Chuyển từ hỗ trợ theo phong trào sang đồng hành thực chất

Khát vọng làm chủ

Ở nhiều vùng nông thôn, khởi nghiệp của phụ nữ đôi khi chỉ là ý tưởng mở rộng đàn gà thương phẩm, phát triển diện tích trồng trọt, nhận thêm đơn hàng may mặc hoặc tìm cách đưa sản phẩm gia đình đến với nhiều khách hàng hơn.

Những ý tưởng ấy có thể xuất phát từ kinh nghiệm lao động tích lũy qua nhiều năm, nhưng để biến thành một mô hình kinh doanh ổn định, người phụ nữ cần nhiều hơn sự cần cù và quyết tâm.

Tại xã Hợp Thịnh, sản xuất nông nghiệp vẫn chủ yếu diễn ra ở quy mô hộ gia đình, trong khi số lượng doanh nghiệp và hợp tác xã chưa nhiều. Đây vừa là điều kiện để phụ nữ tận dụng kinh nghiệm, nguồn lực sẵn có, vừa đặt ra không ít thách thức khi muốn mở rộng sản xuất, tìm kiếm thị trường hoặc xây dựng thương hiệu riêng.

Một hộ gia đình có thể chăn nuôi tốt, làm ra sản phẩm có chất lượng, nhưng nếu không tính được chi phí đầu vào, chưa biết cách xây dựng phương án kinh doanh hoặc phụ thuộc vào một vài điểm thu mua, việc tăng sản lượng chưa chắc đồng nghĩa với tăng thu nhập. Khi giá cả biến động, đầu ra thiếu ổn định, thành quả lao động của người phụ nữ có thể bị ảnh hưởng ngay lập tức.

Bởi vậy, theo bà Thân Thị Thu Hà, Chủ tịch Hội LHPN xã Hợp Thịnh, câu chuyện hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp không thể chỉ dừng ở việc khuyến khích chị em mạnh dạn làm kinh tế hay tổ chức các lớp tập huấn. Điều quan trọng hơn là giúp họ nhận diện được lợi thế của mình, biết cách quản lý đồng vốn, tổ chức sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường và từng bước hình thành năng lực tự chủ.

Thực hiện Đề án hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035 của Thủ tướng Chính phủ, Hội LHPN xã Hợp Thịnh đã xây dựng Kế hoạch số 13/KH-BTV ngày 24/6/2026. UBND xã cũng ban hành Kế hoạch số 219/KH-UBND ngày 24/8/2026 về triển khai Đề án trên địa bàn.

Theo định hướng của địa phương, hoạt động hỗ trợ sẽ tập trung vào nâng cao năng lực cho cán bộ Hội, tư vấn pháp lý, hướng nghiệp, đào tạo kỹ năng nghề, hỗ trợ hoàn thiện mô hình kinh doanh và kết nối nguồn vốn ưu đãi. Các hộ kinh doanh do phụ nữ làm chủ cũng được định hướng hỗ trợ chuyển đổi thành doanh nghiệp khi đủ điều kiện, đồng thời củng cố năng lực quản trị và mở rộng quy mô hoạt động.

Đáng chú ý, Hội LHPN xã dự kiến thành lập các nhóm phụ nữ cùng sở thích, ngành nghề như trồng trọt, may mặc, chăn nuôi gà thương phẩm. Thông qua những nhóm liên kết này, chị em có thể chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong sản xuất, tìm kiếm nguồn cung và phối hợp tiêu thụ sản phẩm.

Cách làm ấy hướng tới giải quyết một hạn chế phổ biến của kinh tế hộ đó là mỗi gia đình có thể tự làm, tự bán, nhưng khó tạo được sức mạnh khi đứng riêng lẻ. Khi có sự liên kết, những hộ sản xuất nhỏ có thêm cơ hội trao đổi thông tin, thống nhất quy trình, cải thiện chất lượng và tiếp cận những thị trường rộng hơn.

