Sau khoản lãi kỷ lục của EVN: Điều nhà đầu tư quan tâm có nằm ở lợi nhuận?

Tuy nhiên, theo các chuyên gia tài chính và đầu tư, điều quyết định sức hấp dẫn của ngành điện Việt Nam trong giai đoạn tới không nằm ở việc EVN lãi bao nhiêu trong một năm, mà là khả năng xây dựng một cơ chế đủ ổn định để thu hút dòng vốn hàng chục tỷ USD phục vụ phát triển hạ tầng năng lượng.

EVN đã vượt qua giai đoạn khó khăn nhất

Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 cho thấy Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ghi nhận doanh thu hợp nhất khoảng 645.700 tỷ đồng, tăng hơn 11% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt gần 51.881,9 tỷ đồng, tăng mạnh so với năm 2024, giúp tập đoàn xóa toàn bộ khoản lỗ lũy kế trên báo cáo hợp nhất.

Đây được xem là kết quả tích cực nhất của EVN kể từ sau giai đoạn khủng hoảng tài chính do giá nhiên liệu tăng cao và những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu trong các năm 2022-2023.

Tuy nhiên, đằng sau bức tranh lợi nhuận ấn tượng vẫn còn những vấn đề cần được nhìn nhận thận trọng.

Nếu xét riêng Công ty mẹ EVN, lợi nhuận sau thuế năm 2025 đạt gần 39.800 tỷ đồng nhưng doanh nghiệp vẫn còn lỗ lũy kế khoảng 5.611 tỷ đồng. Dù con số này đã giảm mạnh so với trước đó, EVN vẫn chưa hoàn toàn xóa hết những hệ quả tài chính tích tụ trong giai đoạn khó khăn.

Vừa qua trao đổi tại tọa đàm "Đầu tư vào ngành điện nhìn từ báo cáo tài chính của EVN", ông Vương Hoàng Sơn, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư, Công ty Chứng khoán VNDirect đánh giá việc EVN chuyển từ trạng thái thua lỗ sang có lãi trong năm 2025 là một kết quả rất tích cực, cho thấy tập đoàn đã từng bước vượt qua giai đoạn khó khăn nhất.

Tuy nhiên, theo ông Sơn, để đánh giá đầy đủ sức khỏe tài chính của EVN không thể chỉ nhìn vào kết quả của một năm mà cần đặt trong cả một chu kỳ hoạt động dài hơn. Những biến động mạnh của giá nhiên liệu, tỷ giá, điều kiện thủy văn hay tác động từ các yếu tố địa chính trị trong những năm gần đây đã ảnh hưởng đáng kể tới hiệu quả kinh doanh của ngành điện.

Vị chuyên gia lưu ý, dù EVN đã xóa được lỗ lũy kế trên báo cáo hợp nhất, nhưng ở cấp công ty mẹ vẫn còn khoản lỗ lũy kế hơn 5.600 tỷ đồng. Điều này cho thấy tập đoàn đã cải thiện đáng kể tình hình tài chính, song chưa thể khẳng định mọi khó khăn đã hoàn toàn được giải quyết.

Theo ông Sơn, kết quả tích cực của EVN trong năm 2025 đến từ nhiều yếu tố thuận lợi như cơ cấu nguồn điện được cải thiện, giá nhiên liệu hạ nhiệt và việc điều chỉnh giá bán lẻ điện. Tuy nhiên, bức tranh tài chính của tập đoàn vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục xử lý. Đáng chú ý, một phần chi phí chênh lệch tỷ giá phát sinh tại các nhà máy điện vẫn chưa được phân bổ hết vào chi phí sản xuất kinh doanh, với quy mô lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng.

"EVN đã tiến rất gần tới việc khắc phục hoàn toàn những khó khăn tài chính trong quá khứ, nhưng chưa thể xem là đã đạt tới trạng thái hiệu quả tài chính tương đương với các doanh nghiệp hoạt động hoàn toàn theo mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận", ông Sơn nhận định.

Nói cách khác, năm 2025 giống một năm "phục hồi" hơn là một năm đánh dấu sự bứt phá bền vững của EVN.

Khoản tiền gửi 152.000 tỷ đồng có phải là điều nhà đầu tư quan tâm nhất?

Một trong những vấn đề gây nhiều tranh luận thời gian qua là việc EVN đang nắm giữ khoảng 152.000 tỷ đồng tiền mặt, tiền gửi và đầu tư tài chính ngắn hạn trong khi tổng dư nợ vay vẫn ở mức rất lớn.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia tài chính, việc một doanh nghiệp hạ tầng quy mô lớn vừa có lượng tiền gửi lớn vừa có dư nợ vay cao là điều bình thường.

Nếu đặt trong tương quan với quy mô doanh thu hơn 645.000 tỷ đồng mỗi năm của EVN, số dư tiền gửi này chỉ tương đương khoảng ba tháng doanh thu. Đồng thời, tập đoàn đang phải duy trì nguồn vốn lưu động rất lớn để thanh toán tiền mua điện, nhiên liệu đầu vào và các nghĩa vụ trả nợ ngắn hạn.

