Đối thoại về Di sản và Tính xác thực: Hướng tới những giá trị bền vững

Diễn ra từ ngày 27/9 đến 1/10 tại Hà Nội và Ninh Bình, hội nghị do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng UBND TP Hà Nội và UBND tỉnh Ninh Bình phối hợp với Trung tâm Di sản Thế giới, Văn phòng UNESCO Hà Nội tổ chức. Đây là diễn đàn đối thoại chính sách cấp cao thu hút đông đảo chuyên gia, nhà quản lý di sản trong nước và quốc tế.

Thông qua Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực

Tại phiên bế mạc, các đại biểu đã thảo luận, hoàn thiện và thống nhất thông qua "Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực". Đây được coi là kết quả quan trọng nhất của hội nghị, đúc kết từ quá trình trao đổi chuyên môn, chia sẻ thực tiễn giữa các quốc gia, tổ chức quốc tế, giới nghiên cứu và đại diện cộng đồng.

Phát biểu bế mạc, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương khẳng định hội nghị đã thành công tốt đẹp sau những ngày làm việc nghiêm túc và cởi mở. Diễn đàn đã tạo không gian suy ngẫm sâu sắc về "tính xác thực" - yếu tố nền tảng trong bảo tồn di sản thế giới.

Năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt, đánh dấu 50 năm quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và UNESCO. Nhìn lại chặng đường này, Thứ trưởng nhấn mạnh hợp tác bảo vệ di sản luôn là lĩnh vực cốt lõi. Kể từ khi tham gia Công ước 1972 vào năm 1987, Việt Nam hiện có 9 di sản thế giới và liên tục nỗ lực cùng cộng đồng quốc tế gìn giữ các Giá trị nổi bật toàn cầu cho thế hệ mai sau.

Góc nhìn mới về tính xác thực tại châu Á - Thái Bình Dương

Qua các phiên thảo luận và nghiên cứu điển hình, hội nghị cho thấy nhận thức về tính xác thực đã phát triển vượt bậc - từ Hiến chương Venice 1964, Văn kiện Nara 1994, Hướng dẫn thực hiện Công ước 1972 đến Đối thoại Nairobi 2025.

Kinh nghiệm quốc tế khẳng định tính xác thực cần được đặt trong bối cảnh lịch sử, văn hóa, xã hội cụ thể, tôn trọng sự đa dạng và vai trò chủ thể của cộng đồng. Điều này đặc biệt đúng với khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi yếu tố xác thực không chỉ nằm ở công trình hay vật liệu kiến trúc mà còn hiện hữu qua nghi lễ, tri thức, ký ức và tập quán tín ngưỡng. Sự biến đổi để thích ứng là tự nhiên, nhưng điều cốt lõi là bảo đảm không làm tổn hại đến Giá trị nổi bật toàn cầu của di sản.

3 định hướng hợp tác trọng tâm

Để chuyển hóa tri thức thành công cụ quản lý thực tế, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương đề xuất 3 định hướng hợp tác trọng tâm trong thời gian tới.

Trước hết, các bên cần tiếp tục duy trì đối thoại về tính xác thực trong những bối cảnh văn hóa khác nhau, tập trung bảo vệ các thuộc tính cốt lõi trước thách thức mới như biến đổi khí hậu, thiên tai và áp lực phát triển. Bên cạnh đó, việc thúc đẩy nghiên cứu so sánh, tăng cường chia sẻ kinh nghiệm và đào tạo nâng cao năng lực cho đội ngũ quản lý lẫn cộng đồng đóng vai trò vô cùng thiết yếu. Sau cùng, các quốc gia cần từng bước thể chế hóa, chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành các chính sách bảo tồn cụ thể, phù hợp với tinh thần của Công ước 1972.

Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương kỳ vọng Văn kiện Hà Nội sẽ là đóng góp thiết thực của khu vực châu Á - Thái Bình Dương vào tiến trình đối thoại toàn cầu, được Ủy ban Di sản Thế giới ghi nhận như một điển hình về hợp tác đa phương trong bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới.