10 sự kiện tác động đến bình đẳng giới và quyền phụ nữ trên thế giới năm 2025

Năm 2025 là thời điểm then chốt trong nỗ lực toàn cầu hướng tới trao quyền cho phụ nữ và trẻ em gái. Hãy cùng Báo PNVN điểm lại 10 sự kiện nổi bật tác động đến bình đẳng giới trên thế giới.

Hội nghị các nhà lãnh đạo toàn cầu về phụ nữ

Được tổ chức trong 2 ngày 13 và 14/10 tại Bắc Kinh (Trung Quốc), Hội nghị các nhà lãnh đạo toàn cầu về phụ nữ có chủ đề "Một tương lai chung: Tiến trình mới và nhanh hơn cho sự phát triển toàn diện của phụ nữ". Các nguyên thủ quốc gia và lãnh đạo chính phủ cùng nhìn lại chặng đường 30 năm triển khai Tuyên bố và Cương lĩnh hành động Bắc Kinh. 

Cương lĩnh đã góp phần giúp hàng triệu phụ nữ và trẻ em gái được tiếp cận đầy đủ hơn với cơ hội học tập, chăm sóc y tế, việc làm và ngày càng có tiếng nói, vai trò trong đời sống kinh tế, chính trị, xã hội.

Hội nghị lần này là sự cam kết mở ra tiến trình mới và tăng tốc vì sự phát triển toàn cầu của phụ nữ. Đồng thời cũng cho thấy quyết tâm của cộng đồng quốc tế, hướng tới một thế giới hòa bình, phát triển bền vững, nơi mọi phụ nữ và trẻ em gái đều được tôn trọng, bảo vệ và trao quyền để phát triển toàn diện.

UN Women tròn 15 tuổi

Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women) được thành lập vào tháng 7/2010, hoạt động tại hơn 80 quốc gia. Tổ chức này đã trở thành một động lực dẫn dắt các chiến dịch, định hình lại luật pháp và tập hợp mọi người trên khắp thế giới để đấu tranh cho bình đẳng giới và trao quyền cho 4 tỷ phụ nữ và trẻ em gái trên thế giới.

Ngày 21/11, UN Women khai trương Văn phòng Toàn cầu UN Women mới ở Bonn (Đức). Bên cạnh văn phòng New York (Mỹ) và Nairobi (Kenya), đây là một bước đi giúp tăng cường sự hiện diện toàn cầu của tổ chức và củng cố nỗ lực thúc đẩy quyền phụ nữ, bình đẳng giới và trao quyền cho tất cả phụ nữ và trẻ em gái trong bối cảnh tiến bộ đang bị đe dọa ở nhiều nơi trên thế giới.

Liên minh quốc tế mới nhằm chấm dứt bạo lực trên cơ sở giới

Được thành lập ngày 2/12, "All In" - Một liên minh toàn cầu mới quan trọng tập hợp những phụ nữ tiên phong trên khắp thế giới để giải quyết vấn đề bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái. "All In" đặt mục tiêu chung tay hành động để mở khóa và huy động các cam kết chính trị và tài chính cần thiết nhằm mở rộng các nỗ lực phòng ngừa này trên toàn thế giới.

Theo Liên hợp quốc, trong năm qua, 316 triệu phụ nữ - tương đương 11% số phụ nữ trên 15 tuổi - bị bạn đời bạo hành về thể chất hoặc tình dục. Bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái tiếp tục tác động đến hàng triệu người trên thế giới với những hậu quả tàn khốc về mặt con người, xã hội và kinh tế. Điều này gây thiệt hại cho nền kinh tế toàn cầu ước tính 1,5 nghìn tỷ USD mỗi năm, tác động không cân xứng đến các cộng đồng yếu thế, bao gồm cả những người đa dạng giới, đặt gánh nặng lên các gia đình, cộng đồng và hệ thống công.

Tuần hành vì phụ nữ

Hàng nghìn phụ nữ trên khắp thế giới đã đổ xuống đường phố tuần hành trong Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3. Các cuộc tuần hành diễn ra từ châu Âu đến châu Phi, Nam Mỹ và nhiều nơi khác nhằm nâng cao tiếng nói đấu tranh cho quyền của phụ nữ. 

Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres lên tiếng cảnh báo, tình trạng phân biệt đối xử với phụ nữ kéo dài hàng thế kỷ đang trở nên trầm trọng hơn bởi những mối đe dọa mới. Quyền của phụ nữ đang bị tấn công và thế giới không thể đứng nhìn những tiến bộ bị đảo ngược. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của sự bình đẳng, phát triển và hòa bình cho tất cả phụ nữ ở khắp mọi nơi vì lợi ích của nhân loại.

Dấu ấn chính trị mới

Tháng 10/2025, bà Sanae Takaichi đã phá vỡ mọi trần kính, trở thành nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản, điều hành một nền kinh tế trị giá 4,2 nghìn tỷ USD. Điều này tạo ra niềm hy vọng mới cho bình đẳng giới, nhưng cũng là phép thử cho cam kết thực chất trong việc "trao quyền cho phụ nữ". 

