Sửa Luật Tiếp cận thông tin: Cần rõ đầu mối cung cấp dữ liệu công

Sáng 9/4, thảo luận tại tổ về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể ngay trong Luật về đơn vị chịu trách nhiệm cung cấp thông tin của UBND cấp tỉnh, cấp xã, nhằm bảo đảm tính minh bạch và khả thi khi triển khai.

Đa số đại biểu tán thành với việc sửa đổi Luật nhằm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập; đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động cung cấp thông tin.

Theo dự thảo, Luật quy định về việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân; nguyên tắc, trình tự, thủ tục thực hiện; trách nhiệm của cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập cung ứng dịch vụ công cơ bản, thiết yếu.

Làm rõ ranh giới giữa công khai và bảo mật

Đại biểu Nguyễn Thị Lan (Đoàn Hà Nội) cho rằng việc mở rộng chủ thể cung cấp thông tin sang các đơn vị sự nghiệp công lập là bước tiến phù hợp với thực tiễn, nhất là trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, khoa học công nghệ.

Tuy nhiên, đại biểu nhận định dự thảo chưa làm rõ ranh giới giữa thông tin phải công khai và thông tin cần bảo mật. Thực tế, các trường đại học, viện nghiên cứu vừa thực hiện nhiệm vụ công, vừa hợp tác với doanh nghiệp và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

“Nếu không phân định rõ, có thể dẫn đến hai rủi ro: công khai quá mức, ảnh hưởng quyền sở hữu trí tuệ và lợi ích kinh tế; hoặc né tránh công khai, làm giảm tính minh bạch,” đại biểu nêu ý kiến.

Về nguyên tắc tiếp cận thông tin và chuyển đổi số, đại biểu Lan đề nghị chuyển từ tư duy “cung cấp thông tin” sang “phát triển dữ liệu mở.”

Theo đại biểu, nếu các dữ liệu về khí hậu, đất đai, dịch bệnh, thị trường được công khai dưới dạng dữ liệu mở, doanh nghiệp có thể khai thác để phát triển các giải pháp công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dự báo sản xuất, tối ưu chuỗi cung ứng.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc cung cấp thông tin theo hướng dữ liệu mở, có khả năng khai thác, chia sẻ, tái sử dụng; đồng thời quy định chuẩn dữ liệu và khả năng kết nối liên thông giữa các hệ thống.

Liên quan đến trách nhiệm cung cấp thông tin và liên thông dữ liệu, đại biểu cho rằng cần bổ sung cơ chế phối hợp rõ ràng giữa các cơ quan đối với dữ liệu liên ngành, tránh tình trạng chồng chéo hoặc đùn đẩy trách nhiệm.

Đối với nhóm thông tin không được tiếp cận và tiếp cận có điều kiện, đại biểu Nguyễn Thị Lan cho rằng một số khái niệm như “gây ảnh hưởng xấu,” “bí mật công tác” còn mang tính định tính, dễ bị lạm dụng để từ chối cung cấp thông tin.

Đại biểu đề nghị cụ thể hóa các tiêu chí này hoặc giao Chính phủ ban hành danh mục chi tiết để bảo đảm thống nhất trong thực thi.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (Đoàn Hải Phòng) cũng đề nghị nghiên cứu kỹ hơn về phạm vi chủ thể, tính chất và mức độ của bí mật kinh doanh, đời sống riêng tư, dữ liệu cá nhân, bí mật gia đình mà người đứng đầu cơ quan, đơn vị có thể cung cấp mà không cần sự đồng ý của chủ sở hữu.

Theo đại biểu, cần tránh việc lạm dụng quy định gây thiệt hại, phát sinh tranh chấp; đồng thời bổ sung quy định về miễn trừ trách nhiệm và trách nhiệm bồi thường khi việc cung cấp thông tin gây ra thiệt hại.

Đối với thông tin phải được công khai, đại biểu đề nghị quy định theo hướng nguyên tắc, khái quát hơn và giao Chính phủ quy định chi tiết danh mục thông tin phải công khai.

Tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận dữ liệu công

Từ góc nhìn doanh nghiệp, đại biểu Vũ Hồng Quân (Đoàn Gia Lai) cho rằng các thông tin thiết yếu như quy hoạch đất đai, danh mục dự án đầu tư, thủ tục xây dựng, dữ liệu tài chính công, giá đất, giá vật liệu, chi phí hạ tầng, dữ liệu lao động… hiện vẫn phân tán ở nhiều hệ thống, nhiều cơ quan.

Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi tìm kiếm thông tin phục vụ đầu tư, sản xuất kinh doanh, tốn nhiều thời gian, chi phí nhưng vẫn không có đủ dữ liệu cần thiết.

Vì vậy, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng trở thành luật nền tảng về dữ liệu công, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thông tin nhanh chóng, minh bạch, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.