Từ "Hồng trà trong không gian số" đến lời mời gọi "Đổi mới sáng tạo - Vì Thái Nguyên thân yêu"

Đổi mới sáng tạo bắt đầu từ những điều gần gũi

Một gói trà có thể chứa nhiều hơn hương vị của vùng đất. Đằng sau đó còn là câu chuyện về người trồng chè, phương thức sản xuất, khả năng truy xuất nguồn gốc và hành trình đưa sản phẩm địa phương đến với thị trường trên môi trường số.

Từ cách nhìn ấy, nhóm sinh viên đến từ nhiều trường đại học đã xây dựng sáng kiến "Hồng trà trong không gian số", tập trung đưa sản phẩm đặc trưng của Thái Nguyên lên nền tảng số. Thành viên của nhóm gồm Đỗ Phương Hà, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh; Bàn Thị Huyền, Khoa Quốc tế - Đại học Thái Nguyên; Lê Đức Huy, Trường Đại học Ngoại thương; Nguyễn Đỗ Kim Ngân, Đại học Quốc gia Hà Nội và Bế Doanh Quốc Khánh, Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông.

Sáng kiến đã giành giải Khuyến khích tại Cuộc thi "Đổi mới sáng tạo - Vì Thái Nguyên thân yêu" lần thứ nhất, năm 2025. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở giải thưởng, mà còn ở cách những người trẻ kết nối một sản phẩm quen thuộc của quê hương với công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và tư duy khởi nghiệp. Khoa Quốc tế - Đại học Thái Nguyên đánh giá đây là dự án có tính thực tiễn, giúp sinh viên rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề và tạo giá trị cho cộng đồng.

Câu chuyện ấy cho thấy đổi mới sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu trong một phòng thí nghiệm hiện đại. Nó có thể nảy sinh từ câu hỏi rất đời thường: Làm thế nào để sản phẩm quê hương được biết đến rộng hơn? Làm sao để người sản xuất nhỏ tiếp cận khách hàng bằng công nghệ? Hay một công đoạn vốn tốn nhiều sức lao động có thể được cải tiến ra sao?

Với nhiều phụ nữ, câu hỏi đổi mới còn gắn trực tiếp với sinh kế gia đình. Đó có thể là cách cải tiến quy trình chế biến chè, xây dựng bao bì thân thiện với môi trường, bán nông sản qua mạng xã hội, quản lý đơn hàng bằng phần mềm hay hình thành chuỗi liên kết để giảm chi phí và nâng giá trị sản phẩm.

Không để sáng kiến "nằm yên" ở cơ sở

Ngày 20/8/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Nguyễn Thị Loan ký ban hành Công văn số 10613/UBND-KGVX về đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền và hưởng ứng Cuộc thi "Đổi mới sáng tạo - Vì Thái Nguyên thân yêu" lần thứ hai, năm 2026.

Công văn chỉ ra một thực tế: dù công tác tuyên truyền, vận động đã được triển khai, mức độ hưởng ứng giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương chưa đồng đều; số sản phẩm, công trình được phát hiện và giới thiệu tham gia còn hạn chế.

Điểm mới trong chỉ đạo lần này là yêu cầu chuyển mạnh từ tuyên truyền chung sang rà soát, phát hiện và vận động trực tiếp. Thay vì chỉ đăng tải thể lệ rồi chờ hồ sơ gửi đến, các đơn vị phải chủ động tìm những sản phẩm, công trình, sáng kiến và giải pháp đã được áp dụng hiệu quả trong thực tế.

Danh sách các sản phẩm tiềm năng phải được lập, đầu mối hỗ trợ phải được phân công. Cơ quan chuyên môn có trách nhiệm hướng dẫn tác giả hoàn thiện hồ sơ; khi cần thiết, phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ để tháo gỡ khó khăn.

Đây là chuyển động đáng chú ý, bởi rào cản đối với nhiều người có sáng kiến đôi khi không nằm ở chất lượng giải pháp mà ở khả năng diễn đạt, chuẩn hóa tài liệu và chứng minh hiệu quả. Một phụ nữ điều hành tổ hợp tác có thể hiểu rất rõ giá trị của phương pháp sản xuất mới nhưng chưa quen viết bản thuyết minh. Một giáo viên có thể đã áp dụng hiệu quả mô hình dạy học, song chưa biết lượng hóa tác động. Một người lao động có cải tiến giúp tiết kiệm thời gian và nguyên liệu nhưng lại coi đó đơn thuần là kinh nghiệm nghề nghiệp.

Nếu được phát hiện và hỗ trợ đúng lúc, những "kinh nghiệm nhỏ" ấy có thể trở thành sáng kiến có khả năng nhân rộng.

Các sở, ban, ngành, UBND xã, phường và đơn vị liên quan được yêu cầu gửi danh sách sản phẩm, công trình, sáng kiến, giải pháp dự kiến tham gia Cuộc thi về Sở Khoa học và Công nghệ trước ngày 15/9/2026. Đây là bước chuẩn bị cho giai đoạn tiếp nhận hồ sơ chính thức, từ ngày 1 đến hết ngày 31/10/2026.

Mở rộng cánh cửa cho phụ nữ và các mô hình kinh tế cộng đồng

Trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thái Nguyên, phụ nữ không chỉ là đối tượng thụ hưởng công nghệ mà đang từng bước trở thành người kiến tạo giải pháp.

