Đề nghị phát triển đô thị dưới "lăng kính giới"

Sáng 11/8, tiếp tục Chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phát triển đô thị.

Bổ sung cơ sở hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cho trẻ tự kỷ

Đại biểu Nguyễn Thanh Cầm đề nghị để đô thị phải thực sự trở thành nơi mọi người dân, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương, được bảo đảm các dịch vụ xã hội cơ bản, có cơ hội phát triển và được chăm sóc sức khỏe tốt nhất.

Do đó, tại điểm d khoản 1 Điều 27, bà đề nghị bên cạnh nội dung phát triển cơ sở chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, cần bổ sung cơ sở hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cho trẻ em bị tự kỷ.

Đồng thời, cần bổ sung nội dung ưu tiên chăm sóc sức khỏe cho các đối tượng yếu thế, người dễ bị tổn thương, người sống ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, người cần được hỗ trợ khẩn cấp, phù hợp với tinh thần tại Điều 17 của Luật Thủ đô.

Theo nữ đại biểu, quá trình chuyển đổi đô thị từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp hoặc triển khai các dự án chỉnh trang đô thị thường tác động mạnh đến sinh kế người dân.

Vì vậy, Luật cần có quy định về đánh giá tác động xã hội, trong đó nêu rõ các giải pháp đào tạo lại nghề, hỗ trợ tạo việc làm, bảo đảm thu nhập cho người dân bị ảnh hưởng, đặc biệt là lao động nữ và lao động cao tuổi.

Đáng chú ý, về bảo đảm bình đẳng giới trong phát triển đô thị, đại biểu Nguyễn Thanh Cầm đề nghị dự án Luật cần được thiết kế và vận hành dưới "lăng kính giới", đáp ứng nhu cầu và bảo đảm an toàn cho cả phụ nữ và nam giới.

Theo đó, cần đẩy mạnh lồng ghép giới trong quy hoạch, thiết kế đô thị; bảo đảm cơ hội bình đẳng trong tiếp cận nguồn lực và các lợi ích của đô thị; thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong quản lý và hoạch định chính sách đô thị.

Đại biểu cũng đề nghị lồng ghép quan điểm giới vào các chiến lược, luật pháp, chính sách, tài chính và các chương trình nhằm giảm thiểu rủi ro thiên tai, biến đổi khí hậu, đáp ứng các nhu cầu cụ thể và riêng biệt của phụ nữ, trẻ em gái, nhằm thực hiện các yêu cầu của Ủy ban CEDAW của Liên Hợp Quốc đối với Báo cáo định kỳ lần thứ 9 của Việt Nam về việc thực thi Công ước Xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ.

"Đô thị mạnh không chỉ nằm ở GDP hay số thu ngân sách"

Đồng quan điểm về việc cần đặt chất lượng sống của người dân ở vị trí trung tâm, đại biểu Lâm Văn Đoan (đoàn Lâm Đồng) cho rằng phát triển đô thị không thể chỉ đo bằng tăng trưởng kinh tế.

"Một siêu đô thị mạnh hay không, suy cho cùng không nằm riêng ở GDP hay số thu ngân sách, mà là trường học, bệnh viện, nhà ở có đáp ứng nhu cầu đa dạng của các tầng lớp nhân dân hay không", ông nói.

Theo đại biểu, nếu luật chỉ tập trung tối ưu tăng trưởng nhưng thiếu ràng buộc về trách nhiệm xã hội, đô thị có thể hiện đại hơn, hạ tầng tốt hơn nhưng người dân vẫn chật vật vì các dịch vụ thiết yếu quá tải.

Từ đó, ông đề nghị bổ sung tại Điều 2 khái niệm đô thị đặc biệt, kèm các tiêu chí về phát triển xã hội bền vững như quy mô, mật độ dân số và năng lực cung ứng dịch vụ giáo dục, y tế, văn hóa.

Lao động tự do dễ bị bỏ ngoài lưới an sinh

Đại biểu Lâm Văn Đoan cho rằng phát triển đô thị phải bảo đảm bền vững về xã hội, trong đó người nhập cư và các nhóm yếu thế là bộ phận không thể tách rời.

Ông đánh giá dự thảo đã quan tâm đến nhà ở cho người lao động khi quy định về nhà lưu trú công nhân, nhà ở cho thuê tại Điều 12. Tuy nhiên, các quy định tại Mục 4 gần như chưa khác luật hiện hành, chưa tạo được cơ chế đặc thù.

Đại biểu dẫn: "Cái đặc thù nhất của TP HCM là có rất đông người lao động tự do, người bán hàng rong, chạy xe công nghệ, làm thuê không hợp đồng. Họ chính là những nhóm dễ tổn thương nhất nhưng lại thường nằm ngoài lưới an sinh".

Theo ông, quy định an sinh bao phủ toàn dân tại điểm d khoản 1 Điều 27 chưa kèm giải pháp để lao động tự do, lao động phi chính thức và lao động nền tảng số tham gia hệ thống an sinh.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, đại biểu cho biết Singapore trợ cấp thêm thu nhập cho người có thu nhập thấp và duy trì tài khoản an sinh khi họ thay đổi việc làm. Hàn Quốc cũng từng bước đưa lao động nền tảng vào hệ thống bảo hiểm xã hội, giúp người lao động có lương hưu khi về già và được bảo vệ trước các rủi ro như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động.

Từ đó, ông đề nghị Chương 4 trao quyền cho HĐND thành phố quyết định các cơ chế an sinh đặc thù, vượt trội.

Đồng thời, cần bổ sung nguyên tắc người dân được tiếp cận nhà ở, hạ tầng và dịch vụ công cơ bản theo nơi cư trú thực tế, thay vì chỉ căn cứ vào thường trú, tạm trú. "Gốc của sự phát triển là phục vụ cho người dân đang sống ở đó chứ không phải theo giấy tờ cư trú", ông nói.

Tái định cư phải giúp người dân sống tốt hơn

Liên quan đến tái định cư trong quá trình cải tạo đô thị, đại biểu Lâm Văn Đoan đề nghị người dân phải có chỗ ở mới tốt hơn nơi ở cũ, thay vì chỉ bảo đảm tương đương.

"Tôi không nói là bằng vì đây là một đô thị đặc biệt và người dân có quyền làm mới cho phù hợp với thời đại mới", ông nói.

Đại biểu đề nghị bổ sung các quy định tại điểm d khoản 1 Điều 12, Điều 36 và Điều 43 theo hướng chú trọng phát triển xã hội, hạ tầng xã hội trong quá trình chỉnh trang, phát triển đô thị.

Theo ông, những chính sách này không làm chậm phát triển mà giúp đô thị phát triển bền vững, tạo đồng thuận và để mọi người dân, từ người giàu đến người nghèo, cận nghèo, đều được hưởng thành quả phát triển.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thanh Cầm cũng nhấn mạnh, việc phân quyền trong quản lý, phát triển đô thị cần đi đôi với trách nhiệm bảo đảm cung ứng các dịch vụ xã hội cơ bản, thiết yếu về y tế, giáo dục, văn hóa, xã hội, nhà ở xã hội và bảo đảm an sinh xã hội.

Theo bà, cần tránh tình trạng chỉ tập trung vào các cơ chế thúc đẩy phát triển kinh tế mà chưa quan tâm tương xứng đến các dịch vụ xã hội và an sinh cho người dân.