Cảnh báo tăng đường huyết sau Tết do chủ quan trong ăn uống

Theo BS.CKII Nguyễn Thị Mộng Tùng, bác sĩ Nội tiết, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn (TPHCM), việc chỉ số đường huyết tăng cao sau kỳ nghỉ dài thường là hệ quả của sự thay đổi đột ngột trong lối sống, mà đứng đầu là chế độ ăn uống thiếu kiểm soát.

Tâm lý "Tết chỉ có một lần trong năm" khiến nhiều người bệnh tự cho phép mình phá vỡ các nguyên tắc kiêng khem, nạp quá nhiều thực phẩm giàu tinh bột (bánh chưng, bánh tét, xôi gấc…), đường tinh luyện (nước ngọt, mứt kẹo…) và đồ uống có cồn, khiến tuyến tụy bị quá tải. Đi kèm với đó, tình trạng ít vận động làm giảm khả năng nhạy cảm với insulin của cơ thể.

Bên cạnh chế độ ăn uống và vận động, việc không tuân thủ lịch uống thuốc trong kỳ nghỉ cũng là yếu tố cộng hưởng khiến đường huyết khó ổn định ngay khi trở lại nhịp sống thường nhật. Đồng thời, tâm lý căng thẳng khi quay lại với áp lực công việc, cùng tình trạng thức khuya, thiếu ngủ cũng làm xáo trộn nhịp sinh học, kích thích cơ thể tăng tiết cortisol - một loại hormone làm tăng lượng đường trong máu.

Nhận diện các dấu hiệu cảnh báo chỉ số đường huyết tăng cao

Bác sĩ Tùng cảnh báo người bệnh cần đặc biệt lưu ý nhận diện sớm các dấu hiệu tăng đường huyết sau Tết nhằm thăm khám kịp thời:

- Rối loạn bài tiết và suy giảm thể lực: khát nước bất thường, đi tiểu thường xuyên (nhất là ban đêm), cơ thể uể oải, nhanh mệt dù không lao động nặng.

- Ảnh hưởng thị giác và thần kinh ngoại biên: nhìn mờ thoáng qua, giảm khả năng tập trung; xuất hiện cảm giác tê bì, châm chích ở bàn tay, bàn chân. 

- Rối loạn chuyển hóa và hồi phục mô: dễ đói, thèm ngọt sau ăn; các vết trầy xước nhỏ lâu lành hoặc dễ nhiễm trùng. 

Biến chứng cấp tính nguy hiểm: Khi nào cần nhập viện khẩn cấp?

Nếu đường huyết tăng cao không được kiểm soát, người bệnh có thể gặp các biến chứng cấp tính đe dọa tính mạng và cần nhập viện khẩn cấp, bao gồm:

- Nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA): đặc trưng bởi hơi thở nhanh, sâu; hơi thở có mùi acetone (mùi trái cây lên men), đau bụng, nôn ói hoặc rối loạn ý thức. 

- Hội chứng tăng áp lực thẩm thấu (HHS): thường gặp ở đái tháo đường type 2 và người cao tuổi, với tình trạng mất nước nặng, rối loạn tri giác, co giật hoặc hôn mê. 

- Biến chứng tim mạch - thần kinh cấp: bao gồm loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ cấp. 

Làm sao để ổn định đường huyết sau Tết?

Theo BS.CKII Nguyễn Thị Mộng Tùng, để ổn định đường huyết sau Tết, người bệnh cần sớm tái thiết lập chế độ sinh hoạt và điều trị khoa học. Cụ thể, cần hạn chế tối đa đồ ngọt, tinh bột tinh chế, nước ngọt và rượu bia; đồng thời tăng cường rau xanh, chất xơ, đảm bảo ăn đúng giờ và tuyệt đối không bỏ bữa.

Bên cạnh đó, bác sĩ nhấn mạnh vai trò của vận động và nghỉ ngơi hợp lý. Người bệnh nên duy trì vận động nhẹ đến vừa như đi bộ nhanh 20-30 phút mỗi ngày, ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya và giảm căng thẳng.

Đặc biệt, việc tuân thủ điều trị và theo dõi y tế sau Tết là yếu tố then chốt. Người bệnh cần dùng thuốc hoặc insulin đúng chỉ định, theo dõi đường huyết thường xuyên tại nhà và tái khám sớm để bác sĩ đánh giá và điều chỉnh phác đồ điều trị nếu cần.