Đề án 938 cần mở rộng cách tiếp cận để giải quyết những vấn đề xã hội mới của phụ nữ và trẻ em

Hội thảo có sự tham dự của đại diện Trung ương Hội LHPN Việt Nam; lãnh đạo, đại diện các sở, ban, ngành, chính quyền địa phương và các cấp Hội trên địa bàn tỉnh Điện Biên, nhằm đánh giá kết quả gần 10 năm triển khai Đề án 938 "Tuyên truyền, giáo dục, vận động, hỗ trợ phụ nữ tham gia giải quyết một số vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ giai đoạn 2017-2027". Đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế phối hợp để giải quyết hiệu quả hơn những vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ và trẻ em.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Trưởng Ban Công tác Phụ nữ, TƯ Hội LHPN Việt Nam và bà Pờ Diệu Ninh, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Điện Biên, chủ trì Hội thảo.

Kinh nghiệm gần 10 năm triển khai tạo nền tảng cho giai đoạn mới

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Trưởng Ban Công tác Phụ nữ, TƯ Hội LHPN Việt Nam, cho biết, Hội thảo được tổ chức nhằm đánh giá toàn diện kết quả triển khai Đề án 938 giai đoạn 2017-2027, đồng thời thu thập những cơ sở thực tiễn để xây dựng Đề án giai đoạn mới đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và công tác Hội trong bối cảnh mới. Theo bà, sau gần 10 năm triển khai, Đề án đã góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của hội viên, phụ nữ và cộng đồng, đồng thời tạo chuyển biến rõ nét trong phương thức hoạt động của các cấp Hội.

"Đề án giai đoạn tới cần được xây dựng theo hướng mở, linh hoạt hơn, không chỉ giải quyết những vấn đề xã hội truyền thống mà còn kịp thời ứng phó với các thách thức mới đặt ra đối với phụ nữ và trẻ em", bà Nguyễn Thị Thanh Thúy cho biết.

Bà Thúy đánh giá cao sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền và sự phối hợp của các sở, ban, ngành tỉnh Điện Biên trong triển khai nhiều mô hình phù hợp với điều kiện địa phương như phòng, chống bạo lực gia đình, giáo dục làm cha mẹ, bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng chống tảo hôn, Câu lạc bộ Gia đình hạnh phúc, Ngôi nhà Ánh Dương và Chương trình Mẹ đỡ đầu. Tuy nhiên, chất lượng triển khai giữa các địa phương còn chưa đồng đều; nguồn lực, cơ chế phối hợp và khả năng kết nối các dịch vụ hỗ trợ ngay từ cơ sở vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện.

Báo cáo tổng kết của bà Quàng Thị Ánh Hồng, Phó trưởng ban Công tác phụ nữ tỉnh Điện Biên, cho thấy, Đề án 938 đã được triển khai đồng bộ với sự tham gia của nhiều ngành, nhiều cấp. Công tác truyền thông, tư vấn, hỗ trợ, xây dựng mô hình được lồng ghép với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình, chăm sóc trẻ em, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

Từ thực tiễn triển khai, các đại biểu thống nhất nhận định rằng sau gần 1 thập kỷ, Đề án đã tạo sự chuyển biến từ cách làm chủ yếu thiên về tuyên truyền sang chú trọng hơn đến tư vấn, hỗ trợ, kết nối dịch vụ và huy động nguồn lực xã hội. Tuy nhiên, bối cảnh mới cũng đặt ra nhiều vấn đề như bạo lực trên không gian mạng, lừa đảo công nghệ cao, sức khỏe tinh thần, già hóa dân số, thay đổi cấu trúc gia đình, áp lực nuôi dạy con trong thời kỳ chuyển đổi số và xu hướng tiêu dùng bền vững. Đây được xem là những nội dung cần được nghiên cứu, bổ sung trong Đề án giai đoạn 2028-2038.

Cơ chế phối hợp liên ngành quyết định hiệu quả bảo vệ phụ nữ và trẻ em

Nội dung được nhiều đại biểu dành thời gian trao đổi nhất tại hội thảo là cơ chế phối hợp liên ngành nhằm phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và hỗ trợ toàn diện đối với phụ nữ, trẻ em là nạn nhân của bạo lực, xâm hại và mua bán người. 

Trình bày tham luận, ông Trần Thanh Hưng, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Điện Biên, cho biết với đặc thù là tỉnh miền núi, có đường biên giới dài hơn 400 km, dân cư phân tán, trên 83% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, Điện Biên luôn đối mặt với nhiều nguy cơ về mua bán người, bạo lực, xâm hại và lừa đảo trên không gian mạng. Theo ông Hưng, hiệu quả của Đề án không chỉ nằm ở việc xử lý các vụ việc đã xảy ra mà quan trọng hơn là xây dựng được cơ chế phát hiện sớm, chuyển gửi và hỗ trợ ngay từ cơ sở.

Để thực hiện mục tiêu đó, ngành Tư pháp đã phối hợp với Hội LHPN và các sở, ngành triển khai đồng bộ công tác phổ biến pháp luật, hòa giải ở cơ sở và trợ giúp pháp lý. 

