Từ mỗi hội viên lan tỏa nếp sống không khói thuốc

Hơn hai năm qua, gia đình bà Nguyễn Thị May, tỉnh Đắk Lắk, thường xuyên phải đối mặt với những lo lắng về sức khỏe của người thân. Chồng bà, dù mới ngoài 60 tuổi song đã bị mắc nhiều bệnh nền như tiểu đường, cao huyết áp, suy thận, gout và phải điều trị tại bệnh viện. Sức khỏe suy giảm nghiêm trọng khiến ông không còn khả năng lao động. Bà May cho biết, chồng bà hút thuốc lá từ khi còn trẻ. Dù đã nhiều lần cố gắng cai thuốc, ông vẫn chưa thành công. Bà hiểu hút thuốc có hại cho sức khỏe, nhưng việc từ bỏ thói quen đã kéo dài nhiều năm không hề dễ dàng.

Câu chuyện của gia đình bà May vẫn còn là thực trạng chung của không ít gia đình hiện nay, khi trong nhà còn có thành viên lệ thuộc vào thuốc lá. Không chỉ người trực tiếp hút thuốc chịu ảnh hưởng mà khói thuốc còn đe dọa sức khỏe của những người sống cùng nhà, trong đó có phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi.

Với phụ nữ, việc bảo vệ sức khỏe gia đình thường bắt đầu từ những điều gần gũi như nhắc người thân không hút thuốc trong nhà, khuyến khích chồng và con từ bỏ thuốc lá, giữ gìn không gian sinh hoạt chung thông thoáng, an toàn. Nhưng để những lời vận động ấy trở thành thay đổi bền vững, cần có thêm kiến thức, sự hỗ trợ của cộng đồng và trách nhiệm từ mỗi thành viên trong gia đình.

Đây cũng là hướng tiếp cận được Hội LHPN Việt Nam chú trọng trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá. Với vai trò là tổ chức đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ, các cấp Hội đã phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá thuộc Bộ Y tế triển khai nhiều hoạt động truyền thông về sức khỏe, nâng cao nhận thức của người dân và khuyến khích tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Thông qua mạng lưới tổ chức Hội ở cơ sở, thông điệp phòng, chống tác hại của thuốc lá được lồng ghép vào các buổi họp, sinh hoạt chi hội, sinh hoạt chuyên đề và hoạt động cộng đồng. Thay vì chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin, cán bộ Hội còn vận động hội viên trao đổi với người thân, chủ động phòng tránh khói thuốc thụ động, từng bước xây dựng nếp sống không khói thuốc trong gia đình. Qua đó, hội viên, phụ nữ không chỉ được vận động để bảo vệ mình mà còn trở thành người truyền thông, tuyên truyền các tác hại của thuốc lá.

Đa dạng cách làm, đưa thông điệp đến gần hội viên

Để tăng hiệu quả tuyên truyền, các cấp Hội LHPN tại nhiều địa phương đã tổ chức hoạt động hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá và Tuần lễ quốc gia không thuốc lá... Nội dung truyền thông được triển khai qua các phương tiện thông tin đại chúng, trang thông tin của Hội, mạng xã hội Facebook, Zalo; đồng thời lồng ghép trong các buổi sinh hoạt chi hội, tập huấn, hoạt động câu lạc bộ.

Tại cơ sở, những hình thức gần gũi như biểu diễn tiểu phẩm, phát tờ rơi, giao lưu câu lạc bộ, biểu dương gia đình tiêu biểu được sử dụng để giúp thông điệp phòng, chống tác hại của thuốc lá trở nên dễ tiếp nhận. Cán bộ, hội viên cũng được hướng dẫn tuyên truyền về tác hại của thuốc lá và vận động thực hiện quy định không hút thuốc tại nơi làm việc, nơi sinh hoạt chung. 

Bên cạnh đó, các nội dung tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá còn được Hội LHPN các cấp lồng ghép vào các phong trào như "Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch, 3 an", "Gia đình 5 có, 3 sạch", xây dựng nông thôn mới và "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư".

Việc gắn nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá với những phong trào, mô hình quen thuộc giúp hoạt động tuyên truyền có điều kiện duy trì thường xuyên, thay vì chỉ tập trung vào các đợt cao điểm. Qua đó, mỗi gia đình được khuyến khích chủ động thực hiện những hành động cụ thể, từ không hút thuốc trong nhà đến tôn trọng quyền được sống, học tập và làm việc trong môi trường không khói thuốc của người khác.

Cùng với tuyên truyền trực tiếp, việc tận dụng mạng xã hội và các nền tảng số mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, nhất là với hội viên trẻ. Những thông điệp ngắn gọn, dễ chia sẻ có thể được lan truyền trong các nhóm cộng đồng, góp phần nhắc nhở người dân về tác hại của thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới.

Tuy nhiên, truyền thông chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng việc thực hiện nghiêm các quy định pháp luật. Các cơ quan, đơn vị cần duy trì môi trường không khói thuốc, đưa quy định cấm hút thuốc vào nội quy, quy chế và treo biển cấm tại những địa điểm phù hợp.

Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Minh Hương nhấn mạnh trách nhiệm chung trong bảo vệ sức khỏe phụ nữ, trẻ em trước tác hại của khói thuốc. Theo bà Nguyễn Thị Minh Hương, mỗi người cần chủ động thay đổi từ những hành động cụ thể như không hút thuốc trong nhà, tại nơi làm việc và không gian chung; tôn trọng sức khỏe của người bên cạnh, cùng giữ gìn môi trường sống sạch đẹp. Trách nhiệm chăm sóc sức khỏe gia đình cần được chia sẻ giữa các thành viên, trong đó có sự đồng hành tích cực của nam giới.

Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Minh Hương cũng đề nghị các cấp Hội vận động hội viên, phụ nữ và gia đình hưởng ứng phong trào "Mỗi phụ nữ lựa chọn một hình thức văn hóa - văn nghệ, thể dục thể thao quần chúng phù hợp để rèn luyện sức khỏe"; duy trì các câu lạc bộ, nhóm tập luyện, gắn hoạt động thể dục thể thao, dân vũ với tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá và xây dựng gia đình, cộng đồng không khói thuốc.

Một lời nhắc nhở có thể chưa đủ để người nghiện thuốc lá từ bỏ thói quen lâu năm. Nhưng khi được hỗ trợ bằng kiến thức đúng, sự đồng hành của gia đình, môi trường sống không khói thuốc và các biện pháp thực thi pháp luật, cơ hội thay đổi sẽ được củng cố. Bảo vệ phụ nữ, trẻ em trước khói thuốc vì thế không chỉ là việc riêng của người hút thuốc hay của người phụ nữ trong gia đình, mà là trách nhiệm chung của cả cộng đồng.