Cha mẹ "quên" dạy con trưởng thành

Bi kịch của những "đứa trẻ" không chịu lớn

Câu chuyện về một nam ca sĩ nổi tiếng là một minh chứng cho sự bao bọc cực đoan này. Trên sân khấu, anh tỏa sáng rực rỡ với những vũ đạo điêu luyện và giọng hát đầy nội lực. Nhưng đằng sau cánh gà, ở tuổi 25, anh lại là một "đứa trẻ" đúng nghĩa khi không biết tự gấp màn, quần áo thì đợi cha mẹ lấy cho để mặc. Mọi sinh hoạt cá nhân từ nhỏ nhất đều có bàn tay cha mẹ lo liệu, chuẩn bị sẵn.

Nam ca sĩ này từng thừa nhận: "Nếu không có cha mẹ thì con chết mất, con đâu biết làm gì". Điều đáng buồn là trong khi cha mẹ anh vẫn miệt mài "lẽo đẽo" đi sau để chăm con "thật lực", họ không nhận ra rằng họ đang đẩy con vào một bi kịch: Sự lệ thuộc hoàn toàn và nỗi sợ hãi tột cùng trước cuộc đời độc lập.

Không chỉ dừng lại ở việc làm thay, sự bao bọc còn biến tướng thành sự kiểm soát nghẹt thở "núp bóng" quan tâm. Có những nữ sinh cấp ba vốn giỏi giang, năng động nhưng luôn sống trong cảm giác bị "giám sát 24/7". Mỗi bước chân của em ở trường, mỗi người bạn em gặp, mỗi món em ăn sáng đều nằm trong tầm kiểm soát của mẹ qua những cuộc điện thoại liên hồi cho thầy cô và bạn bè.

Hậu quả là một sự tổn thương sâu sắc về lòng tự trọng khi em bị bạn bè xa lánh và mỉa mai bằng những câu hỏi như: "Ăn sáng, rửa mặt đã hỏi ý kiến mẹ chưa?". Sự can thiệp thô bạo này không bảo vệ được con trước hiểm nguy mà trái lại, nó tạo ra một hố sâu ngăn cách, biến tình yêu thương thành sự áp đặt khiến trẻ cảm thấy ngạt thở và mất đi quyền được riêng tư tối thiểu.

Đừng nhân danh tình yêu để làm sai

Từ thực trạng nhức nhối này, TS Vũ Thu Hương (Trung tâm Cá siêu quậy) đã có những phân tích sâu sắc và thẳng thắn. TS Vũ Thu Hương cho rằng, cha mẹ nào cũng yêu con và muốn điều tốt đẹp nhất, nhưng nếu hành xử không đúng thì cái giá phải trả sẽ lớn hơn rất nhiều so với những gì con nhận được.

Dưới đây là những sai lầm điển hình mà TS Vũ Thu Hương chỉ ra khi cha mẹ "nhân danh tình yêu" để tước đi quyền trưởng thành của con:

Biến con thành kẻ thụ động vì sự "chiều chuộng vô đối": Vì thương con, không muốn con vất vả, nhiều cha mẹ ôm đồm hết việc nhà, bón cho con ăn, ép con ăn. Hệ quả là trẻ hoàn toàn thiếu hụt kỹ năng sống cơ bản. TS Hương cảnh báo, sự bao bọc này khiến trẻ trở nên "vụng thối vụng nát" và hoàn toàn lạc lõng khi bước ra xã hội.

Đọc trộm nhật ký - Một sự xâm phạm thô bạo: Nhiều cha mẹ tự cho mình quyền được biết mọi bí mật của con thông qua việc đọc trộm nhật ký với hy vọng giúp con tránh khỏi hiểm nguy. Tuy nhiên, TS Hương khẳng định, đây là việc làm "lợi bất cập hại". Khi phát hiện mình bị theo dõi, trẻ sẽ cảm thấy bị xúc phạm, bị phơi bày và hoàn toàn mất niềm tin vào cha mẹ. Thay vì "rình mò", cha mẹ nên học cách đối thoại hiệu quả, như cùng con tâm sự hàng giờ hoặc viết thư bộc bạch nỗi lòng để con tự nguyện sẻ chia. Việc đọc trộm chỉ thể hiện sự bất lực và thiếu tôn trọng của cha mẹ đối với con cái.

Kiểm soát mạng xã hội và các mối quan hệ: Nhiều bậc phụ huynh than vãn khi bị con khóa nick hay từ chối kết bạn trên Facebook. TS Hương nhắn nhủ, cha mẹ hãy tự vấn xem mình có đang "giảng đạo đức" hay can thiệp quá sâu vào mọi chủ đề của con hay không. Việc mẹ liên tục gọi điện cho giáo viên, bạn bè để tìm kiếm thông tin không chỉ khiến con ngột ngạt mà còn khiến trẻ bị bạn bè xa lánh. Đây thực chất là hành vi xâm phạm quyền riêng tư núp bóng tình yêu.

Dung dưỡng thói xấu thông qua việc "xin điểm": Một sai lầm nghiêm trọng khác là việc cha mẹ xin điểm, nhờ vả thầy cô nâng đỡ cho con, hoặc khuyên con quay cóp ở các môn phụ để tập trung môn chính. TS Hương nhấn mạnh, hành động này dạy con thói ỷ lại, nói dối và hình thành những tính cách xấu. Lợi ích thu được rất ít nhưng hậu quả đối với nhân cách của trẻ thì vô cùng lớn.

"Dù muốn hay không, chắc chắn sẽ đến lúc bọn trẻ rời xa chúng ta. Chúng có cuộc sống, cảm xúc và quan niệm sống riêng. Thay vì cố gắng kiểm soát mọi bước đi của con, cha mẹ hãy dồn tình yêu đó vào sự tôn trọng và tin tưởng thật sự. Chỉ có niềm tin và sự tôn trọng mới là sợi dây bền chặt nhất giữ cho con không làm những điều tổn hại đến bản thân. Để con trưởng thành, cha mẹ cần dũng cảm học cách "buông tay" trong sự quan sát, chứ không phải "nắm chặt" trong sự áp đặt. Hãy trả lại cho con quyền được vấp ngã, quyền được sai để con có thể tự mình đứng dậy và bước đi bằng chính đôi chân của mình. Đó mới chính là tình yêu đích thực mà một người con cần từ cha mẹ", TS Vũ Thu Hương nhấn mạnh.