Siết quản lý hàng Trung Quốc quá cảnh qua Việt Nam, ngăn gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp

Hàng hóa Trung Quốc chỉ được quá cảnh qua các cửa khẩu được chỉ định

Theo quy định, hàng hóa của Trung Quốc quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam được thực hiện qua các cặp cửa khẩu quốc tế gồm Lào Cai - Hà Khẩu, Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan, Móng Cái - Đông Hưng và Đồng Đăng - Bằng Tường. Ngoài ra, hàng hóa có thể đi qua các cửa khẩu quốc tế khác nếu được Chính phủ hai nước thống nhất mở thêm theo các thỏa thuận song phương.

Việc giới hạn các tuyến và cửa khẩu quá cảnh nhằm tạo điều kiện cho cơ quan chức năng tập trung nguồn lực giám sát, hạn chế tình trạng hàng hóa đi sai tuyến, thất thoát hoặc bị đưa vào tiêu thụ trái phép tại thị trường nội địa.

Trong bối cảnh hoạt động thương mại biên giới Việt Nam - Trung Quốc ngày càng sôi động, lượng hàng hóa trung chuyển qua lãnh thổ Việt Nam tăng nhanh những năm gần đây, việc kiểm soát chặt các tuyến vận chuyển được xem là yêu cầu cần thiết để bảo đảm an ninh thương mại và quản lý hải quan.

Không phải mọi loại hàng hóa đều được phép quá cảnh. Văn bản hợp nhất tiếp tục khẳng định nguyên tắc: các mặt hàng thuộc diện cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu, tạm ngừng xuất khẩu hoặc tạm ngừng nhập khẩu sẽ không được phép quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam.

Đối với các nhóm hàng hóa khác, việc quá cảnh được thực hiện theo các điều kiện cụ thể của cơ quan quản lý nhà nước. Đáng chú ý, các quy định mới đã đơn giản hóa một số thủ tục hành chính trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, giảm thời gian xử lý hồ sơ và tăng cường phân cấp cho địa phương.

Bộ Công Thương cũng quy định rõ về hồ sơ, trình tự, thời hạn giải quyết thủ tục liên quan đến quá cảnh hàng hóa; trách nhiệm của chủ hàng, đơn vị vận tải và cơ quan quản lý trong suốt quá trình hàng hóa lưu chuyển trên lãnh thổ Việt Nam.

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là yêu cầu hàng hóa quá cảnh phải chịu sự giám sát liên tục của cơ quan Hải quan trong toàn bộ thời gian lưu chuyển tại Việt Nam.

Hàng hóa phải đi đúng cửa khẩu, đúng tuyến đường đã đăng ký; khi xuất khỏi lãnh thổ Việt Nam phải bảo đảm nguyên đai, nguyên kiện và số lượng xuất ra phải tương ứng với số lượng nhập vào.

Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng hàng hóa quá cảnh bị tuồn vào thị trường nội địa, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các vụ việc gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại.

Các chuyên gia logistics cho rằng việc giám sát chặt hàng quá cảnh còn có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ uy tín hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Trong những năm gần đây, nhiều đối tác thương mại lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu tăng cường kiểm tra xuất xứ hàng hóa, đặc biệt đối với các sản phẩm có nguyên liệu hoặc chuỗi cung ứng liên quan đến Trung Quốc.

Chỉ được lưu lại Việt Nam tối đa 30 ngày

Theo quy định hiện hành, hàng hóa quá cảnh được lưu lại Việt Nam tối đa 30 ngày kể từ ngày hoàn thành thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập khẩu.

Trường hợp cần kéo dài thời gian lưu kho, chủ hàng phải thực hiện thủ tục xin gia hạn theo quy định. Trong thời gian lưu giữ, hàng hóa vẫn thuộc diện giám sát của cơ quan Hải quan.

Đối với các trường hợp phát sinh sự cố như đổ vỡ, hư hỏng, mất mát hoặc tổn thất trong quá trình vận chuyển và lưu kho, chủ hàng hoặc đơn vị vận tải phải thông báo ngay cho cơ quan Hải quan nơi xảy ra sự cố để lập biên bản xác nhận và xử lý theo quy định.

Đáng chú ý, hàng hóa quá cảnh về nguyên tắc không được tiêu thụ tại Việt Nam. Chỉ trong các trường hợp bất khả kháng và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận bằng văn bản mới được xem xét xử lý theo quy định.

Việt Nam hiện giữ vị trí quan trọng trong mạng lưới logistics khu vực Đông Nam Á, đóng vai trò là cầu nối vận tải giữa Trung Quốc với các nước ASEAN và các thị trường quốc tế.

Việc hoàn thiện các quy định về quá cảnh hàng hóa không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động vận tải xuyên biên giới mà còn giúp Việt Nam nâng cao năng lực quản lý nhà nước trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng phức tạp.

Đặc biệt, khi các nền kinh tế lớn gia tăng kiểm soát hành vi chuyển tải bất hợp pháp và gian lận xuất xứ, việc quản lý chặt hàng hóa quá cảnh được xem là một trong những biện pháp quan trọng nhằm bảo vệ môi trường thương mại minh bạch, tránh để Việt Nam trở thành điểm trung chuyển cho các hoạt động lẩn tránh thuế quan hoặc hợp thức hóa nguồn gốc hàng hóa.