Toàn tỉnh hiện có gần 1.450 tổ hòa giải với gần 9.000 hòa giải viên; hàng trăm lớp tập huấn, đợt truyền thông pháp luật đã giúp cán bộ cơ sở, chi hội phụ nữ và người dân nâng cao khả năng nhận diện các nguy cơ bạo lực, xâm hại, mua bán người, từ đó chủ động báo tin và kết nối với cơ quan chức năng. Việc phối hợp giữa ngành Tư pháp, Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án, ngành Y tế, Hội LHPN và chính quyền địa phương đã từng bước hình thành chuỗi hỗ trợ liên thông, trong đó trợ giúp pháp lý trở thành một mắt xích quan trọng bảo đảm quyền tiếp cận công lý cho phụ nữ và trẻ em.

Cùng chia sẻ về chuỗi hỗ trợ này, bà Nguyễn Thị Cung, Phó Trưởng phòng Dân số - Trẻ em, Sở Y tế tỉnh Điện Biên, cho rằng hệ thống y tế là nơi nhiều nạn nhân tìm đến đầu tiên sau khi bị bạo lực hoặc xâm hại. Vì vậy, ngoài nhiệm vụ khám, chữa bệnh, cơ sở y tế cần được xác định là điểm phát hiện sớm, báo tin và kết nối các dịch vụ trợ giúp pháp lý, tâm lý, bảo vệ trẻ em và an sinh xã hội. Theo bà, việc hoàn thiện quy trình phối hợp giữa y tế, công an, tư pháp và Hội LHPN sẽ giúp nạn nhân được hỗ trợ kịp thời, hạn chế bỏ sót các trường hợp cần can thiệp.

Ở góc độ ngành giáo dục, bà Trần Thị Tố Uyên, Phó Trưởng phòng Mầm non - Phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên, nhấn mạnh nhà trường, gia đình và Hội LHPN phải trở thành 3 trụ cột trong giáo dục kỹ năng sống và phòng ngừa bạo lực, xâm hại trẻ em. Theo bà Uyên, giáo dục kỹ năng sống cần được triển khai xuyên suốt từ mầm non đến trung học, phù hợp với từng lứa tuổi, đồng thời tăng cường trang bị kỹ năng tự bảo vệ, kỹ năng ứng xử trên môi trường mạng và kỹ năng nhận diện các nguy cơ xâm hại. Bên cạnh đó, sự phối hợp với phụ huynh, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, cần được đổi mới để thích ứng với điều kiện thực tế và quá trình chuyển đổi số.

Các tham luận đều thống nhất rằng, trong giai đoạn tới, Đề án không chỉ cần tiếp tục phát huy cơ chế phối hợp liên ngành mà còn phải hoàn thiện quy trình phát hiện sớm, chuyển gửi và hỗ trợ nạn nhân; tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các ngành; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở; đồng thời mở rộng mạng lưới các dịch vụ pháp lý, y tế, tâm lý và bảo vệ xã hội ngay tại cộng đồng.

Thêm nguồn lực để nhân rộng các mô hình hiệu quả

Bên cạnh các giải pháp về bảo vệ phụ nữ và trẻ em, hội thảo cũng dành nhiều thời gian trao đổi về phát triển sinh kế, bảo đảm an toàn thực phẩm và huy động nguồn lực xã hội. Bà Nguyễn Thị Phượng, Phó Chi cục trưởng Chi cục phát triển nông thôn và kinh tế hợp tác, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, cho biết việc phối hợp giữa ngành Nông nghiệp và Hội LHPN đã góp phần đưa nội dung sản xuất nông nghiệp an toàn, tiêu dùng xanh, bảo vệ môi trường và bảo đảm an toàn thực phẩm đến với đông đảo hội viên.

Thông qua các chương trình phối hợp, nhiều lớp tập huấn, mô hình sản xuất an toàn, chuỗi liên kết nông sản và hoạt động hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp đã được triển khai, góp phần nâng cao thu nhập, thay đổi nhận thức và xây dựng lối sống bền vững. Bà Phượng đề xuất tiếp tục tăng cường nguồn lực cho các mô hình kinh tế do phụ nữ làm chủ, gắn với chuyển đổi xanh và phát triển nông nghiệp an toàn.

Từ thực tiễn ở cơ sở, bà Lò Thị Vân, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Nưa, cho rằng hiệu quả của Đề án phụ thuộc rất lớn vào vai trò điều phối của chính quyền cơ sở và sự tham gia của cả hệ thống chính trị. Thông qua Chương trình Mẹ đỡ đầu và nhiều mô hình cộng đồng, địa phương đã huy động các cơ quan, doanh nghiệp, nhà hảo tâm đồng hành chăm lo phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, tạo thêm điểm tựa để các em tiếp tục học tập và phát triển. Tuy nhiên, để các mô hình hoạt động bền vững, rất cần cơ chế huy động nguồn lực ổn định, tăng cường đào tạo cán bộ cơ sở và có chính sách hỗ trợ phù hợp với điều kiện từng địa phương.

Khép lại hội thảo, nhiều đại biểu cho rằng sau gần 10 năm triển khai, Đề án 938 đã khẳng định hiệu quả của cách tiếp cận dựa trên sự phối hợp giữa Hội LHPN với các ngành và chính quyền địa phương. Tuy nhiên, trước những biến đổi nhanh của đời sống xã hội, Đề án giai đoạn 2028-2038 cần mở rộng phạm vi tiếp cận, chú trọng phòng ngừa từ sớm, phát hiện sớm, tăng cường kết nối các dịch vụ hỗ trợ, đồng thời huy động nhiều hơn nguồn lực xã hội để phụ nữ và trẻ em được bảo vệ, hỗ trợ toàn diện và thích ứng với những thách thức mới.