Trong một đất nước mà truyền thống và quy tắc giới vẫn ảnh hưởng mạnh mẽ đến cấu trúc quyền lực, việc một phụ nữ bước lên nắm quyền cao nhất của chính phủ là minh chứng cho sự chuyển động, dù chậm nhưng vững chắc trong nhận thức chính trị và xã hội Nhật Bản. 

Trước đó, ngày 21/3, bà Netumbo Nandi-Ndaitwah tuyên thệ nhậm chức tổng thống Namibia, trở thành người phụ nữ đầu tiên giữ chức vụ này.

2 phụ nữ đoạt Giải Nobel 2025

Bà Maria Corina Machado, nhà hoạt động và chính trị gia người Venezuela, được trao giải Nobel Hòa bình 2025 vì những nỗ lực không mệt mỏi thúc đẩy các quyền dân chủ và sự chuyển đổi hòa bình cho người dân Venezuela. Bà là người phụ nữ thứ 20 nhận giải Nobel Hòa bình trong lịch sử.

Giải Nobel Y sinh năm 2025 được trao cho bà Mary E. Brunkow (người Mỹ) và 2 nhà khoa học vì những phát hiện mang tính đột phá của họ về cơ chế dung nạp miễn dịch ngoại biên. Công trình của họ đã mở ra một kỷ nguyên mới trong tăng cường miễn dịch để tiêu diệt tế bào ung thư.

Quốc gia Đông Nam Á đầu tiên hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới

Thái Lan đã chính thức trở thành quốc gia Đông Nam Á đầu tiên hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới khi luật mới có hiệu lực từ ngày 23/1. Luật hôn nhân mới ở Thái Lan sẽ sử dụng các thuật ngữ trung lập về giới tính thay cho những từ "đàn ông", "phụ nữ", "chồng" và "vợ". Luật này cũng mở đường cho những đôi chuyển giới được nhận con nuôi, hưởng quyền thừa kế. 

Dự kiến tổng số cặp đôi đồng giới trên toàn Thái Lan sẽ vượt quá 1.448 cặp - một kỷ lục thế giới. Hơn 30 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới đã hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới kể từ sau khi Hà Lan trở thành quốc gia đầu tiên ban hành điều luật này vào năm 2001.

Sứ mệnh chinh phục vũ trụ

Sau 287 ngày mắc kẹt ngoài không gian, các phi hành gia người Mỹ Sunita Williams và Butch Wilmore cuối cùng đã trở về Trái Đất an toàn. Mặc dù họ dự kiến chỉ ở lại Trạm Vũ trụ Quốc tế khoảng một tuần, nhưng chuyến trở về của họ đã bị trì hoãn sau khi tàu vũ trụ Starliner gặp sự cố kỹ thuật. Sự kiện này đánh dấu chuyến bay thứ 3 ngoài không gian của họ, nâng tổng số ngày mà bà Williams sống ngoài Trái Đất lên 608 ngày, đứng thứ 2 thế giới, chỉ sau người nắm giữ kỷ lục là bà Peggy Whitson (675 ngày).

Đau thương do xung đột

Với các cuộc xung đột đang diễn ra ở Sudan, Ukraine và Gaza, nạn hiếp dâm ngày càng được sử dụng như một vũ khí chiến tranh. Năm qua, có hơn 676 triệu phụ nữ trong môi trường xung đột, chiến tranh có rất ít biện pháp bảo vệ. Các trường hợp bạo lực tình dục liên quan đến xung đột đã tăng 50%. Gần 300 vụ tấn công và gián đoạn hoạt động tại các cơ sở chăm sóc sản khoa. Ít nhất 119 vụ việc liên quan đến các cuộc tấn công trực tiếp vào bệnh viện và phòng sinh. Hàng trăm nghìn phụ nữ mang thai bị mắc kẹt trong các vùng chiến sự.

Biến đổi khí hậu

2025 là một năm thiên tai đặc biệt nghiêm trọng với châu Á, khi mưa lũ liên tiếp tàn phá nặng nề Indonesia, Thái Lan, Malaysia, Việt Nam và Sri Lanka. Ngoài ra, cháy rừng ở Mỹ; sóng nhiệt ở châu Âu... Ước tính, thiên tai gây tổn thất cho kinh tế toàn cầu 220 tỷ USD. 

Một báo cáo năm 2025 của Liên hợp quốc cho thấy biến đổi khí hậu đang làm trầm trọng thêm những căng thẳng về xã hội và kinh tế, vốn là nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái ngày càng gia tăng. Một nghiên cứu được nêu bật trong báo cáo cho thấy tỷ lệ giết hại phụ nữ tăng 28% trong các đợt nắng nóng.

NHU THỤY