Táo bón bất thường có thể là dấu hiệu của ung thư đại tràng

Táo bón kéo dài không chỉ gây cảm giác đầy bụng, khó chịu mà còn ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng sống và sức khỏe tiêu hóa. Phần lớn trường hợp táo bón liên quan đến chế độ ăn thiếu chất xơ, ít vận động hoặc thói quen sinh hoạt thất thường. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo, nếu tình trạng này xuất hiện dai dẳng, kèm theo những biểu hiện bất thường, người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan bởi đó có thể là tín hiệu sớm của những bệnh lý nguy hiểm, trong đó có ung thư đại tràng.

ThS.BSCKII Nguyễn Thị Song Thao, Phó Trưởng khoa Nội tiêu hóa, Bệnh viện Hữu Nghị cho biết, táo bón có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Biểu hiện điển hình là số lần đi tiêu giảm, phân khô cứng, người bệnh phải rặn nhiều và thời gian đại tiện kéo dài. Có những trường hợp 3-4 ngày, thậm chí lâu hơn mới đi ngoài một lần.

Trong điều trị táo bón chức năng, thay đổi lối sống và chế độ ăn vẫn là nền tảng quan trọng. Bên cạnh việc uống đủ nước, tăng cường vận động thể lực, người bệnh nên bổ sung thêm rau xanh và trái cây tươi. Trong đó, rau khoai lang – loại rau dân dã quen thuộc trong bữa ăn của người Việt – được đánh giá là một thực phẩm hỗ trợ nhuận tràng tự nhiên, lành tính.

Theo các chuyên gia tiêu hóa, rau khoai lang cải thiện táo bón nhờ nhiều cơ chế phối hợp. Hàm lượng chất xơ cao giúp tăng khối lượng phân và kích thích thành ruột co bóp. Các chất nhầy tự nhiên trong rau có tác dụng làm trơn lòng ruột, giúp phân di chuyển dễ dàng hơn. Khoáng chất như magie và kali góp phần điều hòa nhu động ruột. Đồng thời, lượng nước dồi dào trong rau giúp tăng độ ẩm của phân, hạn chế tình trạng phân khô cứng.

Ngoài rau khoai lang, một số thực phẩm như bắp cải, bí đỏ cũng có lợi cho người bị táo bón. Ngược lại, cần thận trọng với những loại rau có thể làm tăng tính chát, dễ khiến phân khô hơn nếu sử dụng quá nhiều. Quan trọng hơn cả là duy trì chế độ ăn đầy đủ bữa, bởi việc nhịn ăn hoặc ăn quá ít có thể khiến thức ăn lưu lại lâu trong đại tràng, làm tăng tái hấp thu nước và khiến phân khô cứng hơn.

Trong một số trường hợp, người bệnh có thể bổ sung men vi sinh qua thực phẩm như sữa chua để cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột. Nếu cần thiết, có thể sử dụng thuốc nhuận tràng thẩm thấu theo hướng dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên, việc lạm dụng thuốc nhuận tràng kéo dài có thể làm ruột "lười" co bóp tự nhiên, khiến tình trạng táo bón tái diễn và phụ thuộc thuốc.

Khi nào táo bón là dấu hiệu cảnh báo ung thư đại tràng?

Dù phần lớn táo bón lành tính và cải thiện khi điều chỉnh lối sống, bác sĩ Nguyễn Thị Song Thao nhấn mạnh rằng người bệnh cần đặc biệt lưu ý nếu táo bón đi kèm các dấu hiệu bất thường như sụt cân không rõ nguyên nhân, đi ngoài ra máu, thiếu máu, đau bụng kéo dài, sốt dai dẳng hoặc thay đổi thói quen đại tiện đột ngột.

Theo khuyến cáo chuyên môn, một trong những biểu hiện sớm của ung thư đại tràng là sự thay đổi thói quen đi tiêu kéo dài trên 2 tuần, đặc biệt ở người trên 40 tuổi hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh lý đường tiêu hóa. Táo bón xen kẽ tiêu chảy, cảm giác đi tiêu không hết phân, phân nhỏ dẹt bất thường hoặc có lẫn máu là những dấu hiệu cần được thăm khám sớm.

Trường hợp đã điều chỉnh chế độ ăn, sinh hoạt và dùng thuốc hỗ trợ nhưng tình trạng táo bón không cải thiện, hoặc cứ ngưng thuốc là tái phát, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa tiêu hóa để được đánh giá toàn diện. Thông thường, nếu 4–5 ngày không đi đại tiện kèm cảm giác chướng bụng, khó chịu nhiều, cũng cần đi khám thay vì tự xử lý tại nhà.

Việc thăm khám có thể bao gồm xét nghiệm máu, xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân và nội soi đại tràng khi có chỉ định. Nội soi đại tràng hiện được xem là phương pháp hiệu quả giúp phát hiện sớm polyp tiền ung thư và ung thư đại tràng ở giai đoạn đầu, từ đó nâng cao cơ hội điều trị khỏi bệnh.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo, để phòng ngừa ung thư đại tràng, người dân nên duy trì chế độ ăn giàu chất xơ, hạn chế thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn, duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục thường xuyên và không hút thuốc lá. Đặc biệt, người trên 45 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ nên thực hiện tầm soát ung thư đại tràng định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.