Chinh phục bầu trời bắt đầu từ trí thức trẻ

Muốn làm chủ công nghệ phải bắt đầu từ con người

Ngày 18/7, tại Hà Nội, Đại hội Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam nhiệm kỳ V (2026-2031) đã diễn ra với sự tham dự của đại diện Bộ Nội vụ, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cùng hơn 150 đại biểu là các nhà khoa học, chuyên gia, kỹ sư và hội viên Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam. 

Đại hội đã tổng kết kết quả hoạt động nhiệm kỳ IV, đề ra phương hướng nhiệm kỳ mới, bầu Ban Chấp hành khóa V và thông qua nhiều định hướng quan trọng nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành hàng không - vũ trụ trong giai đoạn mới.

Tại Đại hội,Thiếu tướng, PGS.TS Phạm Ngọc Lãng, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, tiếp tục được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031.

Điểm nổi bật của Đại hội không chỉ là kiện toàn tổ chức mà còn xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những trọng tâm chiến lược. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, công nghệ vệ tinh, dữ liệu không gian và kinh tế vũ trụ đang mở ra những cơ hội phát triển mới, Hội xác định muốn Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ thì trước hết phải xây dựng được đội ngũ trí thức trẻ đủ năng lực nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế.

Đồng tình với định hướng này, PGS.TS Đinh Tấn Hưng, Tổng Thư ký Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Công nghệ Không gian và Dưới nước, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhận định Đại hội lần này diễn ra đúng thời điểm Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực phát triển đất nước, trong đó công nghệ vũ trụ là một trong những lĩnh vực được ưu tiên.

Theo ông, đây là cơ sở để Hội tăng cường kết nối đội ngũ các nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng nghiên cứu, triển khai mạnh mẽ hơn các chương trình hành động trong nhiệm kỳ mới. Ông cũng kỳ vọng Hội sẽ thu hút thêm nhiều hội viên trẻ, bởi chính thế hệ trẻ đang trở thành lực lượng dẫn dắt đổi mới sáng tạo. Những diễn đàn học thuật, cuộc thi công nghệ và hoạt động kết nối do Hội tổ chức sẽ là môi trường để nhiều thế hệ cùng chia sẻ tri thức, đóng góp cho các nhiệm vụ khoa học - công nghệ của đất nước.

Cùng chung quan điểm, Thiếu tướng, ThS. Hoàng Văn Lai, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Bộ Công an), cho biết, một trong những định hướng lớn của nhiệm kỳ mới là xây dựng đội ngũ kế cận cho ngành thông qua việc phát hiện, bồi dưỡng và thu hút các trí thức trẻ có đam mê với lĩnh vực hàng không - vũ trụ.

"Chúng tôi định hướng tập hợp trí thức trẻ, những người có đam mê và động lực phấn đấu. Sự kết hợp giữa các nhà khoa học giàu kinh nghiệm với đội ngũ trí thức trẻ sẽ tạo nên một môi trường hài hòa, vừa kế thừa vừa phát triển, góp phần xây dựng nguồn nhân lực bền vững cho lĩnh vực hàng không - vũ trụ hiện nay cũng như trong tương lai", ông nhấn mạnh.

Theo Thiếu tướng Hoàng Văn Lai, khi kinh nghiệm của thế hệ đi trước được kết nối với sức sáng tạo của lớp trẻ, Hội không chỉ có thêm nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tạo điều kiện để các ý tưởng khoa học sớm được ứng dụng vào thực tiễn.

Đó cũng là thông điệp xuyên suốt mà Đại hội nhiệm kỳ V gửi gắm: muốn chinh phục bầu trời, trước hết phải đầu tư cho con người và tạo điều kiện để thế hệ trí thức trẻ được phát huy năng lực trong một môi trường khoa học giàu tính kết nối và kế thừa.

Không chỉ truyền cảm hứng mà còn mở ra cơ hội cho người trẻ

Nếu những định hướng được Đại hội thông qua đặt nền móng về chính sách và tổ chức, thì câu chuyện của những trí thức trẻ đang dấn thân vào lĩnh vực hàng không - vũ trụ chính là minh chứng cho sức sống của định hướng ấy.

Là Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghiệp Vũ trụ Việt Nam, đồng thời là Local Lead NASA Space Apps Challenge TP Hồ Chí Minh, ThS. Đinh Trần Phương Uyên cho rằng điều người trẻ đang thiếu không phải là đam mê mà là một môi trường đủ rộng để theo đuổi lĩnh vực vốn được xem là rất khó tiếp cận này.

"Lĩnh vực vũ trụ vẫn còn khá xa lạ với nhiều bạn trẻ. Điều tôi mong muốn là các bạn, dù đến từ kỹ thuật, kinh doanh hay bất kỳ lĩnh vực nào, đều có cơ hội học tập, phát triển đam mê và tìm thấy con đường nghề nghiệp của mình trong ngành công nghiệp vũ trụ".

Theo chị Uyên, phát triển ngành hàng không - vũ trụ không chỉ là câu chuyện của các nhà khoa học hay kỹ sư, mà cần sự tham gia của nhiều lĩnh vực khác nhau để tạo nên một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Thời gian qua, thông qua NASA Space Apps Challenge, chị cùng cộng sự đã kết nối các nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ, cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo và sinh viên để cùng giải quyết những bài toán toàn cầu bằng các giải pháp công nghệ. Những dự án xuất sắc không chỉ được đánh giá bởi các chuyên gia quốc tế mà còn góp phần quảng bá hình ảnh một Việt Nam năng động, sáng tạo và có khả năng làm chủ công nghệ.

