Phụ nữ mãn kinh thường ngại nói ra những điều này

Những điều khó nói

Ở tuổi ngoài 50, một nữ bệnh nhân tìm đến Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội với tâm trạng khá e dè. Điều khiến chị khó mở lời không phải là một cơn đau cấp tính hay căn bệnh nguy hiểm, mà là chuyện xảy ra trong đời sống vợ chồng.

Chị chia sẻ, sau khi mãn kinh, nhu cầu gần gũi của bản thân không hoàn toàn biến mất. Có những thời điểm chị vẫn muốn được chồng ôm ấp, muốn duy trì sự thân mật như trước đây. Thế nhưng cơ thể lại không còn đáp ứng như mong muốn.

"Trước đây vợ chồng tôi khá hòa hợp. Nhưng vài năm gần đây, mỗi lần gần gũi tôi thường bị khô, rát và đau. Có lần đau đến mức tôi chỉ muốn dừng lại. Dần dần tôi sợ chuyện ấy, rồi tìm cách né tránh. Tôi cũng không biết phải nói với chồng thế nào", người phụ nữ chia sẻ.

Điều khiến chị mặc cảm hơn là cảm giác cơ thể "không còn hoạt động như trước". Chị từng nghĩ đây là dấu hiệu cho thấy mình đã già, chuyện quan hệ tình dục ở tuổi này không còn quan trọng. Vì vậy, thay vì đi khám, chị cố gắng chịu đựng.

"Có những hôm chồng muốn gần gũi nhưng tôi viện cớ mệt, đau đầu hoặc buồn ngủ. Tôi sợ chồng nghĩ mình không còn yêu anh ấy. Nhưng thật sự tôi cũng không muốn mọi chuyện thành ra như vậy", chị nói.

Đây cũng là tâm lý khá phổ biến ở những phụ nữ gặp vấn đề tình dục sau mãn kinh. Điều họ khó nói không chỉ là chuyện "giảm ham muốn", mà còn là cảm giác đau đớn, tự ti về cơ thể, sợ bị bạn đời hiểu lầm và đôi khi là nỗi lo mình không còn hấp dẫn.

Có phụ nữ chỉ dám nói rằng "không còn nhu cầu", trong khi phía sau câu nói ấy lại là tình trạng khô âm đạo kéo dài, mỗi lần quan hệ đều đau. Có người vẫn còn ham muốn nhưng cơ thể không đáp ứng, khiến họ cảm thấy bất lực. Cũng có người gặp tình trạng tiểu buốt, tiểu rắt hoặc viêm đường tiết niệu sau quan hệ nhưng không biết rằng những biểu hiện này có thể liên quan đến thay đổi nội tiết thời kỳ mãn kinh.

Sự im lặng kéo dài khiến khoảng cách giữa hai vợ chồng ngày càng lớn. Người vợ sợ đau nên né tránh; người chồng lại có thể hiểu thành sự lạnh nhạt. Trong khi đó, chính người phụ nữ lại mang cảm giác có lỗi vì cho rằng mình không còn thực hiện được vai trò của một người vợ như trước.

Điều đáng nói là rất nhiều phụ nữ không biết những thay đổi này hoàn toàn có thể được thăm khám và can thiệp. Họ vẫn nghĩ mãn kinh đồng nghĩa với việc phải chấp nhận một đời sống tình dục suy giảm.

Phụ nữ đừng chịu đựng

Theo ThS.BS nội trú Phạm Minh Ngọc, Phó Giám đốc Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội, trong thực tế thăm khám, những vấn đề phụ nữ mãn kinh ngại chia sẻ nhất thường lại là những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và mối quan hệ vợ chồng.

Phụ nữ bước vào giai đoạn mãn kinh có thể đối diện với nhiều thay đổi về sức khỏe sinh dục do sự suy giảm estrogen. Trong đó, hội chứng niệu sinh dục tuổi mãn kinh là một vấn đề thường gặp, biểu hiện bằng khô âm đạo, nóng rát, đau khi quan hệ, giảm tiết dịch, khó chịu vùng kín, tiểu buốt, tiểu rắt hoặc dễ mắc các vấn đề đường tiết niệu.

"Điều chúng tôi nhận thấy là nhiều phụ nữ chịu đựng trong thời gian rất dài nhưng không coi đây là một vấn đề cần điều trị. Họ nghĩ rằng đã mãn kinh thì khô âm đạo, đau khi quan hệ hay giảm ham muốn là chuyện đương nhiên. Đây là quan niệm khiến nhiều người bỏ lỡ cơ hội được hỗ trợ", bác sĩ Ngọc chia sẻ.

