Thách thức với sức khỏe tinh thần phụ nữ

Quá nhiều áp lực

Theo ThS. Tâm lý Trần Thu Trang, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, nếu không được nhận diện và hỗ trợ kịp thời, những áp lực này có thể tích tụ thành căng thẳng kéo dài, ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần cũng như chất lượng hôn nhân.

Sau lễ cưới, nhiều người thường nghĩ rằng cuộc sống sẽ bước sang một chương mới đầy niềm vui. Tuy nhiên, trên thực tế, đây cũng là giai đoạn mỗi cá nhân phải thích nghi với hàng loạt thay đổi về vai trò, trách nhiệm và các mối quan hệ. Đặc biệt, phụ nữ thường là người chịu nhiều áp lực hơn khi vừa phải duy trì công việc, vừa gánh vác những kỳ vọng của gia đình và xã hội.

Theo ThS. Tâm lý Trần Thu Trang, những khó khăn sau kết hôn không chỉ xảy ra với phụ nữ mà cả nam giới cũng phải đối diện. Tuy nhiên, do đặc điểm văn hóa Á Đông, phụ nữ thường chịu nhiều sức ép hơn trong quá trình xây dựng gia đình.

"Một trong những áp lực đầu tiên là việc thiết lập ranh giới cá nhân. Trước khi kết hôn, mỗi người đều có cuộc sống, thói quen và không gian riêng. Khi sống chung, họ cần học cách chia sẻ, điều chỉnh và tôn trọng ranh giới của nhau. Đây là điều không hề dễ dàng và thường tạo nên những căng thẳng ban đầu", ThS. Trang chia sẻ.

Theo chuyên gia, nhiều cặp đôi bước vào hôn nhân với tình yêu nhưng lại thiếu sự chuẩn bị về kỹ năng sống. Việc phân chia trách nhiệm trong gia đình, quản lý tài chính, giải quyết mâu thuẫn hay giao tiếp với gia đình hai bên đều là những kỹ năng cần được học hỏi.

Bên cạnh đó là quá trình thích nghi với vai trò mới. Nếu trước đây chỉ chịu trách nhiệm với bản thân thì sau kết hôn, mỗi quyết định đều gắn với người bạn đời và gia đình hai bên. Đây là sự thay đổi lớn khiến nhiều người cảm thấy áp lực trong giai đoạn đầu của cuộc sống hôn nhân.

Theo ThS. Trần Thu Trang, khó khăn tâm lý của phụ nữ sau kết hôn chủ yếu xuất phát từ hai nhóm nguyên nhân là thích nghi với vai trò mới và thích nghi với cuộc sống mới.

"Người phụ nữ sau kết hôn đồng thời đảm nhận nhiều vai trò như làm dâu, làm vợ và sau này có thể là làm mẹ. Đây đều là những vị trí mà trước đó họ chưa từng trải nghiệm nên sẽ cần thời gian để học hỏi và thích nghi", chuyên gia cho biết.

Vai trò làm dâu đồng nghĩa với việc phải hòa nhập vào một gia đình mới, làm quen với nếp sống, văn hóa và cách ứng xử khác biệt. Với những người sống chung cùng bố mẹ chồng, áp lực càng lớn khi phải cân bằng giữa mong muốn của bản thân và kỳ vọng của gia đình.

Trong khi đó, vai trò làm vợ cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới như chia sẻ trách nhiệm kinh tế, chăm sóc tổ ấm, xây dựng mối quan hệ vợ chồng và cùng nhau giải quyết những vấn đề phát sinh trong cuộc sống.

Nếu có con, người phụ nữ tiếp tục bước vào hành trình làm mẹ với những thay đổi lớn về thể chất, tâm lý và quỹ thời gian dành cho bản thân. Không chỉ thay đổi vai trò, nhiều phụ nữ còn phải thích nghi với một môi trường sống hoàn toàn mới.

"Từ việc sống cùng cha mẹ ruột, họ chuyển sang sinh hoạt với những người trước đây chưa từng ở cùng. Những khác biệt về nếp sống, văn hóa gia đình hay cách ứng xử đều cần thời gian để hòa hợp", ThS. Trang phân tích.

