Tháo gỡ điểm nghẽn, tăng tốc giải ngân vốn các Chương trình mục tiêu quốc gia

Giải ngân vốn đầu tư công 10 tháng năm 2026 đạt 74,1% kế hoạch

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, giải ngân vốn đầu tư công 10 tháng năm 2026 của cả nước đạt 708.567,4 tỷ đồng, bằng 74,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Riêng đối với các CTMTQG, tiến độ giải ngân đang được các bộ, ngành và địa phương tập trung đẩy mạnh trong những tháng cuối năm.

Đến hết tháng 10/2026, tổng giải ngân kế hoạch vốn năm 2026 thực hiện các CTMTQG giai đoạn 2026-2030 đạt 3.385,08 tỷ đồng, tương đương 11,1% kế hoạch. Đối với nguồn vốn năm 2025 được phép kéo dài sang năm 2026, số vốn giải ngân đạt 10.134,5 tỷ đồng, bằng 43,3%.

Tiến độ giải ngân tại một số địa phương còn chậm do việc đề xuất, phân bổ và giao dự toán vốn ở một số bộ, ngành chưa kịp thời. Đến ngày 31/10, vẫn còn 3 địa phương chưa hoàn thành phân bổ vốn năm 2026. Bên cạnh đó, quá trình triển khai còn gặp một số khó khăn liên quan đến xác định đối tượng thụ hưởng, giá nguyên vật liệu, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, giải phóng mặt bằng và điều chỉnh nguồn vốn.

Tại Quảng Trị, đến ngày 30/10/2026, tỉnh đã giải ngân 248,68/573,097 tỷ đồng vốn năm 2025 kéo dài thực hiện các CTMTQG, đạt 43,4%. Đối với kế hoạch vốn năm 2026, địa phương giải ngân 31,919/279,265 tỷ đồng, đạt 11,4%.

Tại Gia Lai, tổng kế hoạch vốn đầu tư công thực hiện các CTMTQG năm 2026 là 1.238 tỷ đồng, gồm 301 tỷ đồng vốn năm 2025 kéo dài và 937 tỷ đồng kế hoạch năm 2026. Đến hết tháng 10, tỉnh đã giải ngân khoảng 307 tỷ đồng, tương đương 24,78% kế hoạch.

Thực tế tại hai địa phương cho thấy, bên cạnh những khó khăn về cơ chế, thủ tục và phân bổ vốn, điều kiện triển khai trên địa bàn cũng tác động trực tiếp đến tiến độ thực hiện các chương trình. Đặc biệt, mưa lớn kéo dài tại nhiều khu vực đã ảnh hưởng đến việc vận chuyển vật liệu, thi công công trình và triển khai các hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất. Nếu không được tháo gỡ kịp thời, những khó khăn này có thể khiến khối lượng thực hiện và thanh toán tiếp tục dồn vào thời điểm cuối năm.

Cùng với những khó khăn về thủ tục và tổ chức thực hiện, điều kiện thời tiết tại một số địa bàn cũng ảnh hưởng đến tiến độ triển khai. Mưa lớn kéo dài làm gián đoạn việc vận chuyển nguyên vật liệu, thi công công trình và thực hiện các hoạt động hỗ trợ phát triển sản xuất. Trước tình hình đó, các địa phương đang tập trung rà soát tiến độ từng dự án, chủ động tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh hoàn thiện hồ sơ, thủ tục để sớm đưa nguồn vốn vào thực hiện.

Ưu tiên nguồn lực cho địa bàn khó khăn, nâng cao đời sống người dân

Việc đẩy nhanh giải ngân các CTMTQG có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khu vực nông thôn, địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn.

Để các chương trình phát huy hiệu quả, Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương tăng cường theo dõi, đôn đốc tiến độ phân bổ và giải ngân; kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền. Những cơ quan, địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp cần được kiểm tra, chấn chỉnh, đồng thời khắc phục tình trạng triển khai dàn trải, không đúng mục tiêu, đối tượng.

Các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cần khẩn trương hoàn thành việc phân bổ, giao dự toán và kế hoạch vốn năm 2026; rà soát toàn bộ nguồn vốn được kéo dài, tập trung vào những nhiệm vụ, dự án có khả năng hoàn thành và giải ngân. Các địa phương chủ động bố trí vốn đối ứng, lồng ghép các nguồn vốn hợp pháp, ưu tiên công trình thiết yếu, địa bàn khó khăn và những chính sách hỗ trợ trực tiếp người dân.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính đề nghị lấy tiến độ thực hiện, tỷ lệ giải ngân, kết quả đầu ra, hiệu quả sử dụng vốn và mức độ cải thiện đời sống người dân làm căn cứ đánh giá kết quả của từng cơ quan, đơn vị, địa phương cũng như trách nhiệm của người đứng đầu.

Cùng với nhiệm vụ hoàn thành kế hoạch năm 2026, công tác chuẩn bị triển khai các CTMTQG năm 2027 cũng được chú trọng nhằm bảo đảm tính liên tục, đồng bộ trong thực hiện chính sách.

Theo kiến nghị của Bộ Tài chính, các bộ quản lý ngành cần khẩn trương cụ thể hóa mục tiêu, chỉ tiêu theo giai đoạn 5 năm và hằng năm; hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, tiêu chí, định mức kinh tế - kỹ thuật và hướng dẫn chuyên môn thuộc phạm vi quản lý.

Các bộ, ngành và địa phương đồng thời rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp với quy định hiện hành; chủ động chuẩn bị danh mục nhiệm vụ, dự án, hoàn thành thủ tục phê duyệt để tránh chậm trễ, gián đoạn khi kế hoạch vốn năm 2027 được giao.

Từ nay đến cuối năm, các bộ, ngành và địa phương tiếp tục tập trung cao độ cho nhiệm vụ giải ngân, gắn tiến độ thực hiện với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị. Việc chủ động tháo gỡ khó khăn, phân bổ nguồn lực phù hợp và chuẩn bị tốt các điều kiện triển khai sẽ góp phần bảo đảm các CTMTQG được thực hiện đồng bộ, hiệu quả, đưa chính sách đến gần hơn với người dân, nhất là tại những địa bàn còn nhiều khó khăn.