Thúc đẩy phòng ngừa bệnh lây truyền qua đường hô hấp ở trẻ để bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Hội Nhi khoa Việt Nam, Bệnh viện Nhi Trung ương phối hợp với Pfizer Việt Nam tổ chức hội thảo Khoa học Quốc tế PediaConnect 2026 với chủ đề "Những tiến bộ trong phòng ngừa bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường hô hấp ở trẻ em", tại TPHCM.

Hội thảo quy tụ 200 chuyên gia y tế đầu ngành tại khu vực Đông Nam Á, Israel và Úc; hướng đến cập nhật dữ liệu khoa học và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về các giải pháp tăng cường phòng ngừa ba tác nhân truyền nhiễm lây qua đường hô hấp quan trọng ở trẻ em, gồm phế cầu khuẩn, vi khuẩn não mô cầu và virus hợp bào hô hấp (RSV).

Trong các bệnh lý được thảo luận tại hội thảo, các chuyên gia đặc biệt quan tâm đến phế cầu khuẩn, do đây hiện không chỉ là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi mà còn có thể dẫn đến các bệnh phế cầu xâm lấn (IPD) nghiêm trọng ở trẻ nhỏ như nhiễm trùng huyết và viêm màng não.

Ở những trường hợp nặng, IPD có thể dẫn đến suy hô hấp, suy đa cơ quan và phải nhập viện. Một số trường hợp viêm màng não do phế cầu khuẩn có thể gây tử vong rất nhanh kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Chưa kể, những bệnh IPD cũng có thể để lại những di chứng và tổn thương lâu dài trên chức năng phổi, não, suy giảm nhận thức, mất thính lực.

Từ góc nhìn dịch tễ học, TS.BS Phan Hữu Phúc, Phó Giám đốc Phụ trách chuyên môn Bệnh viện Nhi Trung ương, Tổng thư ký Hội Nhi khoa Việt Nam, cho biết: "Hiện nay, bức tranh dịch tễ do phế cầu khuẩn đang có nhiều thay đổi, dữ liệu từ nhiều quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, đã ghi nhận tình trạng thay thế típ huyết thanh do sự phổ biến của các típ nằm ngoài phạm vi bao phủ của các vaccine phế cầu trước đó. Tại Việt Nam, nghiên cứu kéo dài 3 năm tại Bệnh viện Nhi Trung ương ghi nhận 18 típ huyết thanh phế cầu khuẩn gây IPD ở trẻ em, gồm típ 1, 2, 4, 6A/B, 9A/V, 12F/A/B, 14, 15A/F, 15B/C, 18A/B/C/F, 19A, 19F, 23A, 23F, 33F/A, 37, 44, 46. Bên cạnh đó, virus hợp bào hô hấp (RSV) là một trong những nguyên nhân gây bệnh và tử vong hàng đầu ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, đặc biệt ở các quốc gia thu nhập thấp và trung bình. Nhiễm trùng do RSV cũng để lại gánh nặng y tế lâu dài. Do đó, cần triển khai các giải pháp phòng ngừa sớm và hiệu quả cho trẻ nhằm giảm thiểu tác hại của RSV".

Tình trạng đề kháng kháng sinh ở phế cầu khuẩn cũng là một vấn đề đáng lo ngại. Các bệnh viện tại Việt Nam đã ghi nhận tình trạng phế cầu khuẩn kháng lại các loại kháng sinh phổ biến, thậm chí là kháng đa kháng sinh, dẫn đến điều trị phức tạp, tốn kém và mất nhiều thời gian hơn.

Không chỉ tạo gánh nặng riêng lẻ, phế cầu khuẩn có thể đồng nhiễm với RSV - tác nhân virus hàng đầu gây viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ. Tình trạng đồng nhiễm RSV - phế cầu có thể khiến trẻ kéo dài thời gian nằm viện hoặc phải điều trị hồi sức tích cực.

Bên cạnh đó, viêm màng não do não mô cầu cũng được nhắc đến như một bệnh lý nguy hiểm có khả năng diễn tiến cực nhanh và nguy cơ tử vong cao trong thời gian ngắn. Ngoài trẻ nhỏ, thanh thiếu niên được xem là nhóm đáng lưu ý khi có thể vô tình trở thành "nguồn lây" truyền trong cộng đồng, đặc biệt tại môi trường học đường và không gian đông người.

GS.TS.BS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương; Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam nhấn mạnh: "Để giảm gánh nặng bệnh tật, cần chuyển từ tư duy tập trung điều trị sang chủ động phòng ngừa, đồng thời tăng cường giám sát dịch tễ và nâng cao nhận thức cộng đồng về các bệnh lây truyền qua đường hô hấp, đặc biệt ở trẻ em".

Song song với các giải pháp khoa học, các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của truyền thông số và mạng xã hội trong việc nâng cao nhận thức bảo vệ sức khỏe, nhất là khi các chiến dịch y tế công cộng ngày càng chuyển dịch sang nền tảng số.

"Trong thời đại hiện nay, việc cung cấp thông tin y khoa chính xác và nhất quán từ các nguồn chính thống đóng vai trò quan trọng trong nâng cao nhận thức và hỗ trợ cộng đồng đưa ra các quyết định phù hợp trong chăm sóc sức khỏe trẻ em", TS.BS Kanya Ayu Paramastri (Indonesia) chia sẻ.

Ông Mark Kuo – Tổng Giám đốc Pfizer Việt Nam và Thái Lan, cho biết: "Thông qua PediaConnect 2026, Pfizer mong muốn tiếp tục đồng hành như một đối tác tin cậy của hệ thống y tế Việt Nam và khu vực ASEAN, cùng các chuyên gia thúc đẩy đối thoại khoa học, cập nhật dữ liệu y khoa và chia sẻ kinh nghiệm thực hành trong y tế dự phòng nhi khoa. Chúng tôi kỳ vọng sự hợp tác này sẽ góp phần nâng cao năng lực y tế dự phòng, mở rộng khả năng tiếp cận các tiến bộ y khoa một cách phù hợp, hướng đến một thế hệ trẻ em Việt Nam khỏe mạnh hơn".