Thêm 20 nhóm thuốc "đắt đỏ" trị bệnh mạn tính sắp được BHYT chi trả
Khám chữa bệnh BHYT. Ảnh minh họa: VGP
Chi phí y tế ngày càng tăng cao, đặc biệt là thuốc điều trị ung thư và bệnh hiểm nghèo, đang trở thành một thách thức lớn đối với nhiều gia đình Việt Nam. Sắp tới, hàng chục thuốc ung thư giá cao được đề xuất bổ sung vào danh mục Bảo hiểm y tế (BHYT) nhằm giảm gánh nặng cho người bệnh.
Khi thuốc đặc trị là "xa xỉ phẩm" đối với người nghèo
Hội nghị "Đánh giá công nghệ y tế năm 2026" do Bộ Y tế mới đây đã công bố lộ trình mở rộng danh mục thuốc BHYT lớn nhất trong gần một thập kỷ qua. Mục tiêu cốt lõi không chỉ là tăng số lượng thuốc được chi trả mà còn là giải bài toán giảm gánh nặng chi phí tiền túi, bảo vệ quyền lợi an sinh lâu dài cho nhân dân.
Chị Trần Thị Tâm (Hà Nội), một bệnh nhân ung thư vú, có thẻ BHYT nhưng mỗi tháng chị vẫn phải tự chi trả khoảng 50 triệu đồng cho các loại thuốc điều trị đích. Với nhiều bệnh nhân khác, con số này có thể lên tới hàng trăm triệu đồng mỗi đợt điều trị bằng thuốc miễn dịch hoặc kháng thể đơn dòng. "Nếu dừng thuốc, tiên lượng bệnh rất xấu nhưng tiếp tục điều trị thì vượt quá khả năng chi trả". Nỗi lo của chị Tâm cũng là nỗi trăn trở của hàng ngàn bệnh nhân đang phải vay mượn để duy trì phác đồ điều trị.
Thách thức hiện nay là chi tiêu y tế tại Việt Nam đang tăng nhanh, trung bình 7%-8% mỗi năm. Chỉ riêng quý I/2026, tổng chi khám chữa bệnh BHYT đã tăng 8,5% so với cùng kỳ.
Thực tế cho thấy, dù tỷ lệ bao phủ BHYT tại Việt Nam đã đạt trên 95%, nhưng tỷ lệ chi tiền túi của người dân cho y tế vẫn ở mức cao, trên 39%.
Hiện nay, nhiều loại thuốc thế hệ mới có hiệu quả điều trị cao nhưng chưa được quỹ BHYT thanh toán, buộc người bệnh phải tự túc hoàn toàn.
Trước thực tiễn này, Bộ Y tế đang đẩy nhanh quá trình thẩm định để ban hành danh mục thuốc BHYT bổ sung ngay trong năm 2026. Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT, khẳng định đây sẽ là đợt cập nhật lớn nhất sau hơn 8 năm.
Dự kiến, có hơn 20 nhóm thuốc điều trị các bệnh mạn tính và hiểm nghèo như ung thư, tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp, thần kinh, hô hấp... sẽ được xem xét bổ sung.
Ngày 6-8/5, Vụ Bảo hiểm Y tế, Bộ Y tế tổ chức hội nghị đánh giá công nghệ y tế năm 2026 với chủ đề: "Nâng cao chất lượng bằng chứng trong đánh giá công nghệ y tế và các giải pháp ứng dụng trong xây dựng chính sách chi trả BHYT". Ảnh VGP
Cụ thể, Bộ Y tế đang rà soát 1.037 hoạt chất và đề xuất bổ sung 84 loại thuốc hóa dược và sinh phẩm mới. Đáng chú ý, nhóm thuốc điều trị ung thư chiếm tỷ trọng lớn nhất với 30 loại (chiếm 35,7%), tập trung vào các thuốc tiên tiến như thuốc điều trị đích, kháng thể đơn dòng và thuốc miễn dịch.
Việc bổ sung này không chỉ giúp bác sĩ có thêm lựa chọn phác đồ tối ưu mà còn kỳ vọng giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho bệnh nhân. Ước tính, việc mở rộng danh mục có thể khiến quỹ BHYT tăng chi khoảng 2.500 tỷ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, đây là khoản đầu tư cần thiết để nâng cao chất lượng sống và kéo dài tuổi thọ cho người bệnh.
Công nghệ y tế (HTA) - "Thước đo" để chi tiêu hiệu quả
Để việc mở rộng danh mục thuốc và đảm bảo tính bền vững của Quỹ BHYT, Bộ Y tế đang thúc đẩy ứng dụng Đánh giá công nghệ y tế (HTA). Đây được xem là công cụ khoa học giúp lựa chọn thuốc và dịch vụ y tế dựa trên bằng chứng về chi phí - hiệu quả.
Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, HTA không chỉ đánh giá độ an toàn mà còn phân tích tác động kinh tế, giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định phân bổ nguồn lực công bằng. Trong công tác đấu thầu, quan điểm "giá thấp nhất" đang dần được thay thế bằng khái niệm "tiêu dùng hiệu quả".
Bà Trần Thị Trang lấy ví dụ, nếu một loại thuốc mới giúp hiệu quả điều trị tăng 20% nhưng giá tăng tới 100%, các dữ liệu HTA sẽ giúp cơ quan quản lý cân nhắc tỷ lệ chi trả phù hợp hoặc đàm phán giá để đảm bảo quyền lợi cho cả người bệnh và quỹ BHYT. Khi đó, các thuốc có hiệu quả tương đương sẽ có mức thanh toán tương đồng, tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh và minh bạch.
Việc ứng dụng HTA bài bản sẽ giúp sử dụng hiệu quả Quỹ BHYT và góp phần quan trọng trong việc giảm chi phí tiền túi cho người dân.
Giải pháp đa chiều để giảm chi phí tiền túi cho người dân
Mở rộng danh mục thuốc là yếu tố then chốt, nhưng để giảm chi phí tiền túi của người dân một cách bền vững, Bộ Y tế đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.
Cụ thể, tập trung cải cách quy định vượt tuyến, trong đó Bộ đang rà soát để điều chỉnh danh mục bệnh phù hợp hơn. Những bệnh nặng, hiểm nghèo có thể được mở rộng phạm vi điều trị tại tuyến dưới hoặc có cơ chế thanh toán thông thoáng hơn để người bệnh tiếp cận điều trị sớm, giảm chi phí đi lại và chờ đợi.
Khuyến khích các chương trình hỗ trợ thuốc, tính đến hết năm 2025, đã có 18 chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí một phần được triển khai tại 63 bệnh viện. Với tổng trị giá hỗ trợ hơn 1.600 tỷ đồng, hơn 6.000 bệnh nhân đã được tiếp cận với các thuốc tiên tiến khi chúng chưa kịp đưa vào danh mục BHYT.
Đặc biệt là phát triển BHYT bổ sung, bên cạnh BHYT toàn dân, việc khuyến khích người dân tham gia các gói bảo hiểm sức khỏe bổ sung sẽ giúp chia sẻ áp lực tài chính khi cần sử dụng các dịch vụ kỹ thuật cao hoặc thuốc nằm ngoài danh mục chi trả của quỹ công.
Cùng với đó tập trung kiểm soát giá thuốc. Thông qua việc đa dạng hóa nguồn cung và minh bạch hóa quy trình đấu thầu, giá thuốc sẽ được giám sát chặt chẽ để tránh tình trạng tăng giá bất hợp lý, đảm bảo người bệnh được sử dụng thuốc với giá trị thực.