Thực tế những năm gần đây cho thấy nhiều hội viên phụ nữ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã sử dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, mã QR và các công cụ thanh toán số để mở rộng thị trường. Sở Khoa học và Công nghệ cũng đã phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tổ chức các hoạt động khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, góp phần triển khai Đề án 939 "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017-2025" ghi nhận các hoạt động này đã hỗ trợ phụ nữ tiếp cận kiến thức kinh doanh, ứng dụng công nghệ số và từng bước hình thành đội ngũ nữ doanh nhân năng động.

Từ ngày 26/8/2026, Thái Nguyên tiếp tục triển khai Đề án "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp" giai đoạn 2026-2035. Điều này tạo thêm nền tảng để các ý tưởng của phụ nữ được kết nối với hoạt động đào tạo, tư vấn và hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp của địa phương.

Vì vậy, việc tỉnh đề nghị Liên minh Hợp tác xã, các hội và hiệp hội doanh nghiệp tăng cường tìm kiếm sản phẩm dự thi mang ý nghĩa thiết thực. Đây là những tổ chức gần nhất với các chủ thể đang trực tiếp sản xuất, kinh doanh, trong đó có nhiều hợp tác xã và cơ sở do phụ nữ làm chủ.

Họ có thể giúp nhận diện những sáng kiến dễ bị bỏ sót: máy móc cải tiến tại một cơ sở chế biến nông sản; giải pháp giảm rác thải trong làng nghề; phương pháp bảo quản sản phẩm; mô hình du lịch cộng đồng do phụ nữ tham gia vận hành; hoặc cách đưa nông sản vùng cao tới người tiêu dùng qua nền tảng số.

Đưa cuộc thi đến đúng người, bằng đúng cách

Công văn số 10613/UBND-KGVX yêu cầu Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên; Trung tâm Thông tin tỉnh tăng cường truyền thông trong thời gian cao điểm trước và trong giai đoạn nhận hồ sơ.

Không gian tuyên truyền được mở rộng từ cổng thông tin điện tử, hệ thống truyền thanh cơ sở đến Facebook, Zalo, YouTube, TikTok và các kênh trực tuyến. Nội dung cũng được yêu cầu thể hiện bằng nhiều hình thức như tin, bài, phóng sự, video, infographic, bảo đảm ngắn gọn, trực quan, dễ tiếp cận và dễ chia sẻ.

Tuy nhiên, giá trị của truyền thông không chỉ được đo bằng số lượng bài đăng. Một video kể rõ cách người nông dân cải tiến quy trình sản xuất; một infographic hướng dẫn từng bước chuẩn bị hồ sơ; hay câu chuyện về một nữ chủ hợp tác xã vượt qua khó khăn nhờ áp dụng công nghệ có thể tạo sức lan tỏa lớn hơn nhiều thông điệp mang tính khẩu hiệu.

Việc giới thiệu các mô hình đã hoạt động hiệu quả cũng giúp người dân hiểu rằng cuộc thi không tìm kiếm những ý tưởng quá xa vời. Đối tượng tham dự có thể là tổ chức, cá nhân, tập thể, doanh nghiệp sở hữu dự án, sản phẩm, công trình nghiên cứu, giải pháp kỹ thuật, công nghệ hoặc quản lý đã được triển khai hiệu quả trong thực tế.

Sản phẩm dự thi phải có tính đổi mới sáng tạo, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, có khả năng áp dụng rộng rãi; không vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và chưa từng đoạt giải tại các cuộc thi, hội thi cấp tỉnh hoặc Trung ương.

Theo Kế hoạch số 131/KH-UBND, hồ sơ hợp lệ sẽ được công khai trên website của Cuộc thi để cộng đồng bình chọn từ ngày 5 đến 20/11/2026. Ban Tổ chức dự kiến trao 16 giải, gồm một giải Nhất trị giá 80 triệu đồng; hai giải Nhì, mỗi giải 40 triệu đồng; ba giải Ba, mỗi giải 20 triệu đồng và 10 giải Khuyến khích, mỗi giải 10 triệu đồng.

Cuộc thi lần thứ nhất năm 2025 đã trao giải cho 10 công trình, với tổng kinh phí 260 triệu đồng. Tại lễ phát động lần thứ hai, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn yêu cầu mỗi cơ quan, đơn vị có ít nhất một sáng kiến tham gia, đồng thời nhấn mạnh các ý tưởng phải gắn với thực tiễn, góp phần nâng cao năng suất lao động, hiệu quả quản lý và thúc đẩy chuyển đổi số.

Từ "Hồng trà trong không gian số" đến những cải tiến đang được âm thầm thực hiện trong lớp học, nương chè, hợp tác xã hay nhà máy, Thái Nguyên không thiếu những hạt giống sáng tạo. Điều cần thiết lúc này là tìm đúng người, nhận diện đúng giá trị và giúp mỗi sáng kiến có cơ hội bước ra ánh sáng.

Hồ sơ dự thi được tiếp nhận từ ngày 1/10 đến hết ngày 31/10/2026. Thông tin, thể lệ và nội dung liên quan đến Cuộc thi được đăng tải tại: thainguyenthanyeu.thainguyen.gov.vn.