Hành trình chữa lành của những đứa trẻ từng bị bỏ lại

Thuở nhỏ, Jaharn (tên đầy đủ là Jaharn Mundy-Drazevich - chàng trai ở Canberra, Australia, có nguồn gốc Yuin - cộng đồng bản địa sinh sống ở vùng duyên hải phía Nam bang New South Wales) từng không biết liệu mình có xứng đáng được yêu thương hay không. Cậu vẫn nhớ cảm giác nặng nề mỗi khi trường học tổ chức Ngày của Mẹ. Trong lúc bạn bè chạy đến ôm cha mẹ, còn cậu chỉ lủi thủi đứng một mình.

Một câu hỏi cứ lặp đi lặp lại trong đầu cậu: "Tại sao cha mẹ không yêu mình?".

Giờ đây, nỗi bất an ấy không còn đeo bám chàng trai 19 tuổi nữa. Lớn lên trong hệ thống chăm sóc thay thế, Jaharn giờ có thể tự tin trở thành tiếng nói đại diện trước các chính trị gia kỳ cựu của Australia.

Cậu hiểu rằng mình được yêu thương không phải vì nghĩa vụ và đang sống trong một mái nhà luôn đủ đầy sự an toàn cùng tình thương.

Ngày của Mẹ hôm nay, Jaharn dành để tri ân Selina Walker - người phụ nữ bản địa Ngunnawal đến từ vùng Canberra mà cậu nói đã "trở thành một trong những hình mẫu cha mẹ mạnh mẽ nhất, không chỉ với cuộc đời tôi mà còn với cả cộng đồng".

"Mẹ không bắt buộc phải nhận nuôi chúng tôi nhưng bà đã làm vậy"

Khi mới 2 tháng tuổi, Jaharn bị tách khỏi cha mẹ ruột rồi lần lượt được đưa tới nhiều gia đình chăm sóc khác nhau. Sau một lần bị bỏng nặng, Jaharn cuối cùng cũng tìm được mái nhà gắn bó lâu dài.

Selina khi ấy mới 29 tuổi, đã quyết định đứng ra chăm sóc, nuôi dưỡng Jaharn. "Khi được thông báo rằng các cháu sẽ phải vào hệ thống chăm sóc thay thế, vì tôi không tìm được thêm người thân nào có thể nhận nuôi dưỡng, tôi quyết định sẽ đưa Jaharn về chăm sóc", cô kể. Ngoài Jaharn, khi ấy còn có sáu đứa trẻ khác trong họ hàng của cậu bé cũng được Selina đón về chăm sóc.

Theo Selina - người đã một mình nuôi lớn Jaharn, phải mất hơn một thập kỷ để mọi thứ thực sự ổn định và để họ thật sự trở thành một gia đình. Selina nhớ rằng bài học lớn nhất Jaharn phải học là hiểu rằng cậu không cần lúc nào cũng phải tự lo cho mình nữa, vì bà mới là người lớn chịu trách nhiệm.

"Mẹ không bỏ rơi con. Chuyện chăm sóc các em đã có mẹ lo, để con được sống đúng là một đứa trẻ", cô nói với con.

Selina chia sẻ rằng việc làm người chăm sóc nuôi dưỡng "không phải công việc dễ dàng": "Nuôi dạy một đứa trẻ mang nhiều tổn thương tâm lý là điều vô cùng khó khăn. Thế nhưng phần thưởng là được chứng kiến các con trưởng thành và như Jaharn, muốn đóng góp trở lại cho cộng đồng. Người bản địa chúng tôi đã gìn giữ cách chăm sóc ấy từ rất lâu rồi".

Đã gắn bó với công việc chăm sóc nuôi dưỡng trẻ hơn 20 năm và hiện Selina chăm sóc 9 đứa trẻ trong đại gia đình.

Những đóng góp của Selina được ghi nhận từ năm 2017, khi cô được Barnardos Australia tại ACT - tổ chức hỗ trợ trẻ em và gia đình khó khăn - trao danh hiệu "Người mẹ của năm" và gần đây hơn, cô tiếp tục được vinh danh là "Người hùng địa phương Australia năm 2024".

Selina cũng là thành viên sáng lập Yerrabi Yurwang Child and Family Aboriginal Corporation - tổ chức do cộng đồng người bản địa điều hành nhằm hỗ trợ trẻ em và gia đình bản địa.

