Canada: Bước đi "mang tính lịch sử" nhằm trị tận gốc bạo lực giới

Bước đi lịch sử từ sự thấu cảm sâu sắc

Chiều ngày 27/5/2026 (theo giờ địa phương), trước sự chứng kiến của các nghị sĩ, đại diện lực lượng cảnh sát và đông đảo các tổ chức bảo vệ quyền phụ nữ trên toàn bang, người đứng đầu cơ quan chuyên trách về Phụ nữ và Bình đẳng giới bang Newfoundland và Labrador, bà Lela Evans, đã chủ trì cuộc họp báo công bố quyết định mang tính lịch sử này.

Không giấu nổi sự xúc động, bà Lela Evans chia sẻ: "Hôm nay là một ngày đầy cảm xúc đối với cá nhân tôi. Đây là một cột mốc mang tính biểu tượng và thực tiễn vô cùng lớn lao."

Tuyên bố bạo lực giới là một "dịch bệnh" không chỉ là sự thay đổi về mặt thuật ngữ pháp lý, mà là lời thừa nhận chính thức từ phía chính quyền về mức độ tàn phá, lây lan và bám rễ sâu dày của vấn đề này trong đời sống xã hội. Theo người đứng đầu ngành bình đẳng giới của địa phương, bạo lực giới từ lâu đã gây ra những tác động tiêu cực mang tính hệ thống, bào mòn nền tảng gia đình và cộng đồng. Bà Evans khẳng định, cuộc khủng hoảng này sẽ không bao giờ được giải quyết triệt để "cho đến khi chúng ta thực sự đối diện và xử lý được nguyên nhân gốc rễ của nó".

Để hiện thực hóa tuyên bố này, bà Evans đã công bố thành lập một lực lượng đặc nhiệm gồm 12 thành viên, quy tụ các nhà hoạch định chính sách của chính phủ và các nhà vận động cộng đồng xuất sắc nhất. Nhiệm vụ của lực lượng này là xây dựng một hệ thống giải pháp toàn diện, dự kiến trình báo cáo chính thức vào mùa thu năm nay. Đáng chú ý, chính quyền khẳng định sẽ không thụ động ngồi chờ kết quả nghiên cứu. Các hành động thực tế nhằm can thiệp và bảo vệ nạn nhân sẽ được triển khai song song ngay trong quá trình lực lượng đặc nhiệm làm việc.

"Đây sẽ không phải là một lực lượng đặc nhiệm hoạt động theo kiểu kéo dài tới hai năm để ngâm cứu giấy tờ", bà Evans nhấn mạnh về tính cấp bách của chiến dịch. Mục tiêu tối thượng được đặt ra là dịch chuyển toàn bộ bộ máy từ trạng thái "bị động ứng phó khi khủng hoảng đã xảy ra" sang trạng thái "chủ động phòng ngừa mang tính bền vững".

Tiếng nói từ những người bước ra từ bóng tối

Một trong những điểm sáng nhất của lực lượng đặc nhiệm mới là việc đặt những trải nghiệm thực tế của người trong cuộc làm trọng tâm cốt lõi cho mọi quyết định. Hai nhà vận động cộng đồng nổi tiếng, bà Georgina McGrath và bà Lisa Lake, đã được mời chính thức ngồi vào hội đồng 12 người này. Họ là những người đã biến nỗi đau cá nhân thành năng lượng đấu tranh không mệt mỏi cho công lý.

Bà Georgina McGrath, một người từng công khai sống sót sau những chuỗi ngày kinh hoàng của nạn bạo lực từ bạn đời, đồng thời là người khơi nguồn cảm hứng cho Dự luật S-242 (thường được gọi là Đạo luật Georgina) cấp liên bang, đã không giấu được sự vui mừng khi trả lời phỏng vấn báo chí: "Tôi đã chờ đợi ngày này từ rất, rất lâu rồi. Hôm nay là một ngày tuyệt vời đối với bang của chúng tôi, đối với các nạn nhân, những người sống sót và gia đình của họ."

Chia sẻ về định hướng hành động khi tham gia lực lượng đặc nhiệm, bà McGrath nhấn mạnh vào hai lỗ hổng lớn cần khỏa lấp ngay lập tức, đó là, ban hành các điều luật nghiêm khắc hơn đối với hành vi bạo lực siết cổ (một dấu hiệu cảnh báo nguy cơ giết người cao trong các mối quan hệ) và nâng cao giáo dục nhận thức về bạo lực giới ngay tại học đường.

Bà McGrath thẳng thắn nhìn nhận: "Bạo lực từ bạn đời và bạo lực giới từ trước đến nay luôn bị bao phủ bởi bức màn bí mật và sự im lặng đáng sợ. Tôi tin rằng chúng ta càng đưa nó ra ánh sáng, càng thảo luận nhiều và càng có nhiều báo cáo công khai, xã hội sẽ càng nhận thức rõ bản chất của nó. Đó là con đường duy nhất để chúng ta có thể tiến về phía trước."

