Trung thu xưa

Cùng với cái không khí vừa ồn ào vừa yên tĩnh ấy, tất cả nhắc nhở chúng ta về cái Tết đoàn viên của mùa đẹp nhất trong năm.

Dẫu bây giờ quà Trung thu không chỉ phát cho trẻ em, những hộp bánh cao cấp hầu hết cũng đã được kèm theo trà, rượu, mật ong, thì Rằm Trung thu vẫn được coi như Tết thiếu nhi. Vì thế, nó khiến người ta dễ bâng khuâng, xao xuyến nhớ về cái thuở ấu thơ.

Hồi đó nhà tôi còn ở quê. Một vùng quê nghèo, thuần nông, lèo tèo dăm chục nóc nhà và heo hút gió thổi vào từ sông Trà và sông Lấp. Bọn trẻ con tụi tôi thời ấy, một năm chỉ mong nhất là 2 ngày Tết: Tết Nguyên đán và Tết Trung thu. Tết Nguyên đán để được ăn bánh chưng, bánh dày. Tết Trung thu để được phát bánh nướng, bánh dẻo.

Vào những ngày Rằm Trung thu, khi trời vừa xẩm tối, trước cả khi đình làng vang vang tiếng kẻng tập trung, tiếng trống thập thùng, thì lũ lâu nhâu tụi tôi đã chực sẵn ở đấy, ngong ngóng nhìn vào khoảng trống giữa sân đình. Nơi ấy chút nữa sẽ diễn ra những trò múa hát hay ho, mà thích nhất là trò múa Lân.

Ngoài lân, sư tử hoặc rồng thì còn có ông địa bụng phệ, đeo cái mặt nạ cười toe, tay luôn phe phẩy quạt. Thêm chị Hằng Nga mặc cái áo trắng thắt dây, đuổi theo chú Cuội áo nâu, đầu ba gáo. Nhưng những chương trình biểu diễn văn nghệ ấy cũng chẳng là gì so với màn phát quà Trung thu ngay sau đó.

Những đứa học trò ngoan, học giỏi được nhận phần quà là 3 cuốn vở ô ly, một cái đèn lồng ông sao. Còn lại tất cả trẻ con chúng tôi đều được phát 1 chiếc bánh nướng, 1 chiếc bánh dẻo và vài ba cái kẹo xanh đỏ.

Bánh hồi ấy không có đa dạng nhân như bây giờ. Hầu hết là nhân đậu xanh hoặc nhân thập cẩm. Gọi là thập cẩm nhưng chỉ có đậu, mứt, vừng, lạc và hình như vài miếng thịt mỡ ngào đường, chứ làm gì có gà quay, trứng muối… Nhưng tất cả chúng tôi đều công nhận đấy là những chiếc bánh ngon nhất trong đời.

Thấm thoắt vậy mà đã mấy mươi năm. Con tàu thời gian trôi qua quá nhanh. Cuộc sống bây giờ khá đủ đầy. Trẻ con thành phố có bao nhiêu là ngày lễ để mong đợi, từ sinh nhật, Tết thiếu nhi, Halloween, Noel… Tết nào cũng có đủ thứ quà. Còn bánh kẹo thì ngày thường cũng vẫn thả ga nên chúng chẳng thèm gì. Trung thu nhiều khi có ai biếu chiếc bánh ngon ngon, mẹ tôi cắt ra thành nhiều phần nhỏ rồi mà mấy đứa con, đứa cháu cũng ít khi chịu nếm thử một miếng. Đứa chê ngọt, đứa chê béo. Mẹ tiếc của, gói lại cất vô tủ lạnh để cả tuần vẫn chưa ăn hết.

Mỗi lần nghe tôi nhai nhả về chuyện cái gì cũng giữ, mẹ lại bảo: Chẳng gì bằng tiết kiệm. Mẹ nhớ ngày xưa, phần bánh được chia dù chẳng nhiều nhặn gì nhưng chả mấy nhà dám ăn hết một lần đâu. Nhà mình cũng vậy, bao giờ bà nội cũng bắt gói lại, cất đi một nửa chỗ bánh kẹo được chia để dành. Khi nào đói, thèm lắm mới được mở ra ăn. Có đôi lần cất không kỹ, gián, chuột mò vô ăn gần hết. Bà vừa tiếc của, vừa thương cháu, cứ rơm rớm nước mắt, tự trách hoài nhưng rồi lại quên. Trung thu sau, bà lại cất.

Mẹ hồi đấy cũng trách bà, nhưng giờ già thì lại giống như vậy. Cái gì cũng muốn cất. Cái gì cũng nghĩ vứt đi phải tội. Nghe thấy thương gì đâu. Tôi tự nhủ vài mươi năm nữa rồi mình già đi, rồi cũng sẽ giống bà, giống mẹ. Thế là lại ngồi xuống ăn cùng mẹ.

Một cái Tết Trung thu nữa lại đang về!