Trẻ ăn thoải mái trong 1 tuần nghỉ Tết sẽ khó kiểm soát cân nặng
Ảnh minh họa
Kỳ nghỉ Tết có thể khiến trẻ em tăng 1–2kg chỉ trong vài ngày nếu ăn uống theo sở thích và ít vận động. Với trẻ thừa cân, béo phì, đây là “điểm gãy” khiến việc kiểm soát cân nặng trở nên khó khăn, làm gia tăng nguy cơ bệnh mạn tính ngay từ khi còn nhỏ.
Dinh dưỡng cân đối
Theo TS.BS Phan Bích Nga, Khoa Khám tư vấn dinh dưỡng trẻ em - Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Chủ tịch Chi hội Dinh dưỡng Nhi khoa, chỉ trong một kỳ nghỉ Tết kéo dài hơn 1 tuần, nếu trẻ ăn uống theo sở thích, không kiểm soát khẩu phần và ít vận động, cân nặng có thể tăng từ 1–2kg.
"Với những trẻ đã thừa cân, béo phì, mức tăng này không chỉ khiến việc kiểm soát cân nặng sau Tết trở nên khó khăn, mà còn làm gia tăng nguy cơ các bệnh mạn tính không lây ngay từ lứa tuổi nhỏ", bà Nga nhấn mạnh.
Theo TS.BS Phan Bích Nga, sai lầm phổ biến của nhiều gia đình là cho rằng kiểm soát cân nặng đồng nghĩa với cắt giảm ăn uống. "Trẻ thừa cân béo phì không phải là trẻ được ăn thiếu chất. Ngược lại, các cháu rất dễ rơi vào tình trạng dư năng lượng nhưng thiếu vi chất. Vấn đề không phải là ăn ít, mà là ăn đúng và ăn hợp lý", bà khẳng định.
Trong dịp Tết, các bữa ăn thường giàu năng lượng với nhiều món chiên rán, bánh trái, đồ ngọt, thực phẩm chế biến sẵn. Vì vậy, việc điều chỉnh khẩu phần là yếu tố then chốt. Nguyên tắc là giảm tinh bột tinh chế, hạn chế các món nhiều năng lượng như bánh chưng, cơm rang, đồ nếp; hạn chế bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa, đồ uống có đường và các loại nước sốt nhiều béo, muối và đường.
TS.BS Phan Bích Nga, Khoa Khám tư vấn dinh dưỡng trẻ em, Viện Dinh dưỡng Quốc gia.
Ngược lại, cần tăng cường protein chất lượng tốt từ cá, tôm, cua, thịt nạc, gia cầm bỏ da, sữa không đường. "Protein giúp tạo cảm giác no lâu, tăng chuyển hóa và hạn chế ăn vặt, rất có lợi trong kiểm soát cân nặng cho trẻ béo phì", TS.BS Phan Bích Nga chia sẻ.
Bà cũng nhấn mạnh vai trò của rau xanh và trái cây ít ngọt. Bên cạnh lựa chọn thực phẩm, thói quen ăn uống cũng có ý nghĩa quan trọng: ăn chậm, nhai kỹ, ăn từ tốn để cơ thể kịp nhận tín hiệu no; không ăn quá no, không ăn dồn bữa; không ăn tối muộn, không ăn đêm. Uống đủ nước lọc mỗi ngày giúp tăng chuyển hóa và giảm cảm giác thèm ăn.
"Kiểm soát cân nặng không phải là cấm tuyệt đối, mà là quản lý thông minh. Trẻ vẫn có thể hưởng không khí Tết, nhưng trong giới hạn an toàn cho sức khỏe", TS.BS Phan Bích Nga nhấn mạnh.
Sinh hoạt khoa học và vận động để kiểm soát béo phì trẻ em
Nếu dinh dưỡng là nền tảng, thì sinh hoạt khoa học và vận động chính là trụ cột thứ hai giúp kiểm soát cân nặng bền vững cho trẻ.
Ngày Tết, trẻ thường ngủ muộn, dậy muộn, ít vận động, sử dụng tivi, điện thoại nhiều. Theo TS.BS Phan Bích Nga, đây là yếu tố làm rối loạn chuyển hóa, tăng cảm giác đói và thúc đẩy tích lũy mỡ thừa. "Rối loạn nhịp sinh học có thể khiến trẻ đói nhiều hơn, ăn nhiều hơn và tích trữ năng lượng nhiều hơn, dù lượng ăn không tăng quá lớn", bà phân tích.
Vì vậy, cần duy trì giờ giấc sinh hoạt tương đối ổn định, ngủ đủ giấc, không thức quá khuya, hạn chế ăn khuya và ăn vặt ban đêm. Đồng thời, trẻ cần tối thiểu 60 phút hoạt động thể chất mỗi ngày.
Sinh hoạt khoa học và vận động để kiểm soát béo phì trẻ em
Hoạt động thể chất không chỉ là chơi thể thao, mà bao gồm nhiều hình thức như đi bộ, đạp xe, chạy bộ, chơi các trò vận động ngoài trời, tham gia việc nhà, làm vườn, bơi lội, nhảy dây, đá bóng, cầu lông… Những hoạt động này giúp tiêu hao năng lượng và hỗ trợ phát triển thể chất, tinh thần và kỹ năng xã hội cho trẻ.
Gia đình đóng vai trò trung tâm trong việc hình thành thói quen này. "Khi cha mẹ cùng vận động, cùng thay đổi lối sống, trẻ sẽ dễ tiếp nhận hơn rất nhiều khi được học từ hành vi của người lớn", TS.BS Phan Bích Nga chia sẻ.
Bà cũng lưu ý, không nên dùng thức ăn làm phần thưởng hay hình phạt, không tạo áp lực tâm lý liên quan đến ăn uống, không ép ăn, không "dán nhãn" cơ thể trẻ. Kiểm soát cân nặng cần được thực hiện bằng sự thấu hiểu, đồng hành và kiên trì, không phải bằng áp lực hay cấm đoán.
Kiểm soát cân nặng cho trẻ không phải là mục tiêu ngắn hạn trong vài ngày Tết, mà là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự nhất quán trong dinh dưỡng, sinh hoạt và vận động. Tết chỉ là một giai đoạn nhạy cảm, nơi những thói quen xấu dễ hình thành và tích tụ.
"Chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ trong dịp Tết không chỉ để tránh tăng cân, mà quan trọng hơn là đặt nền móng cho một lối sống lành mạnh lâu dài. Khi gia đình xây dựng được môi trường sống khoa học, tích cực và yêu thương, việc kiểm soát cân nặng sẽ trở thành một phần tự nhiên trong quá trình nuôi dưỡng trẻ khỏe mạnh, hạnh phúc và phát triển bền vững", TS.BS Phan Bích Nga nhấn mạnh.
