Áp lực cuộc sống khiến nhiều gia đình khó thực hiện kế hoạch sinh đủ hai con

Bên cạnh áp lực về kinh tế, công việc và việc chăm sóc con nhỏ, những vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản cũng đang trở thành rào cản khiến nhiều gia đình khó hiện thực hóa mong muốn có đủ hai con.

Theo ThS.BS Nguyễn Thị Minh Tâm - Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Quốc gia, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, số lượng các cặp vợ chồng đến khám vì chậm có con hoặc vô sinh thứ phát (đã từng sinh con nhưng chưa thể có thêm con) có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Thực tế này cho thấy việc từng sinh con không đồng nghĩa với việc sẽ tiếp tục mang thai tự nhiên ở những lần sau.

- Kết hôn muộn

Một trong những nguyên nhân phổ biến hiện nay là xu hướng kết hôn và sinh con ngày càng muộn. Nhiều người trẻ ưu tiên học tập, xây dựng sự nghiệp và ổn định kinh tế trước khi nghĩ đến chuyện sinh con. Sau khi có con đầu lòng, họ tiếp tục trì hoãn việc sinh con thứ hai vì áp lực tài chính, công việc, chăm sóc con nhỏ hoặc thiếu sự hỗ trợ từ gia đình.

"Tuy nhiên, khoảng thời gian trì hoãn này cũng là lúc khả năng sinh sản của cả hai vợ chồng suy giảm theo tuổi. Khi quyết định sinh thêm con, nhiều cặp vợ chồng mới phát hiện mình gặp khó khăn về sinh sản và phải tìm đến các cơ sở chuyên khoa hỗ trợ sinh sản" - BS Tâm thông tin.

Về mặt chuyên môn, ở nữ giới, các nguyên nhân thường gặp là suy giảm dự trữ buồng trứng theo tuổi, lạc nội mạc tử cung, tắc vòi tử cung hoặc các bệnh lý tại tử cung. Trong khi đó, ở nam giới, chất lượng tinh trùng suy giảm, giãn tĩnh mạch thừng tinh, rối loạn nội tiết hay các bệnh lý nam khoa cũng là những nguyên nhân phổ biến ảnh hưởng đến khả năng có con.

Theo các chuyên gia, quan niệm "đã từng sinh con thì chắc chắn sẽ tiếp tục sinh được" là không chính xác. Khả năng sinh sản thay đổi theo tuổi và tình trạng sức khỏe của cả hai vợ chồng. Không ít trường hợp đến khám khi người vợ đã ngoài 35 tuổi hoặc người chồng có chất lượng tinh trùng giảm rõ rệt, khiến việc điều trị trở nên khó khăn và tốn kém hơn.

- Tuổi sinh sản

Trong y học sinh sản, tuổi là một trong những yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến khả năng mang thai, đặc biệt ở phụ nữ.

Theo bác sĩ, phụ nữ được sinh ra với số lượng noãn hữu hạn. Sau tuổi 30, dự trữ buồng trứng bắt đầu giảm nhanh hơn và sau 35 tuổi, sự suy giảm trở nên rõ rệt cả về số lượng lẫn chất lượng trứng. Điều này không chỉ làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên mà còn làm tăng nguy cơ sẩy thai, bất thường nhiễm sắc thể của thai nhi và một số biến chứng trong thai kỳ.

Ở nam giới, khả năng sinh sản không giảm đột ngột như nữ giới nhưng tuổi tác vẫn ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng, khả năng di động cũng như tỷ lệ tinh trùng có hình thái bình thường. Những thay đổi này có thể làm giảm khả năng có thai tự nhiên và ảnh hưởng đến hiệu quả của các phương pháp hỗ trợ sinh sản.

Một số dấu hiệu có thể cảnh báo suy giảm khả năng sinh sản ở nữ giới là chu kỳ kinh nguyệt không đều, kinh thưa hoặc mất kinh, đau vùng chậu kéo dài, tiền sử phẫu thuật vùng bụng hoặc vùng chậu, mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Đối với nam giới, tiền sử quai bị biến chứng viêm tinh hoàn, các bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc những bất thường về chức năng sinh dục cũng là những yếu tố cần lưu ý.

Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ ràng nhưng khả năng sinh sản vẫn suy giảm. Vì vậy, khi đã có kế hoạch sinh con, đặc biệt ở độ tuổi trên 35, các cặp vợ chồng nên chủ động kiểm tra sức khỏe sinh sản thay vì chờ đợi quá lâu.

- Lối sống hiện đại cũng ảnh hưởng đến khả năng có con

Bên cạnh tuổi tác và các bệnh lý, yếu tố tâm lý và lối sống hiện đại cũng có tác động đáng kể đến sức khỏe sinh sản.

Stress kéo dài có thể ảnh hưởng đến trục nội tiết, làm rối loạn quá trình phóng noãn ở nữ giới, giảm ham muốn tình dục ở cả nam và nữ, từ đó gián tiếp làm giảm cơ hội thụ thai.

Ngoài ra, áp lực công việc, thường xuyên thức khuya, thiếu ngủ, chế độ dinh dưỡng mất cân đối, ít vận động, béo phì, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia hoặc các chất kích thích đều đã được chứng minh có thể ảnh hưởng đến chất lượng trứng và tinh trùng.

Theo các chuyên gia, trong thực tế điều trị, nhiều cặp vợ chồng không chỉ đối mặt với khó khăn về sức khỏe mà còn chịu áp lực kinh tế, công việc và trách nhiệm chăm sóc con nhỏ. Chính những yếu tố này khiến họ trì hoãn kế hoạch sinh con thứ hai. Đến khi điều kiện thuận lợi hơn thì tuổi sinh sản đã giảm đáng kể, cơ hội có thai tự nhiên cũng không còn như trước.

Xu hướng trì hoãn sinh con hiện nay đang trở thành một trong những nguyên nhân làm gia tăng tình trạng hiếm muộn. Điều đáng lưu ý là nhiều người chưa nhận thức đầy đủ rằng khả năng sinh sản cũng có "giới hạn sinh học" và sẽ suy giảm theo tuổi, đặc biệt ở nữ giới.

Không bỏ lỡ "thời điểm vàng"

Theo khuyến cáo của các chuyên gia hỗ trợ sinh sản, nếu người vợ dưới 35 tuổi, hai vợ chồng quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai trong 12 tháng mà chưa có thai thì nên đến cơ sở chuyên khoa hiếm muộn để được đánh giá. Nếu người vợ từ 35 tuổi trở lên, thời gian này chỉ nên kéo dài khoảng 6 tháng.

Đối với những trường hợp có tiền sử bệnh lý sinh sản, từng phẫu thuật vùng chậu, rối loạn kinh nguyệt hoặc người chồng có yếu tố nguy cơ liên quan đến khả năng sinh sản thì cần đi khám sớm hơn mà không nên chờ đủ thời gian nói trên.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, việc thăm khám cần được thực hiện cho cả hai vợ chồng ngay từ đầu. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân không chỉ xuất phát từ người vợ mà còn từ người chồng hoặc kết hợp từ cả hai phía. Nếu chỉ tập trung khám một người sẽ dễ bỏ sót nguyên nhân và làm kéo dài thời gian điều trị.

Các đánh giá ban đầu thường bao gồm khám lâm sàng, siêu âm phụ khoa, đánh giá dự trữ buồng trứng, xét nghiệm nội tiết khi có chỉ định, kiểm tra tình trạng tử cung và vòi tử cung đối với nữ giới. Với nam giới, tinh dịch đồ là một trong những xét nghiệm cơ bản để đánh giá chất lượng tinh trùng. Từ kết quả ban đầu, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu nếu cần nhằm xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Theo các chuyên gia, yếu tố thời gian có ý nghĩa rất quan trọng trong điều trị hiếm muộn. Việc phát hiện và can thiệp sớm không chỉ giúp nâng cao tỷ lệ thành công mà còn giảm áp lực tâm lý cũng như chi phí điều trị.