Đề nghị bảo đảm nguồn lực cho các dự án đường sắt đô thị Hà Nội

Thảo luận tại tổ về dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất), bà Nguyễn Thị Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ, đại biểu Quốc hội đoàn Hà Nội, đề nghị Trung ương và Quốc hội nghiên cứu tỷ lệ điều tiết ngân sách phù hợp với Luật Thủ đô và điều kiện thực tế của Hà Nội.

Theo bà Nguyễn Thị Tuyến, nguồn lực ngân sách ổn định sẽ giúp thành phố chủ động đầu tư hạ tầng thiết yếu, các công trình quy mô lớn và dự án liên vùng như đường sắt đô thị, Vành đai 4, Vành đai 5. Đây không chỉ là những công trình phục vụ Hà Nội mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với cả nước.

Cùng quan tâm đến nguồn lực phát triển Thủ đô, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt (đoàn TP Hà Nội) đề nghị đánh giá tác động đến khả năng cân đối ngân sách, các nhiệm vụ đã phân cấp cho cấp xã và nghĩa vụ đầu tư trung hạn của Hà Nội khi điều chỉnh tỷ lệ phân chia nguồn thu giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương theo khoản 3 Điều 36 dự thảo luật.

Theo đại biểu, nếu từ năm 2027 điều chỉnh giảm tỷ lệ phân chia một số khoản thu cho Hà Nội, cần xem xét ảnh hưởng đến nguồn thu thực tế thành phố được hưởng, khả năng cân đối chi thường xuyên và các cam kết đầu tư trung hạn. Những nội dung cần được đánh giá gồm 5 dự án đường sắt đô thị, kế hoạch đầu tư công năm 2027 và giai đoạn 2026-2030.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt đề nghị bổ sung nguyên tắc đánh giá tác động vào khoản 3 Điều 36. Nếu việc điều chỉnh ảnh hưởng lớn đến khả năng cân đối ngân sách, Chính phủ cần trình Quốc hội phương án chuyển tiếp hoặc giải pháp bảo đảm nguồn lực. Quy định này cũng cần thống nhất với Điều 21 Luật Thủ đô và khoản 3 Điều 101 dự thảo.

Ông cho rằng không nên cố định tỷ lệ điều tiết riêng cho Hà Nội mà cần quyết định trên cơ sở nhiệm vụ chi, khả năng cân đối ngân sách và yêu cầu phát triển thực tế.

Hợp nhất quy định về ngân sách và đầu tư công

Trước đó, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất).

Theo Bộ trưởng, dự án luật nhằm hoàn thiện thể chế tài chính - ngân sách, nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực công, tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư công, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Thực tiễn quản lý cho thấy, dù Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công đã được đổi mới theo hướng tăng phân cấp, đơn giản hóa thủ tục, việc quản lý vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước vẫn chịu sự điều chỉnh của hai quy trình pháp luật riêng biệt. Điều này dẫn đến sự giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự và trách nhiệm.

Trong khi đó, bộ máy tài chính - kế hoạch đã được hợp nhất đồng bộ ở Trung ương và địa phương. Theo cơ quan soạn thảo, việc duy trì hai hệ thống quy định song song không còn phù hợp với yêu cầu tinh gọn, hiệu quả.

Dự thảo gồm 10 chương, 103 điều, tích hợp các quy định về lập kế hoạch, phân bổ, chấp hành, quyết toán ngân sách và đầu tư công; đồng thời sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Các nội dung đáng chú ý gồm chuẩn hóa khái niệm về chi đầu tư phát triển, dự phòng và kết dư ngân sách; đổi mới quy trình lập dự toán chi đầu tư công hằng năm; gắn kế hoạch tài chính 5 năm với danh mục đầu tư công; tăng ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý tài chính công.

Dự thảo cũng làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền của Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, cơ quan Trung ương trong ban hành tiêu chuẩn, định mức, chế độ chi và phân bổ nguồn lực.

Các quy định về thời gian lập, trình, giao dự toán ngân sách, thời hạn chi, xử lý dư dự toán và chuyển nguồn cuối năm được điều chỉnh theo hướng tăng cường kỷ luật tài chính, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước.

Đề nghị làm rõ nguyên tắc phân bổ ngân sách

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành luật và các nội dung tiếp thu, giải trình của cơ quan soạn thảo. Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát phạm vi, đối tượng chi đầu tư phát triển và các quy định về phân cấp, phân quyền, tránh trùng lặp với Hiến pháp và các luật liên quan.

Đối với các khoản chưa phân bổ chi tiết, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ nguyên tắc, phạm vi, căn cứ xác định và thời hạn phân bổ, giao chi tiết số vốn trước ngày 30/9 hằng năm.

Các khoản chưa phân bổ hết phải hủy dự toán, giảm bội chi theo quy định. Trường hợp cần tiếp tục sử dụng, Chính phủ báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp cuối năm.

Về sử dụng số tăng thu trong quá trình chấp hành ngân sách và quản lý nguồn chuyển nguồn, đa số ý kiến trong cơ quan thẩm tra đồng thuận với chủ trương tăng tính chủ động cho Chính phủ và chính quyền địa phương, nhằm kịp thời đáp ứng nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Dù vậy, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng cần thiết lập các tiêu chí, điều kiện áp dụng. Việc phân bổ, sử dụng chỉ được thực hiện khi nguồn tăng thu và tiết kiệm chi đã được xác định chắc chắn, đồng thời phải ưu tiên hoàn thành đầy đủ các nhiệm vụ chi cốt lõi theo quy định.