Không dừng lại ở đó, chị cho biết trong thời gian tới sẽ tiếp tục đưa nhiều cuộc thi công nghệ và đổi mới sáng tạo uy tín của thế giới đến Việt Nam, tạo điều kiện để nhiều bạn trẻ được cọ xát với các chuyên gia quốc tế và có cơ hội đại diện Việt Nam giới thiệu những giải pháp công nghệ trên các diễn đàn toàn cầu.

Theo chị Uyên, chỉ khi người trẻ được đặt trong một môi trường học tập, nghiên cứu và kết nối quốc tế, họ mới có điều kiện phát huy hết năng lực sáng tạo, đồng thời từng bước hình thành đội ngũ nhân lực chất lượng cao cho ngành hàng không - vũ trụ Việt Nam.

Khi phụ nữ góp mặt trong ngành công nghệ vũ trụ

Giữa một lĩnh vực vốn được xem là "sân chơi" của nam giới, sự xuất hiện của những nữ trí thức trẻ như ThS. Đinh Trần Phương Uyên mang đến một góc nhìn mới về đổi mới sáng tạo.

Theo chị, trong hệ sinh thái công nghệ hiện nay, nam giới vẫn chiếm đa số. Tuy nhiên, sự tham gia của phụ nữ không chỉ góp phần truyền cảm hứng để nhiều bạn nữ mạnh dạn theo đuổi các ngành STEM mà còn giúp hình thành những nhóm nghiên cứu đa ngành, nơi tư duy kỹ thuật được kết hợp với góc nhìn về quản trị, kinh doanh và nhu cầu của xã hội.

"Khi có nhiều bạn nữ tham gia, các nhóm nghiên cứu sẽ đa dạng hơn. Sự kết hợp giữa những người làm kỹ thuật với các bạn đến từ nhiều lĩnh vực khác sẽ tạo ra các giải pháp có tính ứng dụng cao, có khả năng thương mại hóa và tạo tác động tích cực cho xã hội".

Thông điệp ấy cũng cho thấy, để xây dựng ngành hàng không - vũ trụ phát triển bền vững, điều cần thiết không chỉ là công nghệ hay nguồn lực đầu tư mà còn là một hệ sinh thái cởi mở, nơi mọi người trẻ, không phân biệt giới tính hay chuyên ngành, đều có cơ hội đóng góp bằng tri thức và sự sáng tạo của mình.

Từ khát vọng của người trẻ đến những ứng dụng phục vụ cuộc sống

Theo các chuyên gia, mục tiêu phát triển ngành hàng không - vũ trụ không chỉ dừng ở nghiên cứu công nghệ mà còn hướng tới giải quyết những bài toán của thực tiễn.

Chia sẻ tại Đại hội, PGS.TS Đinh Tấn Hưng cho biết, nếu trước đây công nghệ hàng không - vũ trụ được xem là lĩnh vực "cao và xa", thì ngày nay nhiều ứng dụng đã hiện diện trong đời sống hằng ngày.

Theo ông, dữ liệu viễn thám, công nghệ không gian và các thiết bị bay không người lái đang hỗ trợ hiệu quả cho công tác quy hoạch đô thị, quản lý tài nguyên, giám sát môi trường, phòng chống thiên tai cũng như phát triển giao thông thông minh. Việc từng bước làm chủ các công nghệ này sẽ giúp Việt Nam chủ động hơn trong khai thác dữ liệu, xây dựng các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn và giảm sự phụ thuộc vào nguồn công nghệ từ nước ngoài.

Ở góc độ quản lý, Thiếu tướng, ThS. Hoàng Văn Lai cho rằng, cùng với sự phát triển của đô thị thông minh, các công nghệ như viễn thám, dữ liệu không gian và máy bay không người lái sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong giám sát giao thông, quy hoạch đô thị, quản lý tài nguyên và ứng phó với thiên tai.

Theo ông, để những công nghệ này phát huy hiệu quả, điều quan trọng là phải có đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và nhà khoa học đủ năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và đưa các kết quả nghiên cứu vào ứng dụng trong thực tiễn.

Đó cũng là mục tiêu mà Hội Hàng không - Vũ trụ Việt Nam hướng tới trong nhiệm kỳ 2026-2031 khi xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là nền tảng để từng bước làm chủ công nghệ lõi, mở rộng hợp tác quốc tế và thúc đẩy các ứng dụng hàng không - vũ trụ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Từ những giảng đường đại học, phòng thí nghiệm đến các sân chơi công nghệ quốc tế, hành trình chinh phục bầu trời của Việt Nam đang bắt đầu bằng việc đầu tư cho con người. Và như thông điệp được gửi gắm tại Đại hội lần này, chỉ khi có một thế hệ trí thức trẻ đủ khát vọng, đủ năng lực và được trao cơ hội, Việt Nam mới có thể từng bước làm chủ công nghệ hàng không - vũ trụ và biến những khát vọng ấy thành động lực phát triển của đất nước trong tương lai.