Quy định mới: Nguyên liệu cho thức ăn đường phố phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng

Chuẩn hóa điều kiện kinh doanh

Ngày 9/2/2026, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên vừa ký văn bản bảo đảm an toàn thực phẩm trong kinh doanh thức ăn đường phố. Văn bản nêu rõ thức ăn đường phố hiện diện ở khắp các không gian công cộng, từ vỉa hè, cổng trường, khu dân cư đến các lễ hội, khu du lịch. Với ưu điểm tiện lợi, giá rẻ, đa dạng, loại hình kinh doanh này đáp ứng nhu cầu ăn uống nhanh của người dân, đặc biệt là người lao động, học sinh, sinh viên. Tuy nhiên, chính tính nhỏ lẻ, lưu động, phân tán cũng khiến công tác quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) đối với thức ăn đường phố trở nên phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Thời gian qua, nhiều địa phương đã tích cực triển khai các biện pháp kiểm soát ATTP, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân kinh doanh thức ăn đường phố tuân thủ quy định pháp luật. Tại nhiều tuyến phố ẩm thực, khu du lịch, khu dịch vụ ăn uống tập trung, điều kiện vệ sinh đã được cải thiện rõ rệt: Quán xá ngăn nắp hơn, dụng cụ chế biến và ăn uống sạch sẽ, người chế biến và phục vụ mang bảo hộ lao động, khu vực sơ chế – chế biến được bố trí hợp lý, hạn chế nguy cơ nhiễm bẩn chéo. Những chuyển biến này cho thấy nhận thức về ATTP trong xã hội đang từng bước được nâng cao.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy vẫn còn không ít cơ sở nhỏ lẻ, hàng rong vỉa hè, điểm bán thức ăn lưu động tại các khu vực công cộng, lễ hội chưa đáp ứng yêu cầu vệ sinh tối thiểu. Việc thiếu nước sạch, không có hệ thống thu gom nước thải, rác thải không được xử lý hợp vệ sinh, người bán không được tập huấn kiến thức ATTP, nguyên liệu không rõ nguồn gốc, thực phẩm sau chế biến không được bảo quản đúng cách… vẫn là những tồn tại phổ biến. Đây chính là "điểm nghẽn" lớn trong công tác bảo đảm ATTP đối với thức ăn đường phố.

Những nguy cơ này không chỉ dừng ở các vi phạm hành chính đơn lẻ, mà có thể dẫn đến các vụ ngộ độc thực phẩm tập thể, bệnh truyền qua thực phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng và tạo tâm lý bất an trong xã hội. Thực tế đã ghi nhận một số vụ ngộ độc liên quan đến thức ăn đường phố tại các địa phương, cho thấy nếu không có biện pháp quản lý chặt chẽ, nguy cơ rủi ro có thể lan rộng và khó kiểm soát.

Theo quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, dù không thuộc diện phải cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP, các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố vẫn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện bảo đảm an toàn. Trước hết là yếu tố con người: Người trực tiếp chế biến thức ăn phải được tập huấn kiến thức ATTP, bảo đảm tình trạng sức khỏe phù hợp, không mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể lây qua thực phẩm. Đây là "tuyến phòng vệ" quan trọng nhằm ngăn chặn nguy cơ lây nhiễm bệnh từ người sang thực phẩm.

Cùng với đó là yêu cầu về địa điểm và điều kiện kinh doanh: Nơi bán phải cách biệt nguồn ô nhiễm, thức ăn phải được bày bán trên bàn, kệ, phương tiện bảo đảm vệ sinh và mỹ quan; có biện pháp che chắn bụi bẩn, côn trùng, động vật gây hại; có đủ nước sạch phục vụ chế biến và vệ sinh. Dụng cụ ăn uống, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm phải an toàn, không gây thôi nhiễm độc chất vào thực phẩm.

Kiểm tra nguồn nguyên liệu và phụ gia thực phẩm

Bộ Y tế cũng yêu cầu kiểm soát nguyên liệu và phụ gia thực phẩm. Nguyên liệu phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, bảo đảm an toàn; phụ gia thực phẩm chỉ được sử dụng trong danh mục cho phép. Trách nhiệm truy xuất nguồn gốc khi xảy ra sự cố ATTP không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là điều kiện để xử lý kịp thời, hạn chế hậu quả và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Song song với việc hoàn thiện khung pháp lý, công tác quản lý ATTP đối với thức ăn đường phố cần được triển khai theo hướng liên ngành, đồng bộ và chủ động phòng ngừa. Chính quyền địa phương giữ vai trò trung tâm trong tổ chức quản lý, kiểm tra, giám sát; ngành y tế đóng vai trò nòng cốt trong hướng dẫn chuyên môn, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và xử lý sự cố; các ngành liên quan phối hợp trong quản lý thị trường, nguồn cung thực phẩm, điều kiện kinh doanh.

Bên cạnh đó, tuyên truyền, giáo dục, tập huấn kiến thức ATTP cho người kinh doanh thức ăn đường phố có ý nghĩa quyết định trong việc thay đổi hành vi và thói quen sản xuất, chế biến. Khi người bán hiểu rằng an toàn thực phẩm gắn trực tiếp với uy tín, thu nhập và sự tồn tại lâu dài của hoạt động kinh doanh, họ sẽ chủ động tuân thủ các quy định, thay vì chỉ đối phó khi bị kiểm tra, xử phạt.

Cuối cùng, không thể thiếu vai trò của cộng đồng và người tiêu dùng. Sự giám sát xã hội, sự lựa chọn có ý thức của người dân đối với các cơ sở bảo đảm vệ sinh, an toàn chính là động lực thúc đẩy thị trường thức ăn đường phố phát triển theo hướng lành mạnh, văn minh và bền vững.