Bị cảm lạnh ngày Tết, dùng ngay các nguyên liệu này

Dịp Tết Nguyên đán là thời điểm sum họp, nghỉ ngơi và tận hưởng không khí đoàn viên, nhưng cũng trùng với giai đoạn thời tiết giao mùa đông – xuân nhiều biến động. Nhiệt độ có thể giảm sâu về đêm, sáng sớm có sương lạnh, ban ngày lại nắng ấm hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho các bệnh lý đường hô hấp gia tăng, trong đó phổ biến nhất là cảm lạnh, cảm cúm.

Theo BS Phan Thị Thu Thảo, Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương, nếu không chủ động phòng ngừa, những rối loạn sức khỏe tưởng nhẹ này hoàn toàn có thể làm ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt ngày Tết.

Dưới góc nhìn y học cổ truyền, cảm lạnh hay còn gọi là "cảm mạo" thường xuất hiện khi cơ thể suy yếu, chính khí giảm sút, tạo điều kiện để các yếu tố ngoại tà như phong, hàn xâm nhập. Khi đó người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như sợ lạnh, hắt hơi, sổ mũi, đau đầu, mệt mỏi, ho, đau họng hoặc sốt nhẹ.

BS Thu Thảo cho biết, Tết là giai đoạn nhiều người thay đổi nhịp sinh hoạt, thức khuya, ăn uống thất thường, sử dụng rượu bia nhiều hơn bình thường. Những yếu tố này khiến sức đề kháng suy giảm, cơ thể dễ bị tác động bởi thời tiết lạnh và mầm bệnh trong môi trường.

Bên cạnh đó, việc đi lại nhiều, du xuân, thăm hỏi họ hàng khiến mọi người thường xuyên di chuyển giữa môi trường trong nhà và ngoài trời lạnh, nếu không giữ ấm đúng cách rất dễ bị nhiễm lạnh đột ngột. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh mạn tính về hô hấp như viêm phế quản, hen phế quản hoặc người có thể trạng yếu là nhóm có nguy cơ cao hơn và dễ diễn tiến nặng nếu không được chăm sóc đúng.

Theo nguyên tắc điều trị của y học cổ truyền, khi bị cảm mạo cần chú trọng khu phong, tán hàn, đồng thời nâng cao chính khí để cơ thể tự đẩy lùi tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, BS Thu Thảo nhấn mạnh, phòng bệnh vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Việc giữ ấm cơ thể, đặc biệt ở các vùng dễ nhiễm lạnh như đầu, cổ, ngực, lưng và bàn chân, có ý nghĩa rất lớn trong dự phòng cảm lạnh. Khi ra ngoài trời lạnh, người dân nên mặc đủ ấm, quàng khăn, đội mũ, mang tất để hạn chế gió lạnh xâm nhập.

Giữ vệ sinh đường hô hấp cũng là một biện pháp được khuyến khích. Súc họng bằng nước muối nhạt, rửa mũi bằng dung dịch phù hợp, giữ ẩm không khí trong phòng ở mức vừa phải giúp niêm mạc mũi họng khỏe mạnh, tăng khả năng chống đỡ với tác nhân gây bệnh. Xoa bóp, day ấn nhẹ nhàng một số huyệt vùng đầu mặt, cổ vai gáy cũng giúp lưu thông khí huyết, hỗ trợ cơ thể thích nghi tốt hơn với thay đổi thời tiết.

Từ kinh nghiệm dân gian và nền tảng y học cổ truyền, một số thức uống, bài thuốc đơn giản có thể hỗ trợ làm ấm cơ thể và giảm triệu chứng nhẹ của cảm lạnh. Nước gừng ấm pha cùng mật ong và vài lát chanh giúp làm dịu họng, giảm ho, hỗ trợ long đờm. 

Tỏi nướng nghiền nhỏ trộn mật ong có thể dùng với lượng vừa phải để tăng cảm giác ấm, hỗ trợ giảm viêm họng nhẹ. Quất chưng đường phèn, lá hẹ hấp đường phèn hay nước lá tía tô cũng thường được sử dụng khi mới chớm cảm với biểu hiện ho, nghẹt mũi, đau đầu nhẹ.

Trong y học cổ truyền, một số bài thuốc kinh điển như: Quế chi thang được dùng trong trường hợp cảm mạo phong hàn với biểu hiện sợ lạnh, sốt nhẹ, chưa ra mồ hôi. Khi có kèm ho, có thể gia giảm thêm các vị thuốc có tác dụng chỉ khái, hóa đàm theo chỉ định của thầy thuốc.

Tuy nhiên, BS Thu Thảo lưu ý người dân không nên tự ý sử dụng các thang thuốc cổ phương khi chưa được khám và tư vấn cụ thể, đặc biệt với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền, vì mỗi thể bệnh cần được biện chứng luận trị khác nhau.

Song song với các biện pháp theo y học cổ truyền, việc duy trì lối sống lành mạnh trong dịp Tết đóng vai trò không kém phần quan trọng. Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya kéo dài giúp cơ thể phục hồi và duy trì hệ miễn dịch ổn định. Chế độ ăn cần cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây tươi, uống đủ nước ấm, hạn chế đồ ăn quá nhiều dầu mỡ, đồ lạnh. Rượu bia nên sử dụng ở mức vừa phải, bởi lạm dụng đồ uống có cồn không chỉ gây mất nước mà còn làm suy yếu sức đề kháng.

Ngoài ra, trong bối cảnh các bệnh đường hô hấp dễ lây lan, người dân nên hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng cảm cúm, ho, sốt; không dùng chung cốc uống nước, khăn mặt hay vật dụng cá nhân. Khi có biểu hiện sốt cao kéo dài, ho nhiều, khó thở, đau ngực, mệt mỏi nhiều hoặc các triệu chứng không thuyên giảm sau vài ngày tự chăm sóc, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời, tránh chủ quan tự điều trị tại nhà.

"Y học cổ truyền không chỉ tập trung vào chữa bệnh mà còn rất coi trọng dưỡng sinh, phòng bệnh từ sớm. Chỉ cần chú ý giữ ấm, ăn uống điều độ, nghỉ ngơi hợp lý và áp dụng một số biện pháp đơn giản, mỗi người đều có thể chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình trong những ngày xuân", BS Phan Thị Thu Thảo chia sẻ.