Theo giải trình của EVN, đến cuối năm 2025, tập đoàn có hơn 227.000 tỷ đồng nợ ngắn hạn, trong đó riêng nghĩa vụ thanh toán cho các đơn vị cung cấp nhiên liệu và mua điện đã vượt 118.000 tỷ đồng, cùng khoảng 47.000 tỷ đồng các khoản vay đến hạn phải trả.

Nhìn từ các chỉ số này, lượng tiền gửi lớn không phản ánh việc EVN đang dư thừa nguồn lực tài chính mà chủ yếu cho thấy quy mô dòng tiền vận hành rất lớn của một doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong hệ thống điện quốc gia.

Điều đáng chú ý là tại tọa đàm"Đầu tư vào ngành điện nhìn từ báo cáo tài chính của EVN" vừa qua, các chuyên gia gần như không dành quá nhiều sự quan tâm tới câu chuyện tiền gửi hay lợi nhuận đột biến của EVN.

Mối quan tâm lớn hơn nằm ở khả năng huy động nguồn vốn khổng lồ cho phát triển ngành điện trong những năm tới.

Bởi xét về bản chất, EVN không phải là một doanh nghiệp thuần túy tối đa hóa lợi nhuận. Tập đoàn đồng thời phải thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, duy trì cung ứng điện ổn định cho nền kinh tế và chấp nhận nhiều ràng buộc về chính sách giá.

Do đó, việc đánh giá sức khỏe tài chính của EVN không thể chỉ dựa trên các chỉ tiêu sinh lời như ROA hay ROE giống các doanh nghiệp niêm yết thông thường.

Bài toán lớn hơn là thu hút vốn cho Quy hoạch điện VIII

Nếu lợi nhuận của EVN phản ánh câu chuyện quá khứ thì khả năng huy động vốn cho ngành điện mới là câu chuyện của tương lai.

Theo các chuyên gia, điều nhà đầu tư trong và ngoài nước quan tâm nhất hiện nay là mức độ ổn định của môi trường chính sách.

Ngành điện có đặc thù cần vốn đầu tư rất lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài hàng chục năm và chịu nhiều rủi ro từ biến động tỷ giá, lãi suất, giá nhiên liệu cũng như thay đổi chính sách.

Ở góc độ tài chính, một dự án điện chỉ có thể hấp dẫn nếu nhà đầu tư dự báo được dòng tiền trong dài hạn. Đây chính là lý do EVN giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hệ sinh thái năng lượng.

Là đơn vị mua điện lớn nhất thị trường, sức khỏe tài chính của EVN tác động trực tiếp đến niềm tin của các nhà đầu tư phát điện, các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại và các quỹ đầu tư hạ tầng.

Trong những năm EVN liên tục ghi nhận khoản lỗ hàng chục nghìn tỷ đồng, thị trường từng xuất hiện không ít lo ngại về khả năng cân đối tài chính của toàn chuỗi ngành điện. Ngược lại, việc EVN có lãi trở lại trong năm 2025 đã giúp giảm đáng kể những băn khoăn này.

Tuy nhiên, theo ông Vương Hoàng Sơn, điều nhà đầu tư cần hơn cả không phải là một năm lợi nhuận đột biến mà là một cơ chế ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo dài hạn. Bởi trong một ngành hạ tầng thiết yếu như điện lực, lợi nhuận có thể không quá cao, nhưng sự ổn định của dòng tiền mới là yếu tố quyết định khả năng thu hút vốn.

Nhìn từ báo cáo tài chính năm 2025, có thể thấy EVN đã đi qua giai đoạn khó khăn nhất và đang dần phục hồi nền tảng tài chính. Nhưng đối với các nhà đầu tư đang cân nhắc rót vốn vào lĩnh vực năng lượng, báo cáo lợi nhuận chỉ là một tín hiệu tích cực ban đầu.

Điều họ chờ đợi là một cơ chế vận hành thị trường điện minh bạch hơn, cơ chế giá điện phản ánh đầy đủ chi phí, cùng khả năng cân bằng giữa mục tiêu công ích và yêu cầu tài chính của doanh nghiệp.

Khi những yếu tố đó được thiết lập rõ ràng, sức hấp dẫn của ngành điện Việt Nam sẽ không chỉ đến từ tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện thuộc nhóm cao nhất khu vực, mà còn đến từ niềm tin của các nhà đầu tư vào tính ổn định của thị trường. Và đó mới là điều quyết định liệu dòng vốn hàng chục tỷ USD có thực sự chảy mạnh vào ngành điện trong giai đoạn tới hay không.

Bài toán lớn nhất của ngành điện hiện nay không còn là xử lý những khoản lỗ trong quá khứ, mà là tạo dựng niềm tin đủ lớn để thu hút nguồn vốn cho chu kỳ đầu tư mới. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, nhu cầu vốn cho phát triển nguồn và lưới điện giai đoạn tới lên tới hàng trăm tỷ USD, vượt xa khả năng đáp ứng của ngân sách nhà nước, buộc ngành điện phải trông cậy ngày càng lớn vào nguồn vốn tư nhân và quốc tế.