Thế giới cần 120 năm nữa để đạt bình đẳng giới hoàn toàn
Khoảng cách giới vẫn tồn tại dai dẳng
20 năm sau khi Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) bắt đầu đo lường khoảng cách giới toàn cầu, thế giới đã tiến gần đến sự bình đẳng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn dễ bị tổn thương với những thụt lùi xuất hiện trong lĩnh vực trao quyền chính trị và năng lực lãnh đạo, theo Báo cáo Khoảng cách Giới Toàn cầu 2026 vừa công bố.
Iceland giữ vững vị trí dẫn đầu
Iceland đứng đầu bảng xếp hạng năm thứ 17 liên tiếp, thu hẹp được 93% khoảng cách giới. Đây vẫn là nền kinh tế duy nhất thu hẹp được hơn 90% khoảng cách giới của mình.
Phần Lan (87,2%) và Na Uy (85,7%) giữ nguyên vị trí thứ hai và thứ ba năm thứ 3 liên tiếp. Namibia tăng 4 bậc lên vị trí thứ tư với 84,5%, trở thành quốc gia có thứ hạng cao nhất ở khu vực Cận Sahara châu Phi.
Iceland đứng đầu bảng xếp hạng năm thứ 17 liên tiếp
Anh, New Zealand, Thụy Điển, Úc, Đức và Ireland ở top 10. Úc lần đầu tiên lọt vào top 10. Iceland, Phần Lan, Na Uy và Thụy Điển là 4 nền kinh tế duy nhất góp mặt trong top 10 ở mọi kỳ báo cáo kể từ năm 2006.
Các quốc gia tăng hạng mạnh nhất trong bảng xếp hạng năm nay là Kenya (tăng 33 bậc lên vị trí 65), Ghana (tăng 32 bậc lên 56), Guatemala (tăng 31 bậc lên 50), Angola (tăng 30 bậc lên 87) và Cộng hòa Séc (tăng 25 bậc lên 77).
Việt Nam xếp thứ 84 trong Báo cáo Khoảng cách Giới Toàn cầu 2026, thu hẹp được 70,7% khoảng cách giới. Việt Nam tụt 10 bậc so với năm ngoái, sau khi điểm số tổng thể giảm 0,6 điểm phần trăm. Sự sụt giảm gần đây chỉ bù trừ một phần những thành quả đạt được trong 2 thập kỷ qua, tăng khoảng +1,8 điểm phần trăm kể từ năm 2007 (thời điểm lần đầu tiên được đưa vào chỉ số).
Tham gia và Cơ hội Kinh tế tiếp tục là chỉ số thành phần đạt kết quả tốt nhất của Việt Nam. Việt Nam nằm trong nhóm 50 quốc gia dẫn đầu, thu hẹp được 75.2% khoảng cách. So với kỳ báo cáo trước, điểm số của Việt Nam giảm nhẹ (-0,7 điểm phần trăm) nhưng vẫn cao hơn mức 74,5% của năm 2007.
Việt Nam đã tiến bộ nhiều nhất về bình đẳng giới ở nhóm nhà lập pháp, quan chức cấp cao và nhà quản lý, tăng từ mức 28,5% bình đẳng năm 2007 lên 40,1% vào năm 2026.
Châu Âu lấy lại vị trí dẫn đầu khu vực với 75,7% khoảng cách giới được thu hẹp, giảm 7 điểm phần trăm kể từ năm 2006. 7 trong số 10 quốc gia dẫn đầu toàn cầu thuộc về châu Âu. Khu vực này dẫn đầu về quyền lực chính trị (37%), trong khi điểm số bình đẳng ở cấp nguyên thủ quốc gia đã tăng gấp 3 lần kể từ năm 2006.
Phụ nữ trong quốc hội Anh
Bắc Mỹ xếp thứ hai với 75,2%, giảm 0,6 điểm phần trăm so với năm ngoái. Khu vực này mất vị trí dẫn đầu do điểm số của Canada tăng nhưng Mỹ lại giảm.
Bắc Mỹ dẫn đầu toàn cầu về Sự tham gia và cơ hội kinh tế (77,1%) và Trình độ học vấn (100%). Điểm quyền lực chính trị của khu vực này giảm 3,3 điểm phần trăm, chủ yếu do tỷ lệ đại diện ở cấp bộ trưởng thấp hơn.
Mỹ Latinh và Đại Tây Dương xếp thứ ba với 74,5% và dẫn đầu về Sức khỏe và sự sống còn (97,7%). Khu vực này đã thu hẹp khoảng cách giới 8,6 điểm phần trăm kể từ năm 2006 - mức cải thiện khu vực lớn nhất - và đang trên lộ trình xóa bỏ khoảng cách này trong 60 năm tới với tốc độ hiện tại.
