Hợp tác xã giữ lửa nghề, giữ chân lao động nữ

Trong khu xưởng của Hợp tác xã Mây tre xuất khẩu Liên Khê (xã Khoái Châu, Hưng Yên), không khí làm việc luôn tất bật, người thì chăm chút từng đường đan, người lại tỉ mẩn hoàn thiện những công đoạn cuối. Có người làm trực tiếp tại xưởng, có người nhận nguyên liệu mang về nhà để tranh thủ làm lúc nông nhàn. Mỗi sản phẩm mây tre đan hoàn thiện không chỉ là kết tinh của sự khéo léo mà còn là "chiếc chìa khóa" mở ra sinh kế ổn định cho hàng trăm lao động nữ ở vùng quê Khoái Châu.

Ít ai biết rằng, phía sau những đơn hàng xuất khẩu sang Nhật Bản, Mỹ, Australia hay châu Âu là hành trình hơn hai thập kỷ gắn bó với nghề của bà Hoàng Thị Chung. Khi bạn bè cùng trang lứa còn mải mê với những trò chơi tuổi nhỏ, bà Chung đã theo các nghệ nhân trong làng học từng cách chẻ nan, uốn mây, đan lát. Càng gắn bó với nghề, bà càng trăn trở khi chứng kiến nhiều phụ nữ trong vùng có tay nghề nhưng không có việc làm ổn định, phải rời quê kiếm sống, còn nghề truyền thống thì đứng trước nguy cơ mai một.

"Tôi luôn nghĩ, nếu chỉ làm nhỏ lẻ thì nghề sẽ rất khó phát triển. Muốn giữ nghề thì phải tạo được đầu ra ổn định, có việc làm để người dân yên tâm gắn bó", bà Hoàng Thị Chung, Giám đốc HTX Mây tre xuất khẩu Liên Khê, chia sẻ.

Năm 2007, từ quyết tâm giữ nghề và tạo sinh kế cho người dân địa phương, bà cùng chồng thành lập Hợp tác xã Mây tre xuất khẩu Liên Khê. Đó cũng là bước khởi đầu cho hành trình đưa sản phẩm mây tre đan của quê hương từng bước chinh phục thị trường trong và ngoài nước.

Tạo việc làm cho lao động nữ tại địa phương

Có nhà xưởng nhưng chưa có thị trường, bà Chung lại lặn lội khắp nơi tìm nguồn nguyên liệu, kết nối khách hàng. Từ những đơn hàng nhỏ trong nước, sản phẩm của HTX từng bước chinh phục các đối tác nước ngoài. Để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, HTX đầu tư máy móc cho các công đoạn chẻ nan, sấy khô, đồng thời liên tục cải tiến mẫu mã, ứng dụng công nghệ số trong giao dịch và quảng bá sản phẩm. Từ những vật dụng quen thuộc của làng nghề, HTX phát triển hàng trăm mẫu mã phục vụ trang trí nội thất, quà tặng, đồ gia dụng... với hàng nghìn sản phẩm được xuất bán mỗi tháng.

Từ những đơn hàng đó, HTX đã tạo việc làm thường xuyên cho hơn 300 lao động tại địa phương, trong đó có những lao động là người khuyết tật, với mức thu nhập ổn định.

Đối với nhiều lao động, HTX không chỉ là nơi làm việc mà còn là điểm tựa để thay đổi cuộc sống. Bà Đinh Thị Ngà, một lao động khuyết tật trong HTX cho biết, cả hai vợ chồng đều bị khuyết tật bẩm sinh, không thể làm việc nặng. Được HTX dạy nghề rồi giao nguyên liệu mang về nhà làm, cuộc sống của gia đình thay đổi rất nhiều. Vợ chồng bà có thu nhập để trang trải sinh hoạt, không còn phụ thuộc vào người thân.

Không dừng lại ở việc tạo việc làm, mỗi năm bà Hoàng Thị Chung còn phối hợp với Hội LHPN tỉnh Hưng Yên và Liên minh Hợp tác xã tỉnh mở các lớp dạy nghề miễn phí cho khoảng 100-200 học viên, ưu tiên phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, người khuyết tật và trẻ mồ côi. Theo bà Chung, nghề mây tre đan dễ học, có thể làm tại nhà, tận dụng thời gian nông nhàn nên rất phù hợp với phụ nữ nông thôn. Bởi vậy, mỗi người được truyền nghề không chỉ có thêm một công việc, mà còn góp phần giữ gìn một nghề truyền thống đang tiếp tục hồi sinh trên chính quê hương mình. Nhờ vậy, nhiều phụ nữ vừa có thu nhập ổn định, vừa có điều kiện chăm sóc gia đình mà không phải đi làm ăn xa.

