Con gái bỗng thu mình ngay khi vào đại học

Chị là mẹ đơn thân, có một cô con gái đang ở tuổi trưởng thành. Hai mẹ con trải qua không ít khó khăn và luôn rất gần gũi. Chị vừa làm mẹ, vừa cố gắng làm bạn với con. Mẹ con có thể kể cho nhau nghe mọi chuyện, từ những điều vui vẻ ở trường lớp đến những rung động đầu đời, những chuyện thầm kín mà có lẽ con không dễ dàng chia sẻ với người khác.

"Mẹ đừng gõ cửa, con thấy như có cái gì đập vào đầu"

Chị từng nghĩ mình khá may mắn vì con gái bước vào tuổi dậy thì tương đối nhẹ nhàng. Cũng có những lúc con thất thường, thích làm theo ý mình, đôi khi tranh luận với mẹ, nhưng mọi chuyện rồi cũng qua. Những năm tháng tuổi teen có chút thấp thỏm, lo âu nhưng nhìn chung hai mẹ con vẫn hiểu nhau. Chị luôn tin rằng dù con lớn đến đâu, mẹ con chị vẫn có thể trò chuyện và chia sẻ với nhau như trước.

Năm vừa rồi, con bước vào kỳ thi đại học. Chị hiểu đó là một dấu mốc quan trọng nên luôn cố gắng động viên, không tạo thêm áp lực cho con. Con thi đỗ vào mấy trường đại học, trong đó có cả trường con đăng ký nguyện vọng 1. Chị rất vui và tự hào. Chị nghĩ những nỗ lực của con đã được đền đáp, còn chặng đường phía trước sẽ mở ra nhiều điều thú vị.

Thế nhưng, điều khiến chị bất ngờ là khi đến thời điểm nhập học, con lại tỏ ra thờ ơ. Con không còn hào hứng với chuyện học hành, cũng chẳng mấy quan tâm đến việc mình đã đỗ đại học. Chị nghĩ có thể con đang mệt sau một thời gian dài ôn thi nên không thúc ép. Chị tự nhủ cứ để con nghỉ ngơi một thời gian rồi mọi chuyện sẽ ổn.

Nhưng vài tháng trôi qua, con ngày càng khép kín. Cảm giác như chị đang sống cùng một người hoàn toàn khác. Con ở lì trong phòng, ít nói chuyện, không còn chủ động kể cho mẹ nghe những điều xảy ra trong cuộc sống. Những sở thích trước đây cũng dần biến mất.

Điều khiến chị buồn nhất là ngay cả những quan tâm rất bình thường của mẹ cũng khiến con khó chịu. Chị gõ cửa gọi con ra ăn cơm, con cũng không muốn. Chị nhắc con ra ngoài một chút cho thoải mái, con phản ứng gay gắt. Có lần, con nói: "Mẹ đừng gõ nữa, con thấy cứ như có cái gì đập vào đầu ấy".

Chị thực sự không biết phải phản ứng thế nào. Trước đây, ăn uống là niềm đam mê của con. Hai mẹ con có thể cùng nhau đi ăn, thử những món mới, trò chuyện hàng giờ. Vậy mà bây giờ, ngay cả chuyện ăn uống cũng trở thành điều khó khăn.

Chị đã thử nói với con rằng nếu con không muốn đi học thì cũng không sao. Chị không đặt nặng chuyện con phải vào đại học hay phải đạt được thành tích gì. Chỉ cần con vui vẻ, khỏe mạnh, tìm được điều mình thực sự muốn làm thì mẹ đều ủng hộ. Chị cũng nói con có thể chia sẻ với mẹ bất cứ mong muốn nào, mẹ sẽ lắng nghe mà không phán xét.

Nhưng con vẫn im lặng. Có lúc chị muốn hỏi thật nhiều để biết con đang nghĩ gì, nhưng lại sợ càng hỏi con càng xa cách. Có lúc chị cố tình không hỏi han, không gõ cửa, nhưng trong lòng lại thấp thỏm không yên.

Chị là mẹ đơn thân, ngoài con ra, chị không có nhiều người để chia sẻ những chuyện này. Chị sợ con đang gặp phải vấn đề gì đó mà mình không nhận ra. Chị cũng sợ sự quan tâm của mình vô tình trở thành áp lực khiến con muốn tránh xa. Chị phải làm gì để có thể hiểu con, để con lại tin tưởng và mở lòng với mẹ như trước?

Ở bên con đúng cách

Điều đầu tiên Thanh Tâm muốn chia sẻ với chị là, những gì chị đang chứng kiến có thể không đơn thuần là sự thay đổi tâm lý thông thường khi con bước vào tuổi trưởng thành.

