Bệnh do phế cầu khuẩn là mối nguy không chỉ đối với trẻ dưới 5 tuổi

Ngày 24/6, tại TPHCM, Hội Y học Dự phòng Việt Nam đã tổ chức tọa đàm khoa học chia sẻ và cập nhật thông tin y khoa về bệnh do phế cầu khuẩn ở trẻ em.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, GS.TS.BS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam, chia sẻ: "Có những bệnh nếu chúng ta chờ đến khi vào viện mới quan tâm thì thường đã muộn, hoặc ít nhất là đã phải trả giá bằng rất nhiều lo lắng, chi phí và đôi khi là cả những hậu quả nặng nề cho trẻ. Bệnh do phế cầu khuẩn là một ví dụ như vậy, vì vi khuẩn này là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết ở trẻ em. Hiện nay, dưới tác động của ô nhiễm môi trường, đô thị hóa và tình trạng tự ý sử dụng kháng sinh, bức tranh dịch tễ của bệnh do phế cầu khuẩn đang trở nên phức tạp hơn".

Theo GS.TS.BS Phan Trọng Lân, thực tế tại nhiều bệnh viện đã ghi nhận sự thay đổi, các ca bệnh nặng do phế cầu khuẩn không chỉ xuất hiện ở nhóm trẻ dưới 5 tuổi mà còn ở một số trẻ lớn hơn, có bệnh nền. Sự xuất hiện có những típ huyết thanh phế cầu khuẩn mới nổi, có động lực cao, có khả năng đề kháng nhiều loại kháng sinh đã khiến việc điều trị thêm khó khăn.

Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) hiện là một trong những tác nhân hàng đầu gây viêm phổi mắc phải trong cộng đồng và nhiều bệnh xâm lấn (IPD) có thể đe dọa tính mạng như nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não. Dữ liệu giám sát tại Bệnh viện Nhi Đồng 1 và Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM, 2012-2021) cho thấy, phế cầu khuẩn là tác nhân phổ biến nhất gây viêm màng não vi khuẩn ở trẻ dưới 5 tuổi (86,1%), tiếp theo mới đến H. influenzae (7,6%) và vi khuẩn não mô cầu (6,3%).

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương (2019-2022), nghiên cứu trên 274 trẻ mắc IPD ghi nhận 24 ca tử vong, với 84,7% trong số đó là nhóm dưới 5 tuổi - tương ứng tỷ lệ tử vong khoảng 8,8%, tức cứ khoảng 11 trẻ mắc IPD thì có 1 trẻ không qua khỏi.

PGS.TS.BS Cao Hữu Nghĩa, Trưởng Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TPHCM, nhấn mạnh: "Hiện nay bệnh do phế cầu khuẩn không chỉ là mối nguy ở nhóm trẻ nhũ nhi và trẻ dưới 5 tuổi mà còn có thể gây bệnh nặng và biến chứng ở một số trẻ lớn hơn có bệnh nền nguy cơ cao. Do đó, việc nhận diện đúng nhóm nguy cơ ở từng độ tuổi đóng vai trò quan trọng, giúp định hướng các biện pháp phòng ngừa phù hợp để giảm gánh nặng bệnh tật cho trẻ".

Bổ sung góc nhìn dịch tễ, PGS.TS.BS Phạm Quang Thái, Phó Trưởng Khoa Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, cho biết: "Bức tranh dịch tễ phế cầu khuẩn ở trẻ em Việt Nam tiếp tục thay đổi theo thời gian, với sự đa dạng của các típ huyết thanh lưu hành. Giám sát dịch tễ liên tục và cập nhật dữ liệu khoa học là cơ sở cho các quyết định chuyên môn về y tế dự phòng".

Từ góc nhìn lâm sàng, BS CKII Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TPHCM), chia sẻ: "Hàng năm, bệnh viện chúng tôi tiếp nhận các ca viêm phổi nặng, viêm tai giữa tái phát do phế cầu khuẩn, và cả những trường hợp viêm màng não. Có những bệnh nhi phải can thiệp ECMO. Điều ít cha mẹ nhận thức được là bệnh phế cầu khuẩn được ghi nhận ở nhiều nhóm tuổi khác nhau và khi trẻ đã mắc bệnh, lựa chọn điều trị có thể bị ảnh hưởng bởi tình trạng kháng kháng sinh ngày càng được ghi nhận".

Thông qua tọa đàm, các chuyên gia kỳ vọng phụ huynh sẽ có thêm góc nhìn đầy đủ hơn về nguy cơ bệnh do phế cầu khuẩn ở từng giai đoạn phát triển của trẻ. Từ đó chủ động phối hợp cùng nhân viên y tế thực hiện các biện pháp bảo vệ phù hợp với con em mình.