Đồng quan điểm, bà Lisa Lake, người mẹ đau khổ đã ròng rã tìm kiếm cô con gái Courtney Lake mất tích bí ẩn từ tháng 6/2017, cũng bày tỏ sự đồng tình sâu sắc với quyết định của chính quyền. Trả lời phóng viên, bà nghẹn ngào: "Bạo lực đối với phụ nữ rõ ràng là một dịch bệnh. Đã đến lúc không thể chần chừ, chúng ta phải làm một điều gì đó thực sự quyết liệt."

Cam kết nguồn lực và bài toán vượt qua "lối mòn"

Trên thực tế, chấm dứt bạo lực giới không phải là một đề tài mới đối với chính trường Canada. Trước đây, chính quyền của Đảng Tự do vào năm 2017 dưới thời cựu Bộ trưởng Tư pháp Andrew Parsons từng lập ủy ban nghiên cứu. Đến đầu năm 2025, cựu Bộ trưởng Pam Parsons cũng từng công bố một ủy ban cấp bộ với mục tiêu tương tự. Việc các ủy ban liên tục được thành lập nhưng chuyển biến trên thực tế chưa đạt kỳ vọng đã dấy lên sự hoài nghi từ dư luận.

Trả lời câu hỏi chất vấn của phóng viên về việc lực lượng đặc nhiệm lần này sẽ có điểm gì khác biệt để không đi vào "lối mòn" của những người tiền nhiệm, bà Lela Evans khẳng định sự đồng lòng và quyết tâm chính trị ở cấp cao nhất. Bà cho biết tất cả người đứng đầu các cơ quan của bang hiện đang hợp tác chặt chẽ, tạo ra một cơ chế liên ngành nhằm trao quyền tối đa cho lực lượng đặc nhiệm, đồng thời cam kết bám sát và thực thi ngay lập tức các khuyến nghị được đưa ra.

Đứng trên góc độ một nhà hoạt động xã hội từng tham gia các ủy ban khóa trước, bà Georgina McGrath vẫn đặt niềm tin lớn vào nỗ lực lần này: "Những ủy ban trước đây đã làm được những phần việc rất tuyệt vời. Và tôi tin tưởng tuyệt đối rằng thành quả lớn lao hơn sẽ xuất hiện từ cuộc cải cách này. Khi bạn tập hợp 12 cái đầu có tư duy và đầy nhiệt huyết lại quanh một chiếc bàn, mỗi người đóng góp một mảnh ghép, chúng ta sẽ thấy những thay đổi mang tính diện mạo."

Bên cạnh quyết tâm chính trị, bài toán kinh tế và nhân lực cũng được giải quyết thỏa đáng. Bà Evans tuyên bố chính quyền sẽ đảm bảo cung cấp đầy đủ các nguồn lực tài chính và công cụ cần thiết cho các bên liên quan để vận hành bộ máy một cách trơn tru.

Thông điệp mạnh mẽ và chiến dịch "Bước ra ánh sáng"

Ngay trong mùa hè này, một chiến dịch diện rộng nhằm nâng cao nhận thức và phòng chống bạo lực sẽ được kích hoạt trên toàn tỉnh. Mục tiêu của chiến dịch là cung cấp kiến thức giúp người dân dễ dàng nhận biết các dấu hiệu cảnh báo sớm của bạo lực, khuyến khích nạn nhân và người chứng kiến dũng cảm lên tiếng, từ đó "xây dựng một nền văn hóa tôn trọng lẫn nhau" ngay trong lòng xã hội. Hiện tại, các tài liệu và áp phích tuyên truyền đã bắt đầu được phân phát đến các cộng đồng.

Phát biểu khép lại sự kiện, người đứng đầu chính quyền bang, ông Tony Wakeham đã gửi đi một thông điệp đanh thép, mang tính trấn an và chữa lành mạnh mẽ đến những nạn nhân của bạo lực giới: "Tuyên bố ngày hôm nay gửi đi một thông điệp không thể chối cãi đến tất cả những người đã và đang phải chịu đựng bạo lực: Chúng tôi nhìn thấy các bạn, chúng tôi tin tưởng các bạn, và sự an toàn của các bạn là điều tối quan trọng đối với chính quyền này."

Người đứng đầu chính quyền địa phương cũng thẳng thắn định danh bạo lực giới là một "cuộc khủng hoảng diện rộng", một thứ ung nhọt hoành hành không chừa một ai, ảnh hưởng trực tiếp đến từng cá nhân, cấu xé các gia đình, làm ô nhiễm môi trường nơi làm việc và gây tổn thương cho toàn thể cộng đồng.

Thay mặt chính quyền, bà Lela Evans cũng đã gửi lời tri ân sâu sắc đến các tổ chức, cá nhân trong cộng đồng, những người đã kiên trì bảo vệ nạn nhân suốt nhiều thập kỷ qua: "Tiếng nói kiên định và những nỗ lực không mệt mỏi của các bạn trong những năm tháng qua đã không rơi vào thấu kính vô cảm. Chính quyền đã lắng nghe, và hôm nay chúng ta cùng nhau hành động."

Quyết định coi bạo lực giới là một dịch bệnh tại Newfoundland và Labrador được kỳ vọng sẽ tạo ra một hiệu ứng quân bài domino, thôi thúc các địa phương khác tại Canada và các quốc gia trên thế giới có cái nhìn nghiêm túc, đúng đắn và quyết liệt hơn đối với vấn nạn nhức nhối này.