Sơn La: Tìm đầu ra căn cơ, bền vững cho các hợp tác xã do phụ nữ quản lý

Nhận diện những nút thắt 

Sơn La từ lâu đã khẳng định vị thế là một trong những thủ phủ cây ăn quả lớn nhất của cả nước. Trong bức tranh phát triển chung đó, dấu ấn và vai trò của người phụ nữ ngày càng trở nên đậm nét. Tính đến thời điểm hiện tại, toàn tỉnh đã hình thành và duy trì 38 HTX cây ăn quả do phụ nữ tham gia quản lý, hoạt động rộng khắp tại các vùng sản xuất trọng điểm của địa phương.

Dù đạt được những kết quả đáng khích lệ, song chặng đường để trái cây Sơn La vươn xa một cách bền vững vẫn đang vấp phải không ít rào cản lớn. Mặc dù tỉnh đã thành công trong việc hình thành nhiều vùng nguyên liệu bài bản phục vụ chế biến và xuất khẩu, diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP ngày càng được mở rộng, đồng thời sở hữu nhiều mã số vùng trồng và sản phẩm OCOP chất lượng, nhưng đầu ra của sản phẩm cây ăn quả nhìn chung vẫn chưa thực sự ổn định.

Đại diện Lãnh đạo Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Sơn La đã chỉ ra những điểm nghẽn cốt lõi. Theo đánh giá của Chi cục, mối liên kết giữa ba khâu sản xuất, chế biến và tiêu thụ vẫn còn lỏng lẻo, chưa tạo thành một hệ sinh thái bền vững. Bên cạnh đó, tỷ lệ nông sản được đưa vào chế biến sâu còn khá thấp, khiến phần lớn sản lượng vẫn phải xuất bán ở dạng quả tươi đầy rủi ro khi bước vào cao điểm mùa vụ. Đặc biệt, năng lực quản trị, tư duy chủ động xúc tiến thương mại và kỹ năng chuyển đổi số của ban điều hành tại nhiều HTX, nhất là các đơn vị do phụ nữ làm chủ, vẫn còn những hạn chế nhất định trước áp lực khắt khe của thị trường hiện đại.

Đồng tình với nhận định này, đại diện một HTX cây ăn quả do phụ nữ quản lý chia sẻ, các nữ chủ doanh nghiệp vùng cao rất kiên trì, tỉ mỉ trong khâu chăm sóc để ra được quả ngon đạt chuẩn VietGAP. Tuy nhiên, khi đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, livestream bán hàng hay chủ động tìm kiếm các đầu mối xuất khẩu chính ngạch, các chị em vẫn lúng túng do thiếu kỹ năng công nghệ và kinh nghiệm thương trường.

Khơi thông dòng chảy thị trường

Trước những thách thức đặt ra, đại diện các sở, ngành, Liên minh Hợp tác xã, Hội Nông dân, Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch cùng các doanh nghiệp đã cùng thảo luận, hiến kế để tìm ra những lối đi mang tính thực tiễn và dài hạn hơn. Các ý kiến đều thống nhất rằng, cốt lõi của việc mở rộng thị trường phải bắt nguồn từ chất lượng nội tại của sản phẩm. Thời gian tới, các HTX cần đặc biệt chú trọng phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn gắn liền với hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch để tạo dựng niềm tin vững chắc với người tiêu dùng.

Đại diện Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh khẳng định, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, coi chuyển đổi số và thương mại điện tử là chìa khóa bắt buộc để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Tại hội nghị, Trung tâm cùng các doanh nghiệp lớn đã cởi mở chia sẻ nhiều mô hình liên kết sản xuất tiêu thụ hiệu quả, những kinh nghiệm về xây dựng thương hiệu, nâng hạng sản phẩm OCOP cũng như cách thức khai thác tối đa các nền tảng số để mở rộng đầu ra, tạo nên một cẩm nang thực chiến ngay tại nghị trường.

Bên cạnh giải pháp công nghệ, đại diện Liên minh Hợp tác xã tỉnh cũng lưu ý rằng việc thắt chặt mối liên kết thị trường thông qua tăng cường xúc tiến thương mại và kết nối cung cầu thực chất là bước đi không thể tách rời. Không chỉ dừng lại ở việc khai thác tốt thị trường nội địa, các HTX cần được định hướng bài bản để từng bước tiếp cận và mở rộng sang các thị trường xuất khẩu chính ngạch. Để làm được những điều đó, giải pháp mang tính gốc rễ và bền vững nhất chính là nâng cao năng lực quản trị, điều hành cho đội ngũ quản lý. Khi những người phụ nữ đứng đầu HTX được bồi dưỡng đầy đủ tư duy kinh tế thị trường sắc bén và kỹ năng tổ chức sản xuất hiện đại, họ mới có đủ nội lực để chủ động chèo lái doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị.

Kỳ vọng từ những chính sách mới

Những trăn trở, kiến nghị và đề xuất chính đáng của các HTX tại Hội nghị lần này không chỉ dừng lại ở mức độ thảo luận, mà đã được Ban tổ chức ghi nhận và tổng hợp một cách nghiêm túc. Đây chính là cơ sở thực tiễn quan trọng, làm điểm tựa để các cấp, các ngành tỉnh Sơn La tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và ban hành các cơ chế hỗ trợ sát sườn, hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Mục tiêu lớn nhất hướng đến là thúc đẩy mạnh mẽ sự gắn kết trong chuỗi giá trị, thu hút các nguồn lực đầu tư vào công nghệ chế biến sâu và mở rộng thị trường tiêu thụ một cách vững chắc. Những giải pháp đồng bộ và quyết liệt này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các HTX cây ăn quả do phụ nữ tham gia quản lý bứt phá, phát triển bền vững. Qua đó, không chỉ nâng tầm giá trị cho nông sản Sơn La mà còn đóng góp tích cực vào hành trình kiến tạo một nền nông nghiệp xanh, hiện đại và chủ động hội nhập quốc tế.