"Tuy nhiên, để các nhóm liên kết thực sự phát huy hiệu quả, việc thành lập mới chỉ là bước đầu. Điều cần thiết là xác định rõ nhu cầu của từng nhóm, phương thức phối hợp, trách nhiệm của các thành viên và cơ chế duy trì hoạt động. Nếu thiếu người điều phối hoặc không tìm được đầu ra phù hợp, nhóm liên kết rất dễ dừng lại ở những cuộc gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm mà chưa tạo ra thay đổi đáng kể về thu nhập", bà Hà chia sẻ.

Tháo gỡ những "điểm nghẽn" từ vốn đến thị trường

Trong quá trình phát triển mô hình kinh doanh, nguồn vốn là một trong những khó khăn lớn đối với phụ nữ, đặc biệt tại các địa bàn có sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ. Tuy nhiên, theo Chủ tịch Hội LHPN xã Hợp Thịnh, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không chỉ là thiếu vốn mà còn nằm ở sự thiếu đồng bộ giữa nguồn vốn, năng lực quản trị, chuyển đổi số và kết nối thị trường.

Thực tế cho thấy, dù được tiếp cận vốn, nhiều mô hình vẫn khó phát triển nếu người chủ chưa biết tính toán hiệu quả đầu tư, xây dựng phương án kinh doanh khả thi hoặc tìm kiếm đầu ra ổn định. Vì vậy, trong giai đoạn 2026–2035, xã Hợp Thịnh xác định hỗ trợ vốn phải đi đôi với tư vấn, hướng dẫn xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh phù hợp. Phụ nữ cần được hỗ trợ xác định sản phẩm chủ lực, tính toán chi phí, dự kiến doanh thu, nhận diện rủi ro và lựa chọn quy mô đầu tư tương ứng với điều kiện tài chính của gia đình.

Cùng với đó, nâng cao năng lực quản trị được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Thay vì chỉ tổ chức các lớp tập huấn kiến thức chung, hoạt động hỗ trợ cần gắn với thực tiễn từng mô hình, giúp phụ nữ biết kiểm soát chi phí, quản lý dòng tiền, ghi chép doanh thu, xây dựng giá bán, phân công lao động và duy trì chất lượng sản phẩm.

Chuyển đổi số cũng là hướng đi được địa phương chú trọng. Bà Hà chia sẻ, Hội LHPN xã dự kiến tận dụng fanpage, nhóm Zalo để quảng bá sản phẩm, kết nối khách hàng và hỗ trợ tiêu thụ hàng hóa. Những công cụ này giúp phụ nữ tiếp cận thị trường mà không nhất thiết phải đầu tư ngay cửa hàng hay hệ thống phân phối riêng.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả các nền tảng số, chị em cần được hướng dẫn kỹ năng chụp ảnh, giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách hàng, xử lý đơn hàng, quản lý doanh thu và bảo vệ thông tin cá nhân khi giao dịch trực tuyến. Việc chuyển đổi số phải gắn với năng lực bán hàng và tổ chức kinh doanh, bởi lượng người theo dõi trên mạng xã hội không đồng nghĩa với doanh thu nếu sản phẩm chưa phù hợp hoặc dịch vụ giao hàng chưa đáp ứng yêu cầu.

Quan trọng hơn, địa phương định hướng kết nối phụ nữ với doanh nghiệp, các điểm thu mua nông sản uy tín, đồng thời phát triển nhóm liên kết sản xuất, tổ hợp tác và hợp tác xã phù hợp. Khi có đầu ra ổn định, người sản xuất mới có cơ sở xác định quy mô, xây dựng kế hoạch đầu tư và tính toán khả năng hoàn vốn. Ngược lại, tăng sản lượng mà chưa giải quyết được tiêu thụ có thể khiến sản phẩm tồn đọng hoặc phải bán với giá thấp.

