VN-Index mất 115 điểm: Điều gì khiến thị trường giảm sốc?

Đằng sau mức giảm mạnh này là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố, từ biến động giá dầu, dòng vốn quốc tế cho tới tâm lý nhà đầu tư trong nước.

Cú sốc dầu mỏ và nỗi lo lạm phát toàn cầu

Nguyên nhân trực tiếp đến từ diễn biến căng thẳng tại Trung Đông khi xung đột liên quan đến Iran lan rộng, khiến hoạt động sản xuất dầu tại một số khu vực ở Kuwait và Iraq bị gián đoạn. Nghiêm trọng hơn, eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu – bị phong tỏa, làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng năng lượng mới.

Ngay lập tức, thị trường dầu phản ứng mạnh. Giá dầu WTI tăng vọt 27%, lên 115,49 USD/thùng, đánh dấu lần đầu vượt mốc 100 USD kể từ sau giai đoạn căng thẳng Nga – Ukraine năm 2022.

Giá dầu tăng mạnh đồng nghĩa với nguy cơ lạm phát toàn cầu quay trở lại. Điều này làm dấy lên lo ngại các ngân hàng trung ương lớn có thể phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn, qua đó gây áp lực lên các thị trường tài sản rủi ro như chứng khoán.

Dòng vốn ngoại rút khỏi tài sản rủi ro

Cú sốc địa chính trị cũng khiến dòng vốn quốc tế có xu hướng rút khỏi các thị trường mới nổi để quay về các tài sản an toàn như USD, trái phiếu chính phủ Mỹ hoặc vàng.

Trong bối cảnh đó, khối ngoại tiếp tục bán ròng mạnh trên thị trường Việt Nam. Áp lực bán từ nhà đầu tư nước ngoài đã góp phần khuếch đại đà giảm của chỉ số, đặc biệt tại các cổ phiếu vốn hóa lớn trong rổ VN30 – nhóm có ảnh hưởng lớn tới VN-Index.

Khi các mã trụ đồng loạt giảm sâu, chỉ số chung nhanh chóng mất hàng chục điểm chỉ trong thời gian ngắn.

Áp lực giải chấp và hiệu ứng dây chuyền 

Một yếu tố quan trọng khác là áp lực margin. Trong giai đoạn thị trường tăng mạnh trước đó, nhiều nhà đầu tư đã sử dụng đòn bẩy tài chính để gia tăng lợi nhuận. Tuy nhiên, khi thị trường đảo chiều mạnh, các vị thế sử dụng margin trở nên rủi ro.

Khi giá cổ phiếu giảm nhanh, các công ty chứng khoán bắt đầu kích hoạt cơ chế call margin, buộc nhà đầu tư phải bán ra để hạ tỷ lệ vay. Điều này tạo ra hiệu ứng "domino" khi lực bán kỹ thuật xuất hiện dồn dập, đẩy giá cổ phiếu giảm sâu hơn.

Hệ quả là làn sóng bán tháo lan rộng trên toàn thị trường, khiến hàng trăm cổ phiếu rơi xuống mức giá thấp mới.

Nhiều cổ phiếu đã thủng đáy trước cả VN-Index

Một điểm đáng chú ý là dù VN-Index vẫn chưa rơi xuống vùng đáy năm 2025, nhưng ở cấp độ cổ phiếu riêng lẻ, mức giảm lại nghiêm trọng hơn nhiều.

Theo thống kê từ VietstockFinance, gần 500 cổ phiếu đã phá vỡ mức đáy được thiết lập vào tháng 4/2025 – thời điểm thị trường chịu cú sốc từ chính sách thuế đối ứng của Mỹ. Ngoài ra, hơn 100 cổ phiếu khác hiện chỉ còn cách vùng đáy này chưa đến 5%.

Diễn biến này cho thấy thị trường đang trải qua một đợt điều chỉnh mang tính diện rộng, khi áp lực bán lan tỏa tới hầu hết các nhóm ngành.

Tâm lý hoảng loạn ngắn hạn. Ngoài các yếu tố vĩ mô, tâm lý nhà đầu tư cũng đóng vai trò quan trọng trong mức giảm sâu của phiên sáng 09/03.

Sau nhiều tháng thị trường tăng mạnh, nhiều nhà đầu tư mới tham gia thị trường đã quen với xu hướng đi lên. Khi đối mặt với cú giảm mạnh bất ngờ, phản ứng phổ biến là bán ra để bảo toàn vốn.

Sự kết hợp giữa lực bán chủ động, bán giải chấp và bán theo tâm lý đám đông đã khiến VN-Index mất hơn 114 điểm chỉ trong một buổi sáng.

Thị trường sẽ còn biến động mạnh?

Các chuyên gia cho rằng diễn biến tiếp theo của thị trường sẽ phụ thuộc lớn vào tình hình địa chính trị tại Trung Đông và biến động của giá dầu.

Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, áp lực lên thị trường chứng khoán toàn cầu nói chung và Việt Nam nói riêng có thể vẫn còn kéo dài. Ngược lại, bất kỳ tín hiệu hạ nhiệt nào từ khu vực này cũng có thể giúp tâm lý nhà đầu tư ổn định trở lại.

Trong bối cảnh hiện tại, nhiều công ty chứng khoán khuyến nghị nhà đầu tư hạn chế sử dụng margin, duy trì tỷ trọng tiền mặt cao và ưu tiên chiến lược phòng thủ cho tới khi thị trường xuất hiện tín hiệu ổn định rõ ràng hơn.