Hơn 1 triệu trẻ em gái Afghanistan bị tước quyền học tập

Bản báo cáo mang tên "Cái giá của sự trì hoãn trong giáo dục trẻ em gái và sự tham gia của phụ nữ vào lực lượng lao động tại Afghanistan" của UNICEF cảnh báo rằng, đến năm 2030, nước này có thể mất tới 20.000 nữ giáo viên và 5.400 nhân viên y tế nữ. Tỷ lệ phụ nữ làm việc trong khu vực hành chính công đã giảm từ 21% xuống còn 17,7% từ 2023 đến 2025. 

Các chuyên gia nhận định rằng việc suy giảm lực lượng nữ chuyên môn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giáo dục và y tế, đặc biệt đối với phụ nữ và trẻ em. Trong bối cảnh văn hóa xã hội tại Afghanistan, nhiều phụ nữ không thể tiếp cận dịch vụ y tế từ nam giới, nên việc thiếu nhân viên y tế nữ sẽ làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em.

Ngành giáo dục đã và đang cảm nhận được tác động. Số lượng giáo viên nữ trong giáo dục cơ bản đã giảm hơn 9%, từ gần 73.000 người vào năm 2022 xuống còn khoảng 66.000 người vào năm 2024. Sự suy giảm này đe dọa việc học tập của trẻ em, đặc biệt là các bé gái - những người có nhiều khả năng đến trường và tiếp tục đi học hơn khi có giáo viên nữ. Các hạn chế đối với giáo dục và việc làm của phụ nữ đang gây thiệt hại khoảng 84 triệu USD mỗi năm cho nền kinh tế. Con số này dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng nếu tình hình không thay đổi.

Afghanistan đang đối mặt với cuộc khủng hoảng kép: Mất đi những chuyên gia nữ được đào tạo bài bản trong khi ngăn cản thế hệ tiếp theo thay thế họ. Khi những phụ nữ giàu kinh nghiệm nghỉ hưu hoặc rời đi, các em gái bị cấm tiếp tục học tập và đảm nhận những vai trò này. Mỗi năm trì hoãn khiến Afghanistan mất đi một thế hệ chuyên gia lành nghề khác. Giám đốc điều hành UNICEF, bà Catherine Russell, nhấn mạnh rằng, Afghanistan không thể đánh mất thế hệ tương lai gồm các giáo viên, y tá, bác sĩ và nhân viên xã hội. Bà kêu gọi các nhà chức trách dỡ bỏ lệnh cấm đối với giáo dục trung học dành cho nữ sinh, đồng thời thúc giục cộng đồng quốc tế tiếp tục hỗ trợ quyền học tập của các em.

Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu lệnh cấm kéo dài đến năm 2030, hơn 2 triệu trẻ em gái sẽ mất cơ hội học tập sau bậc tiểu học, đẩy đất nước vào nguy cơ tụt hậu lâu dài về kinh tế và xã hội. Afghanistan vốn có tỷ lệ nữ biết chữ thấp nhất thế giới. "Afghanistan không thể để mất những giáo viên, y tá, bác sĩ, nữ hộ sinh và nhân viên xã hội tương lai, những người duy trì các dịch vụ thiết yếu. Đây sẽ là thực tế nếu trẻ em gái tiếp tục bị loại trừ khỏi giáo dục. Chúng tôi kêu gọi chính quyền trên thực tế dỡ bỏ lệnh cấm giáo dục trung học đối với trẻ em gái và kêu gọi cộng đồng quốc tế tiếp tục cam kết hỗ trợ quyền được học tập của trẻ em gái", Giám đốc điều hành UNICEF Catherine Russell cho biết.

Mặc dù gặp nhiều khó khăn, song UNICEF vẫn duy trì các chương trình hỗ trợ giáo dục, với hàng triệu trẻ em được tiếp cận học tập và hàng trăm trường học được xây dựng hoặc trùng tu. Năm 2025, hơn 3,7 triệu trẻ em tại các trường công lập đã nhận được hỗ trợ khẩn cấp, trong khi 442.000 trẻ em - 66% trong số đó là trẻ em gái - được hưởng lợi từ các sáng kiến học tập dựa vào cộng đồng. Tổ chức này cũng đã xây dựng hoặc cải tạo 232 trường học.