Đại biểu HĐND Hà Nội bàn giải pháp siết chặt an toàn bữa ăn học đường

Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội và kết quả giám sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố, việc thực hiện chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết số 18/2025/NQ-HĐND trong năm học vừa qua đã mang lại những tín hiệu rất tích cực. Toàn thành phố có 3.202 trường học tổ chức ăn bán trú, đạt tỷ lệ ấn tượng 88,4% dưới hai hình thức nấu ăn tại trường và sử dụng suất ăn công nghiệp. 

Chính sách này đã kịp thời giảm gánh nặng chi phí cho phụ huynh, nâng cao tỷ lệ học sinh tham gia bán trú và tạo điều kiện thuận lợi để các cơ sở giáo dục nâng cao chất lượng chăm sóc, dạy học hai buổi/ngày. 

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo giám sát của Ban Văn hóa - Xã hội cũng chỉ ra thực trạng đáng lo ngại về nguồn lực khi đội ngũ nhân viên nuôi dưỡng, y tế học đường và phụ trách an toàn thực phẩm đang thiếu hụt trầm trọng, nhiều vị trí phải bố trí kiêm nhiệm. Những thiếu sót trong khâu hậu kiểm, kiểm soát chuỗi cung ứng đã khiến nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn hiện hữu, đòi hỏi phải tăng cường kỷ cương trong quản lý. Đây cũng chính là cơ sở để các đại biểu HĐND thành phố mở đầu phiên chất vấn trực diện ngay sau đó.

Lỗ hổng từ khâu chọn nhà cung cấp

Từ thực trạng trên, đặt câu hỏi chất vấn Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, đại biểu Phạm Thị Thanh Hương (Tổ đại biểu số 4) và đại biểu Trần Đức Phương (Tổ đại biểu số 12) cùng chung lo ngại về tình trạng chất lượng bữa ăn bán trú hiện nay có sự chênh lệch lớn giữa các trường. Việc lựa chọn, kiểm soát nhà cung cấp thực phẩm ở nhiều nơi thiếu chặt chẽ, chưa công khai, minh bạch, khiến phụ huynh rất khó tiếp cận thông tin.

Đáng chú ý, kết quả giám sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố cũng chỉ rõ một khoảng trống về việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại nhiều cơ sở vẫn chủ yếu dựa trên hồ sơ giấy tờ do đơn vị cung cấp tự xuất trình; khả năng kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng từ vùng nguyên liệu đến bàn ăn của học sinh còn rất hạn chế. Các đại biểu yêu cầu làm rõ trách nhiệm đối với sự chậm trễ trong việc xây dựng đề án tổng thể và đẩy mạnh số hóa để đáp ứng yêu cầu quản lý trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền mới.

Trả lời nội dung này, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền thừa nhận những tồn tại và cho biết ngành đang phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ phát triển phần mềm quản lý, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung về các đơn vị cung cấp suất ăn, thực phẩm đạt chuẩn. Việc lựa chọn đơn vị cung ứng sẽ do các địa phương thực hiện dựa trên bộ lọc dữ liệu này nhằm đảm bảo tính thống nhất, công khai, đồng thời giảm tải công việc ngoài chuyên môn cho giáo viên. 

Dù có phần mềm hỗ trợ, ông Nguyễn Văn Hiền khẳng định: "Lãnh đạo nhà trường vẫn phải chịu trách nhiệm toàn diện và cuối cùng về công tác an toàn thực phẩm tại cơ sở, thực hiện nghiêm quy trình kiểm thực 3 bước và lưu mẫu thức ăn."

Không chỉ lo ngại về khâu chọn nhà cung cấp, nghị trường tiếp tục nóng lên với những câu hỏi về kỹ thuật kiểm soát độc lập. Đặt câu hỏi chất vấn Giám đốc Sở Y tế, đại biểu Nguyễn Vinh Quang (Tổ đại biểu số 30) đề nghị, làm rõ nguyên nhân và giải pháp khắc phục những tồn tại trong công tác kiểm soát an toàn thực phẩm tại cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể trường học và khu công nghiệp. Việc lưu mẫu thức ăn tại một số cơ sở chưa đúng quy định; công tác kiểm tra chủ yếu dựa vào hồ sơ và test nhanh, trong khi tỷ lệ kiểm nghiệm bằng phòng thí nghiệm còn thấp, nhất là tại các xã, phường.

Trả lời chất vấn, Giám đốc Sở Y tế Nguyễn Trọng Diện cho biết, việc kiểm nghiệm an toàn thực phẩm tại các địa phương còn hạn chế do thiếu nguồn lực, trang thiết bị và bộ test nhanh, trong khi năng lực chuyên môn của các đoàn kiểm tra cấp cơ sở cũng chưa đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, nhiều nơi vẫn chủ yếu kiểm tra hồ sơ và đánh giá lâm sàng, chưa thực hiện được nhiều xét nghiệm chuyên sâu.

Giám đốc Sở Y tế khẳng định, đầu tư nguồn lực cho địa phương trong thời gian tới là câu chuyện phải làm tốt hơn. Vì vậy, ngành Y tế sẽ tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cho y tế cơ sở và các lực lượng tham gia công tác kiểm tra an toàn thực phẩm nhằm nâng cao chất lượng giám sát tại cơ sở.

Bài toán hạ tầng và phương án phân luồng

Ở góc độ hạ tầng kỹ thuật, đại biểu Hoàng Thị Thu Phương (Tổ đại biểu số 1) nhấn mạnh cơ sở vật chất là điều kiện tiên quyết để đảm bảo an toàn thực phẩm, nhưng nhiều trường học, đặc biệt là khu vực ngoại thành, vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu về bếp ăn, nhà ăn, quy trình bếp một chiều và trang thiết bị. Đại biểu đề nghị UBND thành phố làm rõ lộ trình và thời hạn hoàn thành việc nâng cấp hạ tầng này.

Làm rõ các nhóm vấn đề về lộ trình vận hành hệ thống số và nâng cấp cơ sở vật chất, Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà cho biết, ngay từ cuối năm học trước, thành phố đã chỉ đạo các xã, phường rà soát toàn bộ hệ thống hạ tầng và đã bố trí kinh phí để các địa phương hoàn thiện kịp phục vụ năm học mới.

Đối với các trường chưa thể đạt chuẩn ngay hoặc thiếu quỹ đất ở nội thành để làm bếp ăn một chiều, thành phố chốt giải pháp phân luồng rõ ràng: trường đủ điều kiện sẽ tổ chức nấu ăn tại chỗ; trường chưa đủ điều kiện bắt buộc phải sử dụng suất ăn sẵn từ các đơn vị chuyên nghiệp do Ban Chỉ đạo An toàn thực phẩm thành phố thẩm định, cấp phép.

Đồng thời, bà Vũ Thu Hà thông tin thành phố đã hoàn thiện hệ thống dữ liệu tập trung gồm 5 nhóm nội dung cốt lõi: Hồ sơ dinh dưỡng điện tử, truy xuất nguồn gốc nhà cung cấp, kiểm soát bằng chữ ký số và camera AI, ứng dụng giám sát dành cho phụ huynh và hệ thống thông tin điều hành. Ngay sau khi HĐND thành phố thông qua Nghị quyết về hỗ trợ bữa ăn bán trú tại kỳ họp này, UBND thành phố sẽ ban hành ngay các văn bản triển khai đồng bộ hệ thống trên toàn địa bàn, hướng tới mục tiêu đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo đúng tinh thần Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị.