Diễn đàn tháng 9: Á hậu Thụy Vân, MC Kim Huyền Sâm không biến kỳ vọng thành áp lực con

Với MC, ca sĩ Kim Huyền Sâm và Á hậu, MC Thụy Vân, làm mẹ cũng là một quá trình học cách bớt lo thay, bớt kỳ vọng và chấp nhận rằng con không nhất thiết phải đi theo con đường cha mẹ từng hình dung.

Không để nỗi lo của cha mẹ trở thành áp lực của con

Khi con bắt đầu đi học, Kim Huyền Sâm lo nhất là con có đủ bản lĩnh để tự bước đi hay không. “Làm cha mẹ rất dễ nhầm lẫn giữa yêu thương và kiểm soát, giữa bảo vệ con và sống thay phần đời của con”, chị nói.

Có thời điểm, con gái lớn Dương Tố Linh gặp vấn đề với bạn bè ở trường, thậm chí bị bắt nạt. Phản ứng đầu tiên của chị là muốn can thiệp ngay, muốn đứng ra giải quyết để con không bị tổn thương. Nhưng sau đó, chị nhận ra nếu lần nào cha mẹ cũng giải quyết thay, con sẽ khó học cách đối diện với những tình huống không thuận lợi.

Thay vì làm thay, chị lựa chọn trang bị cho con kỹ năng xử lý tình huống bắt nạt học đường, cách bảo vệ bản thân và chủ động giải quyết vấn đề. Bảo vệ con không có nghĩa là loại bỏ mọi khó khăn khỏi cuộc sống của con, mà là giúp con có đủ kỹ năng và bản lĩnh để tự vượt qua.

Á hậu, MC Thụy Vân cũng từng lo lắng khi con trai Cao Hoàng Minh vào lớp 1. Môi trường mới, lượng kiến thức nhiều hơn, bài tập cùng những mối quan hệ với thầy cô, bạn bè khiến chị sợ con khó thích nghi.

Khi mới vào trường quốc tế, Minh chưa có nhiều vốn tiếng Anh và phải học lớp hỗ trợ. Thay vì can thiệp quá nhiều, gia đình để con từng bước thích nghi. Sau một thời gian, Minh vượt qua lớp học này và theo kịp các bạn.

Từ trải nghiệm của con, Thụy Vân nhận ra mỗi thay đổi đều là một bài học mà trẻ cần tự mình trải qua.

“Cha mẹ lo thì có lo nhưng không nên thái quá, vì khi lo quá chúng ta có xu hướng làm hộ con. Như thế thì các bạn ấy sẽ chẳng bao giờ về đích với mỗi bài học của sự thay đổi và thích nghi”, chị chia sẻ.

Vì vậy, với hai bà mẹ, điều quan trọng không phải là thôi lo cho con, mà là biết đặt sự lo lắng đúng chỗ. Cha mẹ vẫn quan tâm, theo sát và bảo vệ con, nhưng thay vì giải quyết mọi vấn đề, họ chọn đứng phía sau để con có cơ hội tự bước đi.

Con có cuộc đời riêng

Nhìn lại tuổi thơ, Thụy Vân nhận ra mình từng chịu áp lực từ những kỳ vọng của cha mẹ. Chị luôn cố gắng học tập, muốn đứng đầu lớp, muốn được khen là một đứa trẻ ngoan. Mỗi lần đạt kết quả tốt, chị nhìn thấy niềm vui của bố mẹ, vì thế khi bị điểm kém, chị dễ buồn và thất vọng.

Một lần Minh bị điểm kém khi còn học lớp 1, cậu bé hỏi mẹ: “Con bị điểm kém, mẹ có còn yêu con không?”. Câu hỏi khiến Thụy Vân giật mình. Chị nhận ra những kỳ vọng tưởng như bình thường của người lớn có thể được trẻ cảm nhận theo một cách hoàn toàn khác.

Từ đó, thay vì tập trung vào điểm số, chị thường hỏi con: “Con đã cố gắng hết sức chưa? Nếu làm lại, liệu điểm con có tốt hơn không?”. Nếu con trả lời đã cố gắng hết sức, chị chỉ động viên con lần sau cố gắng hơn.

Kim Huyền Sâm cũng có trải nghiệm về việc lựa chọn một con đường khác với mong muốn của gia đình. Cha mẹ từng mong chị chọn một công việc ổn định, an toàn, trong khi chị thích khám phá, học hỏi và trải nghiệm những nền văn hóa khác nhau.

Sau khi tốt nghiệp xuất sắc và có cơ hội ở lại trường làm giảng viên, chị vẫn lựa chọn con đường mình mong muốn và gắn bó với công việc ấy đến nay. Trải nghiệm đó khiến chị hiểu rằng mỗi người cần được sống cuộc đời của chính mình.

“Tôi nghĩ một đứa trẻ không sinh ra để hoàn thành những giấc mơ còn dang dở của cha mẹ”, chị nói.

Vì vậy, chị không đặt lên con những kỳ vọng rằng “con phải trở thành thế này” hay “phải thành công theo cách kia”. Điều chị mong muốn là con trở thành người tử tế, có khả năng chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình và đủ bản lĩnh để sống cuộc đời mình thực sự muốn.

Khi con có lựa chọn khác với điều mình hình dung, Kim Huyền Sâm chọn lắng nghe trước khi phản ứng.

Theo chị, cha mẹ có quyền định hướng, phân tích và cảnh báo, nhưng không nên tước đi quyền lựa chọn của con. Với những vấn đề liên quan đến an toàn, đạo đức và các giá trị nền tảng, cha mẹ cần có tiếng nói. Nhưng với sở thích, môn học, nghề nghiệp hay con đường tương lai, con cần được trao quyền quyết định.

“Tôi có thể không đồng ý với lựa chọn của con, nhưng tôi muốn con biết rằng mẹ có thể không chọn con đường ấy cho mình, nhưng mẹ tôn trọng việc con lựa chọn nó cho cuộc đời con”, chị chia sẻ.

Thụy Vân cũng ủng hộ con chủ động lựa chọn cách học và các môn ngoại khóa theo sở thích, thay vì lúc nào cũng kiểm tra, nhắc nhở. Khi được trao quyền, trẻ sẽ hiểu việc học và những lựa chọn của mình cũng là trách nhiệm của chính mình.

Sau cùng, điều hai người mẹ muốn con mang theo không phải là một danh sách thành tích, mà là cảm giác luôn có một nơi để trở về.

Thụy Vân muốn con hiểu gia đình là điểm tựa, là nơi bình yên và an toàn để con có thể chia sẻ khi gặp khó khăn.

Với Kim Huyền Sâm, tình yêu của mẹ cũng không phụ thuộc vào những gì con đạt được. “Mẹ yêu con không phải vì con đạt được điều gì, mà vì con là chính con. Mẹ sẽ luôn là nơi con có thể trở về, nhưng mẹ không sống thay cuộc đời con”.

Không phải đứa trẻ nào cũng cần đi cùng một con đường. Và có lẽ, một trong những điều khó nhất của việc làm cha mẹ là biết khi nào nên nắm tay con, khi nào nên đứng phía sau và khi nào đủ tin tưởng để buông tay, để con tự viết tiếp cuộc đời mình.