Có thể đăng ký và thực hiện trợ giúp pháp lý trực tuyến từ 2027

Chiều ngày 13/5, Văn phòng Chủ tịch nước đã tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 9 luật vừa được Quốc hội khóa XVI thông qua.

Giới thiệu những điểm mới đáng chú ý của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý (có hiệu lực từ ngày 01/01/2027), Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh nêu rõ, Luật đã mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý (TGPL) khi bỏ điều kiện "có khó khăn về tài chính" đối với các nhóm đối tượng: (i) cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng khi liệt sĩ còn nhỏ; (ii) người nhiễm chất độc da cam; (iii) người khuyết tật.

Mặt khác, Luật không quy định điều kiện "có khó khăn về tài chính" mà quy định trực tiếp: (i) người thuộc hộ cận nghèo; (ii) người được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng là người cao tuổi, người bị bạo lực trong vụ việc bạo lực gia đình, người nhiễm HIV.

Đặc biệt, dịch vụ trợ giúp pháp lý không còn bó hẹp trong những không gian văn phòng truyền thống. Luật mới đã chính thức thể chế hóa yêu cầu chuyển đổi số, tạo ra một cơ chế tiếp cận công lý linh hoạt và hiện đại hơn. 

Luật bổ sung các quy định về ứng dụng công nghệ thông tin và công nghệ số trong hoạt động trợ giúp pháp lý. Bộ Tư pháp được giao vai trò đầu mối trong xây dựng, quản lý, vận hành, nâng cấp hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu trợ giúp pháp lý. 

Dữ liệu trợ giúp pháp lý sẽ được kết nối, tích hợp, chia sẻ với Cổng Pháp luật quốc gia, hình thành nền tảng dữ liệu liên thông, giúp người dân tiếp cận thông tin và dịch vụ trợ giúp pháp lý nhanh chóng, thuận tiện hơn.

Theo đó, từ năm 2027, người dân có thể đăng ký và thực hiện trợ giúp pháp lý trực tuyến. Việc xác lập giá trị pháp lý của hồ sơ điện tử và xây dựng Hệ thống thông tin trợ giúp pháp lý quốc gia sẽ giúp rút ngắn thời gian thụ lý, giảm bớt các giấy tờ chứng minh điều kiện tài chính rườm rà nhờ kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Đây là giải pháp thiết thực để người dân ở vùng biên giới, hải đảo hay những khu vực địa lý khó khăn có thể tìm thấy sự hỗ trợ chuyên môn chỉ qua một "cú chạm" trên điện thoại, máy tính.

Để tăng tính khả thi, luật đã thúc đẩy việc nâng cao chất lượng đội ngũ thực hiện. Các trợ giúp viên pháp lý và luật sư tham gia trợ giúp pháp lý được yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn nghề nghiệp và đạo đức. Đồng thời, luật tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương, cho phép các tỉnh/thành phố chủ động thành lập các chi nhánh trợ giúp pháp lý dựa trên nhu cầu thực tế của người dân thay vì các quy định cứng nhắc về địa bàn như trước đây.