Sửa đổi Luật An toàn thực phẩm: Đẩy mạnh phân cấp, ứng dụng công nghệ số trong quản lý

Đẩy mạnh phân cấp, cắt giảm thủ tục hành chính 

Sáng 23/7, tại cuộc họp về tiến độ xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, Bộ Y tế đã tiếp thu, tổng hợp đầy đủ ý kiến góp ý của các bộ, ngành đối với dự thảo luật, trong đó có ý kiến của Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các thành viên Chính phủ.

Theo Thứ trưởng, các ý kiến góp ý đều có giá trị quan trọng trong việc hoàn thiện dự thảo luật. Đối với những nội dung phù hợp, Bộ Y tế sẽ tiếp thu để chỉnh sửa, bổ sung; những nội dung còn có quan điểm khác nhau sẽ được giải trình đầy đủ trong hồ sơ trình cấp có thẩm quyền.

Ông cho biết, sau quá trình rà soát, chỉnh lý trên cơ sở góp ý của Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) hiện gồm 8 chương, 71 điều. Tuy nhiên, đây mới là dự kiến và sẽ tiếp tục được hoàn thiện trong quá trình lấy ý kiến.

Vì vậy, Thứ trưởng đề nghị các đơn vị tiếp tục nghiên cứu kỹ bố cục, số lượng điều khoản, rà soát các quy định để cân nhắc bổ sung hoặc lược bỏ những nội dung chưa thật sự cần thiết, bảo đảm dự luật có tính thống nhất, logic và khả thi khi triển khai.

Nhấn mạnh định hướng xuyên suốt trong quá trình xây dựng luật, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cho biết yêu cầu đầu tiên là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính. Đây là chủ trương lớn của Đảng, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Theo đó, các quy định trong Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) phải hướng tới mục tiêu cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, hạn chế phát sinh thêm các thủ tục không cần thiết. Song song với việc phân cấp mạnh hơn cho địa phương, Thứ trưởng nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số trong quản lý an toàn thực phẩm.

Theo ông, ứng dụng công nghệ không chỉ là việc số hóa hồ sơ hay sử dụng phần mềm quản lý mà quan trọng hơn là xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ, liên thông giữa các cơ quan quản lý để phục vụ công tác giám sát, thanh tra và xử lý vi phạm.

"Khi có cơ sở dữ liệu đầy đủ, chính xác thì việc quản lý sẽ hiệu quả hơn, giảm được giấy tờ, giảm nhân lực và giảm nhiều khâu trung gian", Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, ông cũng lưu ý các quy định của luật phải xuất phát từ điều kiện thực tế của Việt Nam. Việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế là cần thiết nhưng không thể áp dụng máy móc nếu điều kiện hạ tầng, năng lực quản lý và nguồn lực chưa đáp ứng.

"Cái gì phù hợp với thực tiễn Việt Nam thì đưa vào luật. Không nên quy định quá cao, quá chặt nhưng khi triển khai lại không thực hiện được", Thứ trưởng nói.

Hoàn thiện quy định để phù hợp thực tiễn và thông lệ quốc tế

Góp ý đối với dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Chu Quốc Thịnh đề xuất sửa đổi là quy định về hoạt động kiểm nghiệm thực phẩm. Theo ông, sau khi Luật Đầu tư và các quy định về cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh được ban hành, hoạt động kiểm nghiệm thực phẩm không còn thuộc danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Trong khi đó, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật quy định hoạt động đánh giá sự phù hợp gồm thử nghiệm, giám định và kiểm định.

"Hiện nay, 100% các đơn vị thực hiện kiểm nghiệm thực phẩm đều là tổ chức thử nghiệm. Vì vậy, việc thay thế thuật ngữ 'cơ sở kiểm nghiệm' bằng 'tổ chức thử nghiệm' sẽ bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành cũng như phù hợp với thực tiễn hoạt động", ông Chu Quốc Thịnh cho biết.

Ông cũng đề xuất giao các tổ chức thử nghiệm của Nhà nước đã được chỉ định phục vụ quản lý nhà nước chủ động lấy mẫu giám sát thực phẩm lưu thông trên thị trường. Quy định này sẽ tạo cơ sở pháp lý để triển khai chủ trương đã được Chính phủ thống nhất tại Nghị quyết số 184/NQ-CP, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, cảnh báo sớm các nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Theo quy định hiện hành của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn kỹ thuật phải kèm theo phương thức đánh giá sự phù hợp và công bố hợp quy. Tuy nhiên, đối với thực phẩm, Luật An toàn thực phẩm đang áp dụng cơ chế quản lý thông qua đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc tự công bố sản phẩm.

"Nếu áp dụng máy móc quy định chung về quy chuẩn kỹ thuật sẽ phát sinh sự chồng chéo, mâu thuẫn với phương thức quản lý chuyên ngành đối với thực phẩm", ông Thịnh phân tích.

Vì vậy, ông đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể về quy chuẩn kỹ thuật đối với thực phẩm nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa các quy định pháp luật, đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong quá trình thực hiện.

Một nội dung khác được Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm đặc biệt nhấn mạnh là việc bổ sung khái niệm "hương liệu thực phẩm" vào dự thảo Luật.

Theo ông, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 và các văn bản hướng dẫn hiện vẫn quản lý hương liệu thực phẩm chung với phụ gia thực phẩm. Trong khi đó, hướng dẫn của Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Codex) đã tách riêng hai nhóm này và quy định các nguyên tắc quản lý độc lập.

Việc bổ sung khái niệm "hương liệu thực phẩm" cùng cơ chế quản lý riêng sẽ giúp pháp luật Việt Nam tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế, phù hợp với quy định của Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Nhật Bản, ASEAN cũng như thông lệ quản lý của nhiều quốc gia trên thế giới.