Trong khi đó, phần lớn phụ nữ vẫn duy trì công việc như trước. Điều này khiến họ phải đồng thời hoàn thành trách nhiệm nghề nghiệp và thích nghi với cuộc sống gia đình. Theo chuyên gia, cảm giác lo lắng, buồn bã hoặc căng thẳng trong giai đoạn đầu sau kết hôn là phản ứng tâm lý bình thường.

"Khi bước vào một môi trường sống mới, việc cảm thấy lo lắng hay áp lực là điều tự nhiên. Tuy nhiên, nếu người phụ nữ không thể kiểm soát những cảm xúc này, để chúng kéo dài và ảnh hưởng đến công việc, các mối quan hệ cũng như chất lượng cuộc sống thì cần được hỗ trợ", bà nhấn mạnh.

Ngoài những thay đổi trong gia đình, áp lực tài chính cũng là nguyên nhân khiến nhiều cặp vợ chồng trẻ rơi vào căng thẳng. Chi phí sinh hoạt tăng, áp lực mua nhà, sinh con hay ổn định cuộc sống khiến không ít người luôn trong trạng thái lo âu.

Ám ảnh với vai trò "người vợ hoàn hảo"

Theo ThS. Trần Thu Trang, một trong những nguyên nhân khiến phụ nữ dễ kiệt sức là việc nội tâm hóa hình ảnh "người vợ lý tưởng". Trong xã hội hiện đại, hình mẫu người phụ nữ "giỏi việc nước, đảm việc nhà" vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức. Không ít người tự đặt ra yêu cầu phải hoàn thành xuất sắc mọi vai trò: thành công trong công việc, chăm sóc gia đình chu toàn, nuôi dạy con tốt, giữ gìn quan hệ với hai bên nội ngoại và luôn xuất hiện với hình ảnh tích cực.

"Khi người phụ nữ tiếp nhận quá nhiều kỳ vọng từ gia đình, xã hội hay chính bản thân mình, họ rất dễ rơi vào tình trạng kiệt sức. Điều này còn liên quan đến chủ nghĩa hoàn hảo không lành mạnh", ThS. Trang cho biết.

Theo chuyên gia, mạng xã hội đang góp phần khuếch đại áp lực này. Những hình ảnh về cuộc sống hôn nhân hạnh phúc, gia đình hoàn hảo hay những người phụ nữ thành công trên mọi phương diện khiến nhiều người vô thức so sánh bản thân. Khi đó, họ dễ cảm thấy mình chưa đủ tốt, chưa đủ thành công hoặc chưa làm tròn trách nhiệm, trong khi thực tế mỗi gia đình đều có những khó khăn riêng. Sự so sánh kéo dài có thể làm gia tăng cảm giác tự ti, thất vọng và giảm mức độ hài lòng với cuộc sống hiện tại.

ThS. Trần Thu Trang cho rằng, điều quan trọng nhất sau kết hôn không phải cố gắng trở thành một người vợ hoàn hảo mà là xây dựng một cuộc hôn nhân khỏe mạnh. Để làm được điều đó, các cặp vợ chồng cần duy trì giao tiếp cởi mở, chia sẻ những khó khăn thay vì giữ trong lòng. Người chồng cũng đóng vai trò rất quan trọng trong việc lắng nghe, đồng hành và hỗ trợ vợ thích nghi với cuộc sống mới.

"Một người phụ nữ sẽ cảm thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều nếu biết rằng mình không phải gánh vác mọi trách nhiệm một mình. Sự chia sẻ, thấu hiểu và đồng hành của người chồng chính là yếu tố giúp giảm áp lực tâm lý và tăng sự gắn kết trong hôn nhân", chuyên gia tâm lý Trần Thu Trang thông tin thêm.

Chuyên gia cũng khuyến cáo, khi những cảm xúc tiêu cực kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng rõ rệt đến công việc, giấc ngủ, các mối quan hệ hoặc khiến vợ chồng thường xuyên xảy ra xung đột, đây là thời điểm nên tìm đến chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ. "Chăm sóc sức khỏe tinh thần không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối mà là cách để mỗi người bảo vệ chính mình và gìn giữ hạnh phúc gia đình. Hôn nhân cần sự thấu hiểu, tôn trọng và cùng nhau trưởng thành sau mỗi thử thách", ThS. Trần Thu Trang nhấn mạnh.