Đề xuất cấm bán, cung cấp và mua hộ thuốc lá đối với người sinh từ 1/1/2010 trở đi
Ảnh minh họa
Hội Hồi sức Cấp cứu và Chống độc Việt Nam đề xuất cấm bán, cung cấp và mua hộ thuốc lá đối với người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi, kể cả khi họ đã đủ 18 tuổi, nhằm ngăn chặn nguy cơ hình thành thế hệ nghiện thuốc lá mới.
Hội Hồi sức Cấp cứu và Chống độc Việt Nam (HSCC&CĐ) đã có công văn gửi Bộ Y tế, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cùng các cơ quan liên quan, đề xuất bổ sung quy định cấm bán thuốc lá theo thế hệ trong dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Theo Hội HSCC&CĐ, quy định hiện hành chủ yếu ngăn chặn người dưới 18 tuổi hút thuốc lá. Khi đủ 18 tuổi, nhóm này được phép mua và sử dụng thuốc lá hợp pháp. Đây là khoảng trống cần được xem xét, bởi nguy cơ bắt đầu hút thuốc và nghiện nicotine vẫn hiện hữu ở nhóm thanh niên.
Dẫn số liệu nghiên cứu tại Việt Nam, Hội cho biết tỷ lệ hút thuốc ở nam giới trong nhóm tuổi 15-19 là 5,46%, trong khi ở nhóm 20-24 tuổi lên tới 32,6%. Sự gia tăng này cho thấy việc bảo vệ người trẻ không nên chỉ dừng lại ở ngưỡng 18 tuổi.
Hội HSCC&CĐ cảnh báo thuốc lá và nicotine có khả năng gây nghiện cao, khiến việc cai bỏ gặp nhiều khó khăn. Một khi đã hình thành thói quen hút thuốc, người sử dụng có thể phải trải qua nhiều lần cai mới thành công. Vì vậy, ngăn chặn những người chưa hút bắt đầu sử dụng thuốc lá được xem là giải pháp quan trọng bên cạnh các biện pháp hỗ trợ cai nghiện.
Mỗi năm Việt Nam có khoảng 84.500 người tử vong do hút thuốc và 18.800 người tử vong do hút thuốc thụ động. Thiệt hại kinh tế do thuốc lá gây ra năm 2022 ước tính 108.700 tỷ đồng, cao hơn nhiều lần số thuế thu được từ mặt hàng này.
Từ thực tế trên, Hội HSCC&CĐ đề nghị bổ sung quy định cấm bán, cung cấp và mua hộ thuốc lá cho người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi, kể cả khi những người này đã đủ 18 tuổi. Hội đồng thời đề xuất xem xét phương án cấm cả việc sử dụng thuốc lá đối với công dân Việt Nam thuộc thế hệ này.
Hội Hồi sức Cấp cứu và Chống độc Việt Nam đề xuất cấm bán, cung cấp và mua hộ thuốc lá đối với người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi.
Trong tài liệu tư vấn chính sách gửi kèm, Hội HSCC&CĐ đề xuất thiết kế quy định theo hướng không hạn chế quyền mua thuốc lá của những người đã được phép mua hợp pháp trước đó. Người sinh trước ngày 1/1/2010 tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành. Đối với thế hệ sinh từ thời điểm này trở đi, trách nhiệm chủ yếu tập trung vào người bán, người cung cấp và người mua hộ thuốc lá.
Đáng chú ý, Hội đề xuất không bổ sung chế tài xử phạt người mua hoặc sử dụng thuốc lá chỉ vì lý do năm sinh. Thay vào đó, những người đã sử dụng thuốc lá cần được tư vấn và hỗ trợ cai nghiện.
Để thực thi, Hội kiến nghị bổ sung mốc năm sinh vào biển thông báo tại các cơ sở kinh doanh thuốc lá; yêu cầu người bán kiểm tra căn cước, tài khoản định danh điện tử hoặc hộ chiếu khi nghi ngờ người mua thuộc diện bị cấm. Nếu không xác minh được điều kiện mua hợp pháp, người bán phải từ chối giao dịch.
Hội HSCC&CĐ cũng đề xuất giao Chính phủ hướng dẫn việc xác minh năm sinh, trách nhiệm của người bán và xử lý vi phạm; đồng thời định kỳ 5 năm đánh giá, báo cáo Quốc hội về kết quả thực hiện chính sách.
Tổ chức Hội này dẫn kinh nghiệm từ một số quốc gia như Vương quốc Anh và Maldives đã triển khai chính sách hạn chế bán thuốc lá theo thế hệ. Tuy nhiên, những trường hợp như New Zealand và Malaysia cũng cho thấy chính sách cần được thiết kế chặt chẽ về pháp lý và tạo được sự đồng thuận xã hội.
Việc ngăn chặn thế hệ trẻ tiếp cận thuốc lá cần được xem xét ngay trong lần sửa đổi luật này, nhằm giảm số người bắt đầu hút thuốc, hạn chế nguy cơ nghiện nicotine và giảm gánh nặng bệnh tật, chi phí xã hội trong dài hạn.
