Đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá lên ít nhất 85%
Diện tích cảnh báo trên thuốc lá đang bị che nhiều.
Tại tọa đàm “Thế hệ người Việt trẻ nói không với thuốc lá” diễn ra ngày 27/10 tại Hà Nội, các chuyên gia đề xuất hoàn thiện quy định về thuốc lá mới, tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì lên ít nhất 85% và siết chặt kiểm soát quảng cáo, tiếp thị thuốc lá trên môi trường số nhằm bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên.
Sau hơn 13 năm triển khai, Việt Nam đã đạt được những kết quả trong nâng cao nhận thức cộng đồng, giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá và xây dựng môi trường không khói thuốc. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các sản phẩm thuốc lá mới và những hình thức tiếp thị ngày càng tinh vi đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật. Tọa đàm do Báo Nhân Dân tổ chức, trong bối cảnh Quốc hội xem xét dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Theo ông Nguyễn Hồng Ngọc, Phó Vụ trưởng Vụ Văn hóa - Xã hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, dự thảo Luật đã bổ sung các khái niệm về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, trưng bày thuốc lá và tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng, nhằm cụ thể hóa quy định cấm tại Nghị quyết số 173/2024/QH15.
Tuy nhiên, khái niệm nguyên liệu thuốc lá trong dự thảo chưa bao gồm các chất không chứa nicotine được sử dụng chuyên dùng cho sản phẩm thuốc lá. Vì vậy, có ý kiến đề nghị nghiên cứu bổ sung nhóm chất này, đồng thời xem xét quy định đối với các sản phẩm có thiết kế của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Một vấn đề đáng chú ý khác là tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá. Theo quy định hiện hành, cảnh báo phải chiếm ít nhất 50% diện tích mỗi mặt chính trước và sau của bao, tút, hộp thuốc lá.
Theo Báo cáo thẩm tra số 1208/BC-UBVHXH16 ngày 10/10/2026, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị nghiên cứu nâng diện tích cảnh báo lên ít nhất 85%, hoặc quy định lộ trình tăng diện tích từ 85% đến 100%.
Ông Nguyễn Hồng Ngọc, Phó Vụ trưởng Vụ Văn hóa - Xã hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội
Phát biểu tại tọa đàm PGS.TS Lê Thị Thanh Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y tế công cộng, cho biết tỷ lệ người hút thuốc chú ý đến cảnh báo sức khỏe trên bao bì giảm từ 91,1% năm 2015 xuống 80% trong điều tra năm 2024 tại 37 tỉnh, thành phố.
Đáng chú ý, bộ sáu hình ảnh cảnh báo được sử dụng tại Việt Nam từ năm 2013 đến nay vẫn chưa được thay đổi, dù pháp luật quy định thay đổi mẫu cảnh báo định kỳ hai năm một lần. Bà đề xuất tăng diện tích cảnh báo lên ít nhất 85%, đổi mới hình ảnh định kỳ, in số tổng đài tư vấn cai thuốc lá miễn phí trên bao bì và nghiên cứu lộ trình áp dụng bao bì tiêu chuẩn.
TS Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, nhấn mạnh nicotine là chất gây nghiện mạnh, đặc biệt có hại đối với trẻ em, thanh thiếu niên, phụ nữ mang thai và thai nhi. WHO đánh giá cao việc Việt Nam cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, đồng thời khuyến nghị kiểm soát đầy đủ cả các bộ phận, linh kiện của sản phẩm.
Theo ThS Đoàn Thu Huyền, Giám đốc quốc gia Tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids tại Việt Nam, quảng bá thuốc lá ngày càng xuất hiện dưới nhiều hình thức như nội dung về phong cách sống, người có ảnh hưởng, chương trình khuyến mại, tài trợ và hoạt động giải trí.
Báo cáo được dẫn tại tọa đàm cho thấy, giai đoạn 2018-2021, nội dung quảng bá sản phẩm nicotine và thuốc lá mới trên mạng xã hội ghi nhận hơn 3,4 tỷ lượt xem, tiếp cận khoảng 385 triệu người, trong đó có 16 triệu người dưới 18 tuổi.
Toàn cảnh tọa đàm “Thế hệ người Việt trẻ nói không với thuốc lá”
Nghiên cứu Tiny Targets năm 2021 tại khu vực quanh 240 trường học ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận trung bình 13 điểm bán thuốc lá trong bán kính 100m quanh mỗi trường. Trong số các điểm bán được khảo sát, 57,6% trưng bày thuốc lá ở tầm mắt trẻ em, 27,9% đặt gần kẹo, bánh ngọt và đồ chơi trẻ em.
Ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, cho rằng cần chuyển từ tư duy xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa nguy cơ. Ông đề xuất tăng trách nhiệm của các nền tảng số trong phát hiện, ngăn chặn nội dung vi phạm; giám sát hoạt động kinh doanh thuốc lá trên mạng và trang bị cho trẻ em kỹ năng nhận diện quảng cáo trá hình, thông tin sai lệch.
Các ý kiến của chuyên gia tại tọa đàm nhấn mạnh, hoàn thiện pháp luật cần đi đôi với cơ chế giám sát và thực thi hiệu quả, đồng thời tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, gia đình, nhà trường, nền tảng số và các tổ chức xã hội nhằm hạn chế nguy cơ trẻ em, thanh thiếu niên tiếp cận và sử dụng thuốc lá.
