó có cơ chế giữ lại lợi nhuận để bổ sung vốn.
Trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh nhưng huy động vốn tăng chậm, bài toán không chỉ dừng ở việc tăng vốn, mà còn là hiệu quả sử dụng vốn. Nếu dòng vốn không được phân bổ hợp lý, rủi ro có thể tích tụ nhanh chóng, ảnh hưởng đến chất lượng tài sản và lợi nhuận.
Cuộc đua tăng vốn năm 2026 cho thấy hệ thống ngân hàng đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nơi tăng trưởng phải đi kèm với an toàn. Đằng sau làn sóng này là một áp lực cốt lõi: các nhà băng đang phải chạy đua để vừa đáp ứng nhu cầu tín dụng ngày càng lớn, vừa duy trì "bộ đệm" đủ dày trước rủi ro gia tăng và yêu cầu chuẩn mực ngày càng khắt khe.
Trong cuộc đua đó, tăng vốn là điều kiện cần, nhưng hiệu quả sử dụng vốn và năng lực quản trị rủi ro mới là yếu tố quyết định vị thế của từng ngân hàng trong những năm tới.
