Chuyên gia cảnh báo về bệnh cúm ở người cao tuổi

Theo thống kê, mỗi năm trên thế giới có khoảng 1 tỷ người nhiễm cúm, 5 triệu ca bệnh diễn tiến nặng và ước tính có 650.000 ca tử vong do các bệnh hô hấp liên quan đến cúm. Đáng chú ý, Đông Nam Á hiện được xem là vùng trọng điểm cho sự xuất hiện và lây lan toàn cầu của các chủng virus cúm mới, giữ vai trò đặc biệt đối với an ninh y tế cúm toàn cầu.

Bất kỳ ai cũng có thể mắc cúm, nhưng theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người cao tuổi là một trong những nhóm dân số đối mặt với nguy cơ cao gặp các biến chứng nặng và có thể tử vong do cúm. Các báo cáo cho thấy, 70% số ca nhập viện do cúm và 85% số ca tử vong do cúm đều thuộc nhóm người cao tuổi. 

Không chỉ gây tổn thương hô hấp, cúm còn dẫn đến một loạt những biến cố cấp tính ở người cao tuổi như: tăng 10 lần nguy cơ đau tim, nhồi máu cơ tim cấp; tăng 24% tỉ lệ nhập viện do suy tim; tăng 8 lần nguy cơ đột quỵ; tăng 74% các biến cố đường huyết bất thường; 23% người bệnh rơi vào tình trạng suy giảm hoặc mất khả năng sinh hoạt tự chủ.

Nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới, Việt Nam đang đối mặt với gánh nặng lớn từ các bệnh mạn tính. Theo thống kê, đột quỵ, bệnh mạch vành, bệnh phổi mạn tính và đái tháo đường là bốn nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại nước ta. Đáng lo ngại, cúm được ghi nhận là yếu tố thúc đẩy cả bốn tình trạng trên diễn tiến nặng, có thể dẫn đến nhập viện. Song song đó, theo một dữ liệu ước tính mỗi năm Việt Nam còn ghi nhận khoảng 34.500 trường hợp người trên 65 tuổi nhập viện do các nhiễm trùng hô hấp cấp tính liên quan đến cúm.

Tại hội thảo khoa học nhằm góp phần tìm kiếm giải pháp cho thực trạng trên, vừa được tổ chức bởi Hội Lão khoa Việt Nam, các chuyên gia cảnh báo, dù là nguyên nhân làm tăng nguy cơ nhập viện và tử vong, nhưng tỷ lệ bao phủ vaccine cúm ở người cao tuổi vẫn thấp đáng báo động, khiến nhóm dân số yếu thế này rơi vào "khoảng trống bảo vệ" trước các biến cố sức khỏe hoàn toàn có thể phòng ngừa.

Theo PGS.TS.BS. Vũ Thị Thanh Huyền, Tổng thư ký Hội Lão khoa Việt Nam: "Tuy chưa có dữ liệu thống kê chính thức từ cơ quan quản lý, nhưng dựa vào số lượng vaccine cúm đã được tiêm trong năm 2023, ước tính tỷ lệ bao phủ vaccine cúm ở người cao tuổi tại Việt Nam chỉ đạt khoảng 5%."

Nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về việc thu hẹp khoảng trống bao phủ và nâng chuẩn bảo vệ, Dr. Litjen (L.J.) Tan, Giám đốc Chính sách và Đối tác tại Immunize.org, chuyên gia hàng đầu về chính sách y tế công cộng và các bệnh phòng ngừa bằng vaccine tại Hoa Kỳ chia sẻ: Việc tiêm các vaccine cúm thông thường vốn đã là một biện pháp quan trọng giúp bảo vệ nhóm đối tượng nguy cơ cao. Dữ liệu từ các nghiên cứu cho thấy tiêm vaccine cúm có thể giúp giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim và các biến cố tim mạch nghiêm trọng ở bệnh nhân mắc bệnh tim, giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân ở người cao tuổi mắc đái tháo đường; đồng thời giảm nguy cơ nhập viện do cúm được xác nhận bằng xét nghiệm ở bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Tuy nhiên, sự lão hóa hệ miễn dịch làm suy giảm đáp ứng với vaccine cúm thông thường. Hiện có một số loại vaccine cúm dành cho người cao tuổi có thể cải thiện hiệu quả bảo vệ người cao tuổi khỏi cúm và các biến chứng của cúm.

"Để hiện thực hóa những lợi ích lâm sàng này thành sự bảo vệ trong thực tế, tôi kêu gọi các chuyên gia y tế tại Việt Nam tích cực khuyến nghị và thực hiện tiêm vaccine cúm ngay trong cùng một lần thăm khám. Bởi lẽ vaccine chỉ có thể bảo vệ mạng sống của chúng ta thông qua hành động tiêm chủng", chuyên gia tại Hoa Kỳ nhấn mạnh.