Trong quá trình này, Hội LHPN xã Hợp Thịnh cần phát huy vai trò cầu nối giữa hội viên với chính quyền, ngân hàng, doanh nghiệp, chuyên gia và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp. Sự phối hợp phải có mục tiêu, trách nhiệm và kết quả cụ thể, bảo đảm phụ nữ được đồng hành xuyên suốt từ tiếp cận vốn, nâng cao năng lực đến tiêu thụ sản phẩm, từng bước phát triển sinh kế bền vững.

Đưa chính sách đến đúng người

Một trong những thách thức lớn trong triển khai các chương trình hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp là khoảng cách giữa chính sách và khả năng tiếp cận thực tế của người thụ hưởng. Theo bà Hà, đối với phụ nữ nông thôn, phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn và phụ nữ khuyết tật, rào cản này càng rõ nét. Nhiều người có kinh nghiệm sản xuất nhưng thiếu kỹ năng xây dựng phương án kinh doanh; có nhu cầu vay vốn nhưng gặp khó khăn khi hoàn thiện hồ sơ; hoặc muốn học nghề, phát triển sản phẩm nhưng bị hạn chế về thời gian do phải chăm sóc gia đình.

Nếu thông tin chính sách chỉ được phổ biến tại các cuộc họp, lớp tập huấn tập trung, những người cần hỗ trợ nhất có thể không đủ điều kiện tham gia. Quy trình tiếp cận nguồn lực phức tạp, thiếu người hướng dẫn cũng khiến cơ hội thụ hưởng chưa thực sự bình đẳng.

Để khắc phục, Hội LHPN xã Hợp Thịnh xác định cần chủ động rà soát nhu cầu, đưa thông tin đến từng thôn, từng nhóm phụ nữ; đồng thời xây dựng hình thức hỗ trợ linh hoạt, phù hợp với điều kiện của từng đối tượng. Việc đồng hành cần được thực hiện xuyên suốt, từ hoàn thiện hồ sơ, tiếp cận vốn đến tổ chức sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm. Đặc biệt, phụ nữ hạn chế về kỹ năng quản trị và công nghệ cần được hướng dẫn trực tiếp, giúp vận dụng kiến thức vào thực tế thay vì chỉ tham gia các lớp tập huấn ngắn hạn.

Cùng với đó, việc lựa chọn đối tượng, phân bổ nguồn lực phải bảo đảm công khai, minh bạch, có cơ chế tiếp nhận phản ánh để kịp thời tháo gỡ khó khăn. Hiệu quả hỗ trợ không chỉ nằm ở việc giải ngân đúng quy trình mà còn ở khả năng giúp người thụ hưởng cải thiện hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Một yêu cầu quan trọng khác là đổi mới cách đánh giá kết quả thực hiện Đề án hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035. Số lượng người được tập huấn, ý tưởng được tiếp nhận hay mô hình được thành lập vẫn cần được ghi nhận, nhưng chưa đủ để phản ánh hiệu quả lâu dài. Các tiêu chí quan trọng hơn là tỷ lệ mô hình tiếp tục hoạt động sau hỗ trợ, mức tăng thu nhập, số việc làm được tạo ra, khả năng tiếp cận vốn, ứng dụng công nghệ và duy trì thị trường tiêu thụ ổn định.

Theo định hướng của Hội LHPN xã, cần tăng cường theo dõi, đánh giá sau hỗ trợ trong khoảng 12–36 tháng, tùy loại hình kinh doanh. Kết quả cần được công khai, lấy ý kiến người thụ hưởng và sử dụng để điều chỉnh những cách làm chưa hiệu quả. 

Đặc biệt, cần đánh giá riêng mức độ tiếp cận chính sách của phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, bảo đảm nguồn lực đến đúng đối tượng. Trong giai đoạn 2026–2035, xã Hợp Thịnh định hướng phát triển các nhóm phụ nữ cùng ngành nghề, mở rộng kết nối thị trường, nâng cao năng lực quản trị và ứng dụng công nghệ.