Jaharn cho rằng chính tình yêu thương vô điều kiện của Selina đã tạo nên con người cậu hôm nay. Lấy cảm hứng từ Selina, cậu mong muốn làm việc trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần dành cho trẻ em và thanh thiếu niên.

"Hiện tôi tham gia nhiều hội đồng và nhóm tư vấn thanh niên. Tôi muốn học cử nhân công tác xã hội và làm việc trong lĩnh vực chăm sóc, bảo vệ trẻ em hoặc trở thành nhân viên hỗ trợ hồ sơ. Tôi muốn giúp đỡ các em, trở thành người định hướng và chỗ dựa vững vàng cho các em", Jaharn cho biết.

Trong những năm tháng đầu đời, có thời điểm giấc mơ đại học dường như quá xa vời với cậu. "Tôi đã trải qua rất nhiều vấn đề về sức khỏe tâm thần", Jaharn tâm sự.

Khoảng 7 năm trước, Jaharn mới biết mình mang dòng máu Yuin. Trong tang lễ của ông nội cách đây 2 năm, cậu lần đầu gặp các dì, chú, bác và anh chị em họ của mình. "Mối kết nối thật sự đầu tiên đến với tôi thông qua nghi lễ tang lễ truyền thống Sorry Business. Điều đó khiến trải nghiệm ấy vừa thiêng liêng, vừa nặng trĩu cảm xúc", cậu chia sẻ.

Những trải nghiệm của chính bản thân đã thôi thúc Jaharn lên tiếng để mọi thanh thiếu niên bản địa sống trong hệ thống chăm sóc ngoài gia đình, cùng những người chăm sóc các em, đều được hỗ trợ bởi các tổ chức cộng đồng bản địa quản lý hồ sơ.

Khát vọng giúp người trẻ duy trì sợi dây gắn kết với cộng đồng đã đưa Jaharn đứng cạnh Bộ trưởng Dịch vụ Xã hội Tanya Plibersek tại Tòa nhà Quốc hội hồi tháng 3 năm nay, nơi họ cùng phát biểu trước đám đông.

Jaharn tham gia liên minh các tổ chức, trong đó có SNAICC - tổ chức đại diện tiếng nói quốc gia cho trẻ em bản địa - nhằm kêu gọi chính phủ khẩn trương giải quyết tình trạng tỷ lệ trẻ em bản địa phải sống trong hệ thống chăm sóc ngoài gia đình ở mức quá cao.

Theo Thỏa thuận quốc gia Closing the Gap, tất cả các cấp chính quyền đều cam kết giảm số lượng thanh thiếu niên bản địa trong hệ thống này.

Tuy nhiên, số liệu mới nhất cho thấy trẻ em bản địa có nguy cơ sống trong hệ thống chăm sóc ngoài gia đình cao gấp khoảng 10 lần so với các trẻ em Australia khác.

Tổng giám đốc điều hành SNAICC, tổ chức bảo vệ quyền lợi trẻ em bản địa Australia, Catherine Liddle cũng phát biểu tại sự kiện và nhấn mạnh rằng việc các gia đình bản địa chăm sóc trẻ em bản địa là điều đặc biệt quan trọng.

"Chúng tôi biết rằng những đứa trẻ hoàn toàn mất kết nối với gia đình có nguy cơ tự làm hại bản thân cao hơn", bà nói.

Theo bà Liddle, các em cũng có nguy cơ sớm vướng vào các vấn đề pháp luật và hệ thống tư pháp vị thành niên cao hơn. Cách để hành trình bớt khó khăn hơn với các em thì cần bảo đảm các em vẫn được kết nối với cội nguồn của mình và biết rằng luôn có những người phía sau yêu thương các em.

Hướng về tương lai

Selina tự hào về Jaharn và tin rằng cậu sẽ thành công trong bất cứ điều gì mình lựa chọn. "Kết quả đã nói lên tất cả và Jaharn chính là minh chứng rõ nhất… trở thành một người đàn ông bản địa mạnh mẽ, biết đóng góp cho cộng đồng", cô nói.

Jaharn hiện cũng đang tìm hiểu nhiều hơn về văn hóa và các mối liên hệ gia đình của mình - những điều cậu chưa từng biết trong quãng thời gian lớn lên ở Canberra.

"Văn hóa có ý nghĩa rất lớn với tôi. Khi tạo dựng được những kết nối ấy, tôi đã có thể lần theo lịch sử gia đình qua nhiều thế hệ… đó luôn là điều tôi mong mỏi", Jaharn mỉm cười nói.