Điều mà HTX Mây tre xuất khẩu Liên Khê mang lại không chỉ là giá trị kinh tế. Quan trọng hơn, HTX đã giúp nhiều phụ nữ có việc làm ngay tại quê hương.

Đưa nghề truyền thống vươn ra thị trường quốc tế

Từ một nghề thủ công gắn với những làng quê Bắc Bộ, mây tre đan của Liên Khê hôm nay đã có mặt tại nhiều thị trường quốc tế. Đằng sau thành quả ấy không chỉ là sự nhạy bén của người đứng đầu HTX mà còn là quá trình đồng hành của các cấp, các ngành trong hỗ trợ tiếp cận vốn, đào tạo nghề, quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường.

Hiện HTX có 3 sản phẩm OCOP đạt 3 sao gồm khay tròn đựng đồ trang điểm, ủ ấm trà và lẵng rượu có quai cổ lọ. Doanh thu mỗi năm đạt trên 4 tỷ đồng. Những con số ấy cho thấy, khi nghề truyền thống được tổ chức sản xuất theo mô hình hợp tác xã, giá trị của sản phẩm không chỉ dừng ở việc giữ gìn bản sắc văn hóa mà còn tạo ra sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Đồng hành để hợp tác xã phát triển bền vững

Để đồng hành cùng hội viên phát triển kinh tế, Hội LHPN xã Khoái Châu đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như phối hợp với các ngân hàng tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi; kết nối các HTX và cơ sở sản xuất mở lớp đào tạo nghề phù hợp với từng nhóm đối tượng; hỗ trợ chuyển đổi nghề, tìm đầu ra cho sản phẩm; khuyến khích phụ nữ ứng dụng công nghệ và mở rộng quy mô sản xuất.

Những hoạt động đó cũng là một phần trong quá trình triển khai Đề án "Hỗ trợ hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030" (Đề án 01) trên địa bàn tỉnh Hưng Yên.

Bà Vũ Hồng Luyến, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Hưng Yên, chia sẻ: Nhận thức rõ phụ nữ vừa là chủ thể lao động sản xuất, vừa là lực lượng quan trọng giữ gìn, lan tỏa giá trị văn hóa bản địa, thời gian qua, các cấp Hội LHPN tỉnh Hưng Yên đã bám sát chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, chỉ đạo của Trung ương Hội LHPN Việt Nam và nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh để triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, khởi nghiệp, nâng cao quyền năng kinh tế gắn với phát huy giá trị các sản phẩm đặc trưng địa phương.

Đặc biệt, Hội LHPN tỉnh Hưng Yên cũng đặc biệt quan tâm hỗ trợ phụ nữ tham gia phát triển kinh tế tập thể và chương trình OCOP. Nhiều phụ nữ đã vươn lên trở thành những điển hình tiêu biểu trong phát triển kinh tế từ chính các sản phẩm đặc trưng của quê hương. Việc xây dựng thương hiệu sản phẩm, phát triển nghề thủ công truyền thống do phụ nữ làm chủ đã khẳng định hiệu quả kinh tế, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho lao động nữ. Những mô hình này không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo tồn văn hóa bản địa, lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên làm giàu chính đáng của phụ nữ.

Từ những cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, nhiều hợp tác xã thủ công mỹ nghệ ở Hưng Yên đã vươn lên trở thành những mô hình kinh tế tập thể hoạt động hiệu quả. Không chỉ tạo ra những sản phẩm mang giá trị văn hóa và kinh tế, các HTX còn mở ra cơ hội việc làm ổn định cho hàng trăm lao động nữ, giúp nhiều phụ nữ trung niên, phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn có thể gắn bó với nghề ngay trên quê hương mình.

Đồng hành cùng hành trình ấy là sự hỗ trợ của các cấp Hội phụ nữ trong kết nối nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị và phát triển thị trường. Khi người phụ nữ có điều kiện làm chủ sinh kế, nghề truyền thống không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục tạo ra những giá trị mới, đóng góp vào sự phát triển bền vững của kinh tế tập thể.