Khi estrogen suy giảm, niêm mạc âm đạo trở nên mỏng và kém đàn hồi hơn, khả năng tiết dịch bôi trơn cũng giảm. Môi trường âm đạo thay đổi, hệ vi sinh có thể mất cân bằng, trong khi khả năng tưới máu tại cơ quan sinh dục cũng suy giảm. Những thay đổi này khiến hoạt động tình dục vốn trước đây bình thường có thể trở nên khó chịu hoặc đau đớn.

Theo bác sĩ, một trong những điều phụ nữ thường không nói là "tôi vẫn có ham muốn nhưng tôi sợ đau".

Hai vấn đề này hoàn toàn có thể cùng tồn tại. Ham muốn tình dục không chỉ phụ thuộc vào hormone mà còn chịu ảnh hưởng của tâm lý, mối quan hệ vợ chồng và nhu cầu được yêu thương, gắn kết. Vì vậy, việc bước vào mãn kinh không đồng nghĩa với việc phụ nữ mất hoàn toàn nhu cầu tình dục.

Tuy nhiên, khả năng đáp ứng của cơ thể có thể thay đổi. Khi mô sinh dục khô và kém đàn hồi, quá trình kích thích tình dục có thể diễn ra chậm hơn, lượng dịch bôi trơn ít hơn, khiến người phụ nữ dù có ham muốn vẫn cảm thấy khó chịu khi quan hệ.

"Có những bệnh nhân nói với tôi rằng họ rất thương chồng, vẫn muốn gần gũi nhưng mỗi lần quan hệ lại đau. Lâu dần họ hình thành tâm lý sợ hãi. Đó là lúc vấn đề không còn đơn thuần nằm ở cơ quan sinh dục mà đã ảnh hưởng đến tâm lý và đời sống vợ chồng", bác sĩ Ngọc nói.

Đáng chú ý, đau khi quan hệ có thể tạo thành một vòng luẩn quẩn. Lần đầu quan hệ đau khiến người phụ nữ lo sợ lần tiếp theo. Khi lo sợ, các cơ sàn chậu có thể tăng co thắt, khiến việc quan hệ càng khó khăn và đau hơn. Sau nhiều lần như vậy, người phụ nữ có xu hướng né tránh chuyện gần gũi.

Bác sĩ Ngọc cho rằng, phụ nữ không cần nói với bác sĩ những câu chuyện quá riêng tư, chỉ cần chia sẻ những biểu hiện cơ bản như khô âm đạo, đau khi quan hệ, giảm ham muốn, khó đạt hưng phấn, tiểu buốt sau quan hệ hoặc cảm giác sợ hãi khi gần gũi, bác sĩ đã có thể bước đầu đánh giá nguyên nhân và đưa ra hướng xử trí phù hợp.

Một điều khác phụ nữ cũng thường ngại thừa nhận là sự thay đổi về ham muốn. Nhiều người cho rằng giảm ham muốn là biểu hiện bình thường của tuổi già nên không cần can thiệp.

"Giảm ham muốn có thể liên quan đến thay đổi hormone, nhưng cũng có thể chịu tác động của nhiều yếu tố khác như mất ngủ, căng thẳng, bệnh lý nền, thuốc đang sử dụng, những khó khăn trong quan hệ vợ chồng hoặc chính tình trạng đau khi quan hệ. Vì vậy, không nên mặc định rằng cứ mãn kinh là phải giảm ham muốn", bác sĩ Ngọc phân tích.

Bác sĩ Ngọc nhấn mạnh, sức khỏe tình dục cũng là một phần của sức khỏe tổng thể. Một người phụ nữ có thể đã bước qua tuổi sinh sản nhưng không có nghĩa là nhu cầu được yêu thương, thân mật và có một đời sống vợ chồng hạnh phúc cũng kết thúc.

"Phụ nữ không cần phải xấu hổ khi nói về những thay đổi của cơ thể sau mãn kinh. Đau khi quan hệ, khô âm đạo hay giảm ham muốn không phải là điều đáng xấu hổ. Khi những triệu chứng này khiến người phụ nữ khó chịu hoặc ảnh hưởng đến mối quan hệ, đó là lúc nên tìm kiếm sự hỗ trợ y tế", bác sĩ Phạm Minh Ngọc đưa ra lời khuyên.