Ở giai đoạn chuyển tiếp từ học sinh phổ thông sang sinh viên, người trẻ phải đối diện với nhiều thay đổi cùng lúc. Sau một kỳ thi kéo dài với áp lực lớn, có em rơi vào trạng thái kiệt sức, mất phương hướng hoặc không còn cảm thấy hào hứng với những mục tiêu từng theo đuổi. Đôi khi, việc đỗ đại học không đồng nghĩa với việc người trẻ đã sẵn sàng bước vào một hành trình mới.

Có thể con đã nỗ lực rất nhiều để đạt được kết quả ấy nhưng khi mục tiêu hoàn thành, con lại không biết mình thực sự muốn gì. Cũng có thể ngành học, môi trường học tập hoặc kỳ vọng của gia đình khiến con cảm thấy lựa chọn của mình không còn phù hợp. Một số người trẻ còn trải qua cảm giác trống rỗng sau kỳ thi quan trọng. Khi không còn lịch học dày đặc, những mục tiêu cụ thể và áp lực phải hoàn thành, họ đột nhiên mất đi nhịp sinh hoạt quen thuộc, không biết bắt đầu từ đâu.

Tuy nhiên, không nên vội kết luận con chỉ đang chán học, lười biếng hay muốn chống đối mẹ. Những biểu hiện kéo dài như mất hứng thú, thu mình, thay đổi thói quen ăn uống, khó chịu bất thường, mất động lực có thể là dấu hiệu của những khó khăn tâm lý sâu hơn, trong đó có trầm cảm hoặc rối loạn lo âu. 

Đặc biệt, lời con nói rằng tiếng gõ cửa khiến con có cảm giác như có vật gì đập vào đầu cần được quan tâm nghiêm túc. Đó có thể là biểu hiện nhạy cảm với âm thanh khi đang căng thẳng, nhưng cũng có thể liên quan đến vấn đề sức khỏe thể chất hoặc tâm thần. Không nên tự suy đoán mà cần tìm hiểu và đánh giá chuyên môn. Thanh Tâm nghĩ chị nên sớm đưa con đến gặp chuyên gia tâm lý lâm sàng hoặc bác sĩ chuyên khoa tâm thần để được đánh giá. Nếu con có biểu hiện đau đầu thực sự, cần được khám sức khỏe để loại trừ nguyên nhân thực thể. Việc thăm khám không có nghĩa là gắn cho con một nhãn bệnh lý, mà là giúp con được hỗ trợ đúng lúc.

Thanh Tâm rất trân trọng cách chị nói với con rằng không nhất thiết phải đi học đại học, chỉ cần con vui vẻ và tìm được điều mình muốn làm. Đó là một thông điệp tích cực, thể hiện sự tôn trọng lựa chọn của con. Nhưng vào thời điểm này, con không chỉ cần được giải phóng khỏi áp lực học hành mà còn cần được giúp đỡ để hiểu chính mình.

Khi một người trẻ đang gặp khó khăn về cảm xúc, những câu hỏi như "Con muốn gì?", "Con định làm gì?", "Tại sao con không nói với mẹ?" đôi khi lại trở thành gánh nặng. Bởi chính con cũng có thể không biết mình muốn gì, không hiểu vì sao bản thân trở nên như vậy và không đủ năng lượng để giải thích.

Còn ở nhà, thay vì cố gắng kéo con ra khỏi căn phòng bằng những lời hỏi han liên tục, chị hãy giảm những yêu cầu không thực sự cần thiết. Nếu con không muốn ra ăn cùng mẹ, có thể để phần cơm và nhắn một lời nhẹ nhàng: "Mẹ để phần thức ăn con thích ở ngoài nhé. Khi nào đói, con nhớ ăn một chút". Nếu con không muốn trò chuyện, hãy tôn trọng khoảng lặng ấy, nhưng vẫn duy trì sự hiện diện và quan tâm vừa đủ. Chị cũng có thể nói với con bằng những câu ngắn gọn, chân thành: "Mẹ không biết chính xác con đang trải qua điều gì, nhưng mẹ muốn hiểu. Nếu bây giờ con chưa muốn nói thì không sao. Khi nào cần, mẹ luôn sẵn sàng nghe con".

Một điều nữa chị cần lưu ý, mối quan hệ mẹ đơn thân và con gái duy nhất đôi khi rất dễ hình thành sự gắn bó quá chặt chẽ. Khi con còn nhỏ, sự gần gũi ấy giúp hai mẹ con vượt qua nhiều khó khăn. Nhưng khi con trưởng thành, nhu cầu độc lập, có không gian riêng và tự quyết định cuộc sống sẽ ngày càng lớn. Thay vì chỉ xoay quanh cuộc sống của con, chị cũng cần có công việc, bạn bè, sở thích và những niềm vui riêng. Điều này không phải là buông lỏng trách nhiệm làm mẹ mà là giúp cả hai có không gian để thở.