Đông Á và Thái Bình Dương xếp thứ 4 (70,3%), tiếp theo là Trung Á (70%). Khu vực Cận Sahara châu Phi xếp thứ 6 (68,8%), tăng 1,6 điểm phần trăm so với năm ngoái. Nam Á xếp thứ 7 (64,5%) và tiếp tục là khu vực có điểm số thấp nhất về Sự tham gia và cơ hội kinh tế (40,9%). Trung Đông và Bắc Phi xếp thứ 8 (62,5%), với điểm quyền lực chính trị là 11,5% - thấp nhất trong tất cả các khu vực.
Quyền chính trị có dấu hiệu đảo chiều
Hầu như mọi nền kinh tế được theo dõi từ năm 2006 đều có sự cải thiện, mặc dù mức tăng trong thập kỷ đầu tiên nhanh hơn thập kỷ thứ hai. Tăng cường quyền lực chính trị có mức cải thiện dài hạn lớn nhất, tăng 8 điểm phần trăm trong nhóm các nền kinh tế được theo dõi suốt giai đoạn này. Năm 2006, cứ 8,1 nam giới làm bộ trưởng thì mới có 1 phụ nữ. Tỷ lệ này hiện đã cải thiện thành 1 phụ nữ trên 4,3 nam giới. Tại các quốc hội, tỷ lệ này đã chuyển từ 1 phụ nữ trên 5,6 nam giới sang khoảng 1 trên 3.
Các nữ chính trị gia thế giới hiện nay
Tuy nhiên, quyền lực chính trị cũng là khía cạnh cho thấy dấu hiệu đảo chiều rõ nhất. Điểm số của khía cạnh này hiện thấp hơn so với năm 2016 và đã giảm 0,4 điểm phần trăm trong năm qua.
Tỷ lệ các nền kinh tế có nữ nguyên thủ quốc gia từng đạt đỉnh 27% vào năm 2022 - mức cao nhất trong nửa thế kỷ - nhưng từ đó đến nay đã giảm trở lại mức của năm 2016.
Báo cáo đánh giá 145 nền kinh tế dựa trên 4 khía cạnh: Sự tham gia và cơ hội kinh tế, trình độ học vấn, sức khỏe và sự sống còn, tăng cường quyền lực chính trị. Trên phạm vi toàn cầu, 69,2% khoảng cách giới đã được thu hẹp, tăng 0,4 điểm phần trăm so với năm ngoái. Trong số 97 nền kinh tế được theo dõi từ năm 2006, khoảng cách đã thu hẹp 5,2 điểm phần trăm lên mức 69,4% - mức cao nhất từng được ghi nhận.
Sự tham gia và cơ hội kinh tế (ở mức 61,7%) cùng tăng cường quyền lực chính trị (ở mức 22,1%) vẫn là những khía cạnh còn xa mức bình đẳng nhất. Với tốc độ hiện tại, ước tính phải mất 120 năm nữa mới đạt được sự bình đẳng giới hoàn toàn trên mọi tiêu chí.
Khoảng cách vẫn tồn tại trong vị trí lãnh đạo và trí tuệ nhân tạo (AI). Tỷ lệ phụ nữ giữ vị trí quản lý cấp cao đã chững lại ở mức dưới 30% trên 62 nền kinh tế kể từ năm 2024. Tại 16 nền kinh tế có dữ liệu tuyển dụng, tỷ lệ nữ giới trong số nhân sự mới được tuyển vào các vị trí quản lý cấp cao đã giảm từ 34,8% năm 2022 xuống 32,3% trong 2quý đầu năm 2026.
Phụ nữ đảm nhận 19,1% vị trí Giám đốc Điều hành (CEO) và khoảng một phần tư vị trí Giám đốc Tài chính (CFO) cũng như Giám đốc Vận hành (COO). Họ chiếm khoảng 2/3 các vị trí Giám đốc Nhân sự (CHRO), nhưng giữ chưa đến 1/5 vị trí Giám đốc Thông tin (CIO) và ít hơn 1/10 vị trí Giám đốc Công nghệ (CTO).
Phụ nữ trong lĩnh vực AI
Khoảng cách này cũng hiện rõ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Phụ nữ chiếm 36,6% số lượng nhân sự chuyên môn tại các công ty AI, so với 44,8% tại các công ty ngoài lĩnh vực AI có quy mô tương đương. Ở cấp quản lý cấp cao, các con số này lần lượt là 25,3% và 27,7%. Phụ nữ chỉ chiếm 19,3% số lượng kỹ sư AI.
Giáo dục và y tế là 2 mảng có điểm số tiệm cận bình đẳng nhất. Khoảng cách giới trong giáo dục đã thu hẹp 6,5 điểm phần trăm sau 20 năm, dự kiến đạt bình đẳng hoàn toàn sau 8 năm nữa.
Dù 84% quốc gia đã đóng được ít nhất 60% khoảng cách kinh tế (so với mức 57% của năm 2006), lĩnh vực này tiến triển cực kỳ chậm chạp. Phải mất tới 129 năm nữa phụ nữ mới đạt được sự bình đẳng toàn vẹn về kinh tế với nam giới.
