Sức khỏe tinh thần sau dây chuyền sản xuất

Dễ bị lo âu, stress

Khi trời dần chuyển tối cũng là lúc chị Nguyễn Thị Mai (30 tuổi, công nhân may mặc) trở về căn phòng trọ rộng chừng 15m² trên đường Dương Quảng Hàm (phường An Nhơn, TPHCM) sau một ngày dài làm việc ở công ty. Vừa mở cửa, không vội thay đồ, chị Mai liền nằm xuống chiếc giường nhỏ, gương mặt tỏ rõ vẻ mệt mỏi. "Tôi làm công nhân may năm nay đã gần mười năm rồi. Công việc nói chung vất vả vì đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và cả áp lực sản lượng. Lương không cao, trong khi giá cả ngày càng đắt đỏ khiến cho cuộc sống rất khó khăn", chị chia sẻ.

Cũng từ ngày gắn bó với nghề may, cuộc sống của chị Mai đơn giản gói gọn với không gian tại công ty và ở phòng trọ. Hầu như không hề có các hoạt động vui chơi, giải trí. "Tôi thường giải trí bằng cách xem điện thoại là chính. Còn đi chơi chỗ này chỗ kia thì không có thời gian, mà quan trọng là cũng không có dư dả gì. Nhận tiền lương phần thì trả tiền phòng trọ, rồi chi tiêu sinh hoạt, một phần cũng gửi về cho cha mẹ ở quê", chị Mai tâm sự. Sức ép công việc, kinh tế khiến cho chị chịu những áp lực tâm lý, lo âu, dễ cáu bẳn.

Chị Hà Thị Lan (38 tuổi, công nhân giày da, ngụ phường Tân Tạo, TPHCM) cho biết thời gian gần đây, chị có nhiều biểu hiện đau đầu, mất ngủ, nếu ngủ được thì giấc ngủ chập chờn... "Sau thời gian dài làm việc ở công ty, về phòng trọ lại lao vào lo công việc gia đình, phải tối muộn mới được nghỉ ngơi. Ngày nào cũng lặp đi lặp lại như vậy. Thực sự rất mệt mỏi", chị Lan tâm sự.

Để đảm bảo người lao động có đủ sức khỏe đáp ứng yêu cầu công việc, các cấp Công đoàn cũng đã phối hợp nhiều hoạt động chăm sóc sức khỏe, văn hóa, vui chơi cho người lao động. Ông Nguyễn Thanh Tuấn - Chủ tịch Công đoàn phường Tân Tạo (TPHCM) cho biết, trên địa bàn phường tập trung rất nhiều công nhân lao động, trong đó lao động nhập cư chiếm đến 70% và sinh sống chủ yếu tại các khu nhà trọ. Trong thời gian, Công đoàn phường đã phối hợp với các ban ngành đoàn thể tại địa phương tổ chức triển khai nhiều hoạt động chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động trên địa bàn. Trong đó, vào dịp Tết sẽ tổ chức hội thi cắm hoa, gói bánh tét… tại các khu nhà trọ, thi văn nghệ tại công đoàn cơ sở, các phiên chợ 0 đồng dành cho người lao động. Bên cạnh đó, còn phối hợp tổ chức các chương trình khám sức cho lao động nữ.

"Sắp tới, chúng tôi dự kiến cũng sẽ phối hợp với Cung văn hóa Lao động Thành phố tổ chức sân chơi cho công nhân. Trong đó, mở các lớp nghề miễn phí cho công nhân lao động. Đặc biệt, Công đoàn phường thường xuyên phối hợp với công đoàn cơ sở Công ty PouYuen Việt Nam tổ chức các hoạt động dành cho công nhân như dạy nấu ăn, pha chế và tại công ty cũng có sân bóng đá, pickleball, cầu lông cho công nhân vui chơi ngoài giờ làm việc", ông Tuấn cho hay.

Cần được tham vấn và điều trị thích hợp

ThS. Trần Huyền Nhung - Giám đốc Doanh nghiệp xã hội Tâm Nhung, cho biết, tại nước ta, tỷ lệ mắc các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần ở nữ giới cao hơn nam giới. Hiện nay việc hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tâm thần gặp không ít thách thức. Trong đó, sức khỏe tâm thần vẫn còn là chủ đề nhạy cảm, dễ bị hiểu sai hoặc gắn với kỳ thị, dẫn đến việc người dân ngần ngại tham gia các chương trình hỗ trợ. Một số nhóm như người lao động có thu nhập thấp, nữ công nhân hoặc phụ nữ đang lao động trong môi trường áp lực cao có thời gian hạn chế và ít sẵn sàng chia sẻ.

TS.BS Trịnh Hồng Hạnh, Phó Chủ nhiệm Khoa Sản, Bệnh viện An Sinh (TPHCM), cho biết, áp lực tâm lý là một trong những yếu tố cần được quan tâm khi đánh giá nguy cơ rối loạn sức khỏe tâm thần. Một yếu tố khác là tình trạng làm việc quá sức. Phụ nữ có thể phải hoàn thành công việc tại công ty, sau đó tiếp tục đảm nhiệm việc nhà, chăm sóc con cái. Nếu tình trạng này kéo dài mà không có thời gian nghỉ ngơi, họ dễ bị kiệt sức, rối loạn giấc ngủ và suy giảm sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.

Theo bác sĩ Hạnh, một trong những dấu hiệu dễ nhận thấy khi một người đang gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần là sự thay đổi về cảm xúc và hành vi so với trước đây. Chẳng hạn, một người vốn vui vẻ, nhiệt tình, yêu thích công việc và các hoạt động xã hội nhưng bỗng trở nên buồn bã, lo lắng, dễ cáu gắt hoặc dễ xúc động, hay khóc. Họ cũng có thể mất hứng thú với những công việc từng yêu thích, cảm thấy cuộc sống thiếu mục tiêu, không còn động lực phấn đấu. Một số người có biểu hiện mất ngủ, ngủ không sâu giấc, thức dậy sớm; trong khi những người khác lại ngủ nhiều hơn bình thường.

Ngoài ra, người gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần có thể thường xuyên mệt mỏi, thiếu năng lượng, ăn uống kém, giảm khả năng tập trung và trí nhớ. Họ có xu hướng thu mình, ngại giao tiếp, không muốn gặp gỡ mọi người, thậm chí xuất hiện cảm giác vô dụng, tuyệt vọng. "Khi nhận thấy những thay đổi này kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc, người thân cần quan tâm, chia sẻ và khuyến khích họ tìm đến bác sĩ để được đánh giá. Những dấu hiệu trên có thể liên quan đến trầm cảm hoặc các vấn đề sức khỏe tâm thần khác, nhưng không thể chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài để tự kết luận bệnh", bác sĩ Hạnh cho hay.

Cũng theo bác sĩ, khi nhận thấy bản thân thường xuyên buồn bã, lo lắng, mất ngủ, mệt mỏi hoặc mất hứng thú với những hoạt động thường ngày thì không nên chủ quan. Người lao động cần chủ động tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia phù hợp để được thăm khám, đánh giá và hỗ trợ kịp thời. Việc phát hiện sớm và can thiệp phù hợp sẽ giúp người gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần có cơ hội cải thiện tình trạng của mình, từng bước ổn định cuộc sống và nâng cao chất lượng sống.