Chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm bảo vệ con trước quấy rối và xâm hại

Ngày 27/9, Báo Phụ nữ Việt Nam và Hội LHPN TPHCM phối hợp thực hiện Chương trình talkshow "Phụ nữ thời đại mới" 2026, chủ đề: Lá chắn nào cho con trước quấy rối và xâm hại?

Chương trình được phát trực tiếp trên kênh Youtube, Fanpage của Báo Phụ nữ Việt Nam; kênh Youtube, Fanpage của Hội LHPN TPHCM và được chia sẻ trên các trang của các cấp hội phụ nữ thành phố.

Chương trình có sự góp mặt của các khách mời: Bà Huỳnh Thị Thúy Phương - Phó Chủ tịch Hội LHPN TPHCM; Tiến sĩ Xã hội học Phạm Thị Thúy - Giảng viên Học viện chính trị khu vực 2, chuyên viên tham vấn tâm lý Nhà Văn hoá phụ nữ TPHCM; Thượng tá, Tiến sĩ Vũ Thị Hà - Phó trưởng khoa Lý luận chính trị và Khoa học xã hội nhân văn, Chủ tịch Hội Phụ nữ Trường Cao đẳng Cảnh sát Nhân dân II - Bộ Công an. Chương trình được dẫn dắt, kết nối bởi MC Đỗ Phương Thảo.

Nhận diện những nguy cơ xâm hại, quấy rối

Trao đổi tại chương trình, các khách mời/ diễn giả đều nhìn nhận rằng, nguy cơ xâm hại  không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng một hành vi rõ ràng. Đôi khi, bắt đầu từ một món quà, sự quan tâm quá mức, một cuộc trò chuyện riêng tư hoặc một lời đề nghị giữ bí mật.

Chia sẻ tại chương trình, Thượng tá, Tiến sĩ Vũ Thị Hà - Phó trưởng khoa Lý luận chính trị và Khoa học xã hội nhân văn, Chủ tịch Hội Phụ nữ Trường Cao đẳng Cảnh sát Nhân dân II - Bộ Công an, chỉ ra rằng: Bấy lâu nay, nhiều người thường nghĩ rằng người xâm hại trẻ em phải là một người có vẻ ngoài đáng sợ, xa lạ. Tuy nhiên, thực tế không hẳn như vậy. Người xâm hại trẻ có thể là người quen, người mà trẻ tin tưởng, thậm chí là người được cả gia đình tin tưởng giao tiếp và chăm sóc trẻ.

Đặc biệt, trong môi trường mạng, những nguy cơ này còn tinh vi hơn. Một người có thể bắt đầu bằng việc làm quen, trò chuyện, nhắn tin, tạo cảm giác thân thiết để xây dựng lòng tin với trẻ. Sau đó, họ từng bước hỏi những chuyện riêng tư, yêu cầu trẻ gửi hình ảnh hoặc video nhạy cảm. Nguy hiểm hơn, khi đã có những hình ảnh này, họ có thể dùng chúng để ép buộc, đe dọa hoặc phát tán.

"Vì vậy, người lớn không nên đợi đến khi có sự tiếp xúc hoặc động chạm về thân thể mới cho rằng trẻ đang gặp nguy hiểm. Quấy rối và xâm hại có thể bắt đầu từ lời nói, cuộc trò chuyện, tin nhắn hoặc những hành vi khiến trẻ cảm thấy khó chịu, sợ hãi và vượt qua ranh giới an toàn của mình", Thượng tá Vũ Thị Hà nhấn mạnh.

Ở góc độ tâm lý, Tiến sĩ Xã hội học Phạm Thị Thúy chỉ ra hai trường hợp: Trẻ có dấu hiệu và trẻ hoàn toàn không biểu hiện dấu hiệu rõ ràng.

Với những trường hợp có dấu hiệu, đặc biệt ở trẻ nhỏ, các biểu hiện thường thể hiện qua cảm xúc và hành vi. Trẻ có thể lo lắng, thu mình, ít giao tiếp, quấy khóc, ngủ mớ, giật mình ban đêm hoặc đột nhiên sợ một người hay một môi trường nào đó. Có trẻ chỉ than phiền với cha mẹ rằng "con không thích chú này", "con không thích bạn kia" mà không nói rõ lý do. Những lời than phiền "xa gần" như vậy cũng cần được người lớn lưu ý, bởi phía sau đó có thể là nguy cơ quấy rối, xâm hại, bắt nạt học đường hoặc những vấn đề khác mà trẻ đang gặp phải.

Cha mẹ cũng cần chú ý những thay đổi bất thường trên cơ thể và đồ dùng của trẻ, chẳng hạn như vết bầm, vết thương, quần áo bị rách hoặc những dấu hiệu bất thường trên sách vở, đồ dùng học tập. Chỉ cần dành thời gian sinh hoạt, trò chuyện và quan tâm đến con, cha mẹ có thể nhận ra nhiều thay đổi về cảm xúc, hành vi và cơ thể của trẻ.

Tiến sĩ Xã hội học Phạm Thị Thúy đặc biệt nhấn mạnh rằng có những trẻ hoàn toàn không biểu hiện và che giấu sự việc. Trẻ có thể sợ rằng nếu nói ra sẽ không được cha mẹ tin, không được bảo vệ, thậm chí còn bị trách móc hay đổ lỗi. Vì vậy, việc tạo cho trẻ cảm giác an toàn và tin rằng cha mẹ sẽ lắng nghe, tin tưởng là điều rất quan trọng.

Tạo lá chắn cho con bằng cách nào?

Trong xã hội hiện đại, gia đình,nhà trường và xã hội cần tạo ra những "lá chắn" an toàn cho trẻ bằng nhiều cách như dạy trẻ nhận biết những vùng riêng tư trên cơ thể, hướng dẫn con biết nó không với những hành vi con không thoải mái; tạo một cảm giác an toàn để con kể lại, tâm sự với mình.

Bà Huỳnh Thị Thúy Phương - Phó Chủ tịch Hội LHPN TPHCM nhấn mạnh: Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ im lặng. Trẻ còn nhỏ, chưa đủ nhận thức để hiểu một hành vi có phải là xâm hại hay không và mức độ nguy hiểm như thế nào. Đáng lưu ý, người có nguy cơ xâm hại đôi khi lại là người thân quen, được gia đình tin tưởng. Trẻ cũng có thể bị đe dọa hoặc lo sợ rằng nếu nói ra sẽ bị gia đình trách móc, không tin tưởng, hoặc ảnh hưởng đến uy tín của người thân. Vậy nên, hãy để trẻ biết rằng khi gặp bất cứ điều gì khiến mình sợ hãi hoặc không an toàn, con có thể nói với cha mẹ và sẽ được lắng nghe, tin tưởng và bảo vệ.

"Chúng ta không nên hỏi tại sao bây giờ con mới nói? tại sao con lại ở đó? Hay đổ lỗi cho con… điều này khiến con không dám chia sẻ với cha mẹ. Mà chúng ta cần tạo cho con cảm giác an toàn, tin tưởng, con không có lỗi và chúng ta phải hết sức kiên nhẫn, bình tĩnh để lắng nghe con và tìm cách giải quyết nếu con gặp vấn đề quấy rối và xâm hại", bà Thuý Phương nhấn mạnh.

Tiến sĩ Xã hội học Phạm Thị Thúy cho biết thêm: Cha mẹ cần dạy trẻ nhận biết và tôn trọng 5 vùng riêng tư trên cơ thể, càng sớm càng tốt. Ngoài bộ phận sinh dục và vùng ngực, cha mẹ thường bỏ qua ba vùng khác là môi, mặt trong đùi và mông. Trẻ cần hiểu rằng đây đều là những vùng riêng tư và không ai được tự ý chạm vào.

Bên cạnh việc dạy trẻ về các vùng riêng tư, cha mẹ cũng cần hướng dẫn con nhận biết cảm xúc và ranh giới của mình. Nếu ai đó có hành động khiến con cảm thấy không thoải mái, dù là vô tình hay với ý tốt, con có quyền nói "Không" (No), rời đi và tránh xa hành động đó.

"Tuy nhiên, cũng không nên khiến trẻ sợ hãi trước mọi sự tiếp xúc. Trong sinh hoạt, vui chơi, đôi khi có những va chạm vô tình và không phải tất cả đều nguy hiểm. Điều quan trọng là trẻ biết lắng nghe cảm xúc của mình: nếu cảm thấy không an toàn, không thoải mái hoặc muốn tránh xa ai đó, hãy dạy con công thức No – Go – Tell "Nói không – Rời đi – Kể lại". Đây là một công thức đơn giản để trẻ ghi nhớ và tự bảo vệ mình", Tiến sĩ Xã hội học Phạm Thị Thúy gợi ý.

Ở góc độ Hội LHPN TPHCM, bà Huỳnh Thị Thúy Phương cho rằng, tạo "lá chắn" bảo vệ trẻ không thể nào đơn lẻ một ngành hay một lĩnh vực. Cần có sự chung tay của gia đình, nhà trường và toàn xã hội.

"Tôi mong muốn mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng đều chủ động xây dựng "lá chắn" cho trẻ, bảo vệ các em ngay từ trước khi sự việc xảy ra, chứ đừng chờ ứng phó khi đã có hậu quả xảy ra", bà Thuý Phương nhắn gửi.