Tay chân miệng có dấu hiệu “khác thường”, chuyên gia cảnh báo nguy cơ bỏ sót

Trẻ mắc tay chân miệng tăng, nhiều ca nặng

Tại khoa Nhiễm - Thần kinh Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM), nhiều trẻ mắc tay chân miệng nhập viện điều trị. Đang chăm con trai 3 tuổi bị tay chân miệng, chị Lê Thị Quý (ngụ TPHCM) cho biết, ban đầu, con chị đột nhiên sốt đến gần 39 độ, chị cho uống hạ sốt nhưng tình trạng sốt cao vẫn cứ tiếp diễn. Ngày hôm sau thì con than đau miệng, kiểm tra miệng thì thấy xuất hiện một số vết loét. Nghi ngờ con bị tay chân miệng nên chị liền đưa con đến bệnh viện khám, rồi điều trị.

"Suốt mấy ngày con bị bệnh tôi không tài nào chợp mắt được. Tôi biết tay chân miệng là bệnh nguy hiểm, nếu không cẩn thận, bị nặng thì có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh của con, có biến chứng nguy hiểm nên tôi lo lắng lắm", chị Quý chia sẻ.

Trong phòng bệnh, những bệnh nhi bị tay chân miệng khác cũng đang được cha mẹ chăm sóc từng ly từng tí. Nhiều bậc phụ huynh tỏ ra mệt mỏi, đôi mắt thâm quầng sau nhiều ngày liền mất ăn mất ngủ để chăm con.

Theo BSCK2 Dư Tuấn Quy, Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết, khoa đang điều trị cho 30 trẻ mắc tay chân miệng. Đáng chú ý, trong đó có 7 ca bệnh nặng. Nhiều ca bệnh gần đây có biểu hiện không còn "kinh điển" như trước. 

Bệnh viện ghi nhận không ít trường hợp trẻ không có ban rõ ở tay chân, mà lại xuất hiện ở những vị trí kín đáo như vùng mông, quanh hậu môn hoặc chỉ lấm tấm ở rìa ngón tay, ngón chân. Đây là những vị trí rất dễ bị bỏ sót nếu phụ huynh không kiểm tra kỹ.

Bác sĩ Quy khuyến cáo, phụ huynh cần kiểm tra toàn diện khi tắm cho trẻ, đặc biệt chú ý vùng mông, quanh hậu môn, khoang miệng và rìa ngón tay, ngón chân. Đồng thời, việc theo dõi chế độ ăn uống, sinh hoạt hằng ngày cũng giúp phát hiện sớm những thay đổi bất thường. 

Ngay cả khi chưa thấy nốt ban rõ ràng, nếu trẻ có biểu hiện đau miệng, sốt, biếng ăn, chảy nước miếng hoặc quấy khóc kéo dài hoặc có dấu hiệu nghi ngờ bệnh tay chân miệng thì không nên chủ quan, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế thăm khám sớm.

Theo bác sĩ, phòng bệnh luôn là biện pháp hiệu quả và bền vững nhất. Phụ huynh cần hướng dẫn trẻ thực hiện tốt các thói quen vệ sinh cá nhân hằng ngày như ăn chín, uống chín; không dùng chung các vật dụng cá nhân như khăn mặt, bàn chải đánh răng, chén, bát, đũa, muỗng… 

Việc rửa tay bằng xà phòng sau khi thay quần áo, tã lót cho trẻ và sau khi tiếp xúc với các bề mặt có nguy cơ nhiễm khuẩn là biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong phòng chống lây nhiễm.

Tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh

Báo cáo của Trung tâm kiểm soát bệnh tật TPHCM cho thấy, trong tuần 11 (từ 9-15/3), thành phố ghi nhận 837 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng, tăng 97,1% so với trung bình 4 tuần trước. 

Tổng số ca tay chân miệng tích lũy từ đầu năm 2026 đến tuần 11 là 7.294 ca. Các phường xã có số ca mắc tay chân miệng trên 100.000 dân cao bao gồm Long Hương, Long Điền và Thường Tân. Đã có 3 ca bệnh tay chân miệng tử vong.

Qua hoạt động giám sát tác nhân gây bệnh, TPHCM đã ghi nhận chủng Enterovirus 71 (EV71) chiếm 25% mẫu khảo sát. Đây là chủng thường gây biến chứng nặng và tử vong, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi.

PGS.TS.BSCK2 Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TP HCM, cho biết, ngay từ cuối năm 2025, Viện đã dự báo bệnh tay chân miệng gia tăng khi tỷ lệ các mẫu bệnh phẩm nhiễm virus EV71 tăng lên. 

Đồng thời đã chủ động phối hợp với các đơn vị và chỉ đạo, hỗ trợ địa phương điều tra và xác minh ca bệnh, điều tra xử lý ổ dịch, xét nghiệm xác định tác nhân gây bệnh để kịp thời đánh giá tình hình dịch, định hướng hoạt động tiếp theo.

Viện tổ chức các đoàn giám sát và làm việc trực tiếp với Sở Y tế các tỉnh, thành phố ghi nhận số ca bệnh tay chân miệng cao trong khu vực. Vừa qua, Viện Pasteur TPHCM cũng đã tổ chức họp với các Viện khu vực, HCDC và các bệnh viện tuyến cuối trên địa bàn thành phố để thảo luận về tình hình và phương hướng phòng chống các bệnh tay chân miệng tại khu vực phía Nam nhằm kịp thời kiểm soát tình hình bệnh tay chân miệng ở khu vực.

Trước bối cảnh số ca mắc bệnh tay chân miệng có xu hướng tăng nhanh, HCDC cũng vừa tổ chức lớp tập huấn trực tuyến nhằm nâng cao năng lực giám sát, điều trị và truyền thông cho đội ngũ y tế cơ sở, trường học cùng mạng lưới cộng tác viên.

Theo ThS.BS Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc HCDC, bệnh tay chân miệng đang bước vào giai đoạn gia tăng, đặc biệt với sự lưu hành của EV71 có thể làm tăng số ca bệnh nặng. Do bệnh chủ yếu xảy ra ở trẻ em và dễ lây lan tại các môi trường tập trung đông trẻ như trường học, nhà trẻ.

Việc nâng cao năng lực cho tuyến y tế cơ sở, trường học và cộng tác viên trong phát hiện sớm, chăm sóc đúng và truyền thông phòng bệnh tay chân miệng là hết sức cấp thiết. Bác sĩ Nga cũng đề nghị các đơn vị tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh, xử lý kịp thời ổ dịch và đẩy mạnh truyền thông để kiểm soát hiệu quả tình hình dịch bệnh.

Sở Y tế TPHCM cũng đã ban hành công văn chỉ đạo tăng cường các biện pháp phòng, chống bệnh tay chân miệng trên toàn địa bàn Thành phố. Trong đó, các Trạm y tế được giao nhiệm vụ theo dõi sát diễn biến dịch bệnh trên địa bàn, chủ động tham mưu cho chính quyền địa phương và trực tiếp tổ chức điều tra, xử lý triệt để các ca bệnh, ổ dịch theo đúng quy định.

Để chủ động phòng bệnh tay chân miệng, Sở Y tế TPHCM khuyến cáo người dân và cộng đồng thực hiện phương châm "3 sạch" gồm: ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay và đồ chơi sạch. Không cho